Xã Đầm Hà

Tổng quan

Xã Đầm Hà thuộc Thành phố Quảng Ninh, nằm trên dải ven biển miền Đông giữa Tiên Yên và Hải Hà. Xã được lập ngày 1/7/2025 (khi Quảng Ninh còn là tỉnh) bằng việc nhập trọn thị trấn huyện lỵ Đầm Hà và bốn xã xung quanh; từ ngày 1/9/2026 thuộc Thành phố Quảng Ninh theo Nghị quyết 36/2026/QH16.

Số liệu sắp xếp: 142,43 km², 25.947 người, mật độ khoảng 182 người/km² — xã đông dân nhất trong nhóm tám xã thuộc ba vùng Bình Liêu, Tiên Yên, Đầm Hà cũ. Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại trụ sở cũ của huyện Đầm Hà.

Đầm Hà mang dáng dấp một thị trấn ven biển đã có hơn tám mươi năm tuổi: từ “phố Đầm Hà” trước năm 1945, qua những lần giải thể và tái lập, đến nay là trung tâm dịch vụ của cả vùng Đầm Hà cũ, nằm trên Quốc lộ 18, cách Hạ Long khoảng 80 km và Móng Cái khoảng 50 km.

Tên gọi và ý nghĩa

Xã mới giữ tên Đầm Hà — tên chung của thị trấn, của xã Đầm Hà cũ và của huyện Đầm Hà (1946–1969 và 2001–2025). Bốn tên Đại Bình, Tân Bình, Tân Lập và thị trấn Đầm Hà hội về một cái tên đã quen thuộc nhất.

Lớp lịch sử của tên

Tài liệu tra được ghi nhận phố Đầm Hà là đơn vị hành chính từ năm 1940; năm 1946 huyện Đầm Hà được lập thuộc tỉnh Hải Ninh; năm 1957 phố đổi thành thị trấn. Năm 1969 tên huyện tạm biến mất khi Đầm Hà và Hà Cối hợp thành huyện Quảng Hà — tên ghép từ chữ “Hà” chung của hai nơi —, rồi trở lại năm 2001 khi Quảng Hà chia đôi. Phía bắc vùng này còn có xã Đầm Hà Động (năm 1979 đổi là Quảng Lợi) và hồ chứa nước Đầm Hà Động, cho thấy “Đầm Hà” là tên vùng rộng hơn một làng.

Nghĩa chữ

Đầm là từ thuần Việt — vùng nước rộng, nông, như đầm phá, đầm lầy; công cụ tra Hán Việt cho thấy âm này không có chữ Hán Việt tương ứng. Hà trong địa danh thường là 河 — sông, như trong “sơn hà”, “Hà Nội”; nhưng cùng âm còn có 荷 (sen) hay 霞 (ráng mây). Với một vùng cửa sông ven biển có bãi triều, đầm nuôi, cách hiểu “đầm và sông” là hợp lý, song chưa có văn bản nào xác nhận chữ Hán gốc; tên ghép thuần Việt – Hán Việt như vậy cũng có thể là phiên của một tên gọi dân gian xưa. Cần coi đây là cách hiểu phổ biến, không phải kết luận.

Trùng tên

Đầm Hà là tên duy nhất trong danh mục xã cả nước sau năm 2025.

Địa lý

Theo các mô tả ranh giới hiện có, phía bắc xã giáp xã Quảng Tân; phía đông giáp xã Đường Hoa; phía tây giáp xã Đông Ngũ; phía nam là vịnh Bắc Bộ, đối diện vùng biển đảo Vân Đồn.

Địa hình thấp dần từ đồi phía bắc xuống đồng bằng nhỏ ven sông và bãi triều phía nam. Khu trung tâm cũ nằm trên dải đất bằng ven Quốc lộ 18; các xã Tân Bình, Đại Bình, Tân Lập cũ có cả ruộng lúa, đồi trồng rừng và vùng ven biển. Dòng chảy từ hồ Đầm Hà Động phía thượng nguồn (nay thuộc xã Quảng Tân) cấp nước tưới cho đồng ruộng của vùng.

Khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển Đông Bắc: mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều, thường chịu bão; mùa đông lạnh do gió mùa đông bắc. Tháng 10/2014, mưa lớn làm vỡ đập phụ hồ Đầm Hà Động, gây ngập nhiều xã và thị trấn Đầm Hà, gần 5.000 người bị nước lũ cô lập — sự kiện được nhắc lại mỗi khi nói về an toàn hồ đập trong vùng.

Lịch sử

Năm 1946, huyện Đầm Hà được lập, thuộc tỉnh Hải Ninh. Năm 1963, khi Hải Ninh và khu Hồng Quảng hợp thành tỉnh Quảng Ninh, huyện gồm thị trấn Đầm Hà và chín xã. Năm 1969, Đầm Hà và Hà Cối hợp nhất thành huyện Quảng Hà.

Thị trấn trải qua nhiều lần thay đổi. Ngày 10/9/1981, Quyết định 63-HĐBT giải thể thị trấn Đầm Hà, nhập vào xã Đầm Hà; cùng thời gian, xã Tân Lập bị chia, một phần nhập xã Đầm Hà, phần còn lại nhập xã Đại Bình. Ngày 28/5/1991, Quyết định 284-TCCP tái lập thị trấn Đầm Hà trên 100 ha và 3.528 người tách từ xã Đầm Hà. Năm 2001, huyện Quảng Hà được chia thành hai huyện Hải Hà và Đầm Hà. Ngày 12/6/2006, Nghị định 58/2006/NĐ-CP tái lập xã Tân Lập và mở rộng thị trấn Đầm Hà bằng 72,44 ha của xã Đầm Hà, 24,45 ha của xã Quảng Tân và 124,81 ha của xã Tân Bình.

Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ thị trấn Đầm Hà và các xã Tân Bình, Đại Bình, Tân Lập, Đầm Hà thành xã Đầm Hà, hoạt động từ 1/7/2025, cùng ngày huyện Đầm Hà kết thúc hoạt động. Từ 1/9/2026, xã thuộc Thành phố Quảng Ninh.

Dân cư – xã hội

Xã có 25.947 người, phần đông sống ở khu trung tâm cũ và dọc Quốc lộ 18; các thôn ven biển và vùng đồi thưa hơn. Theo số liệu năm 2019, cả huyện Đầm Hà cũ có 47.060 người trên 414,36 km², hai dân tộc chính là Kinh và Dao; ngoài ra có người Tày, Sán Chỉ, Sán Dìu, Hoa.

Là trung tâm cũ của huyện, xã tập trung các cơ sở giáo dục, y tế, chợ phục vụ cả vùng Đầm Hà – Quảng Tân. Đời sống tín ngưỡng của người Kinh gắn với thờ tổ tiên, đình, miếu làng; người Dao có lễ cấp sắc; người Sán Chỉ có hát Soóng Cọ; người Tày có lễ mừng cơm mới.

Kinh tế

Kinh tế xã kết hợp dịch vụ – thương mại ở khu trung tâm với nông nghiệp, thủy sản ở vùng ngoài. Dải ven biển có nuôi trồng thủy sản trên bãi triều và đầm; vùng đồng bằng trồng lúa, rau màu; chăn nuôi gia súc, gia cầm theo hộ và trang trại; vùng đồi trồng rừng keo, quế.

Hồ Đầm Hà Động (khởi công 2006, hoàn thành 2011, vốn trên 500 tỷ đồng) là công trình thủy lợi quan trọng của vùng: theo thiết kế tưới cho khoảng 3.500 ha đất canh tác, cấp nước sinh hoạt cho khoảng 29.000 người và góp phần cắt lũ cho hạ du, trong đó có địa bàn xã Đầm Hà. Vị trí trên Quốc lộ 18 và gần cao tốc Vân Đồn – Móng Cái giúp hàng nông thủy sản đi Hạ Long, Móng Cái thuận lợi.

Văn hóa

Chưa tra được tài liệu về di tích được xếp hạng riêng của xã. Vùng Đầm Hà cũ có tên trong ba di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của Quảng Ninh: hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ (Quyết định 3421/QĐ-BVHTTDL, ghi danh Bình Liêu, Ba Chẽ, Đầm Hà, Tiên Yên, Móng Cái), lễ cấp sắc của người Dao Thanh Y và lễ mừng cơm mới của người Tày (cùng được công nhận năm 2024). Những sinh hoạt này được các thôn bản duy trì trong dịp lễ tết và các ngày hội văn hóa dân tộc của vùng.

Giao thông

Khu trung tâm xã nằm trên Quốc lộ 18 (đoạn Tiên Yên – Móng Cái), cách Hạ Long khoảng 80 km, Móng Cái khoảng 50 km. Cao tốc Vân Đồn – Móng Cái đi qua vùng Đầm Hà cũ. Từ trung tâm có đường lên các thôn vùng đồi phía bắc và xuống vùng ven biển.

Hành chính

Địa chỉ mới: khu/thôn …, xã Đầm Hà, Thành phố Quảng Ninh. Người từng có địa chỉ ở thị trấn Đầm Hà, các xã Đầm Hà, Đại Bình, Tân Bình, Tân Lập nay ghi xã Đầm Hà. Thủ tục giải quyết tại Trung tâm phục vụ hành chính công của xã ở khu trụ sở cũ của huyện.

Bản đồ Xã Đầm Hà

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Đầm Hà được lập từ 5 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Đầm Hà trước đây

• Xã Quảng Tân 18.049