Hướng Phùng là xã biên giới rộng nhất vùng Hướng Hóa cũ, tỉnh Quảng Trị, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Hướng Sơn, Hướng Linh và Hướng Phùng. Diện tích 447,59 km², dân số 12.029 người; nơi có hồ thủy điện Rào Quán và các nhà máy điện gió Hướng Phùng, Hướng Linh.
Tổng quan
Hướng Phùng là một xã miền núi biên giới của tỉnh Quảng Trị, trải rộng trên phần giữa và phía bắc vùng Hướng Hóa cũ, phía tây giáp Lào. Với 447,59 km², đây là xã có diện tích lớn nhất trong bảy xã hình thành trên đất Hướng Hóa; dân số 12.029 người, mật độ khoảng 27 người/km².
Ba xã cũ hợp thành mang ba sắc thái: Hướng Phùng là vùng cao nguyên trồng cà phê, Hướng Linh là nơi có hồ chứa của Thủy điện Quảng Trị (Rào Quán), còn Hướng Sơn là vùng núi đầu nguồn sông Rào Quán. Trên những đồi cao của xã, từ cuối thập niên 2010 mọc lên các cụm tua-bin điện gió, làm thay đổi diện mạo vùng biên.
Trụ sở xã đặt tại trụ sở UBND xã Hướng Phùng (cũ).
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Hướng Phùng, xã giữ vai trò trung tâm trong ba xã hợp thành. Hướng Phùng có tên trong danh sách các xã bắc Đường 9 của huyện Hướng Hóa thời kháng chiến chống Pháp (sau năm 1950), cùng Hướng Việt, Hướng Lập, Hướng Tân, Hướng Linh.
Chữ “Hướng” lấy từ tên huyện Hướng Hóa (向化), dùng làm chữ đầu cho phần lớn các xã của huyện: 向 nghĩa là hướng về, phía.
Chữ “Phùng” có nhiều chữ Hán đồng âm. Các trang tiếng Trung ghi tên xã là 向逢, tức dùng chữ 逢 — gặp, gặp gỡ, gặp dịp (như trong “tương phùng”). Đây là cách hiểu phổ biến; chưa tìm được văn bản gốc khi đặt xã để khẳng định chữ dùng và lý do chọn tên.
Hai tên xã cũ còn lại cũng theo khuôn “Hướng + chữ” ấy: Hướng Sơn (sơn = núi) và Hướng Linh. Sau ngày 1/7/2025 chúng chỉ còn là tên vùng, tên thôn.
Trùng tên: Hướng Phùng là tên duy nhất trong danh mục xã phường mới.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, Hướng Phùng giáp Hướng Lập và Cồn Tiên ở phía bắc; Lao Bảo, Khe Sanh và Đakrông ở phía nam; Hướng Hiệp ở phía đông; nước Lào ở phía tây.
Địa hình là cao nguyên và núi thuộc dãy Trường Sơn. Phía bắc núi cao, dốc; phía nam địa hình thoải dần về phía thung lũng Khe Sanh, nơi có đất đỏ thuận cho cây công nghiệp. Điểm cao nhất của huyện Hướng Hóa cũ là 1.617 m; theo tư liệu về sông Rào Quán, dòng chính của sông là khe Tà Bung chảy từ ngọn núi cao 1.617 m ấy, và các suối đầu nguồn Rào Quán nằm trên đất xã Hướng Sơn cũ.
Sông Rào Quán là nhánh đầu nguồn lớn của sông Thạch Hãn. Đập Thủy điện Quảng Trị chặn dòng tạo nên hồ chứa nằm trên vùng đất Hướng Phùng – Hướng Linh, mặt hồ rộng khoảng 8,6 km², đồng thời cấp nước tưới cho vùng hạ lưu.
Khí hậu phân hóa: vùng Hướng Phùng thuộc tiểu vùng chuyển tiếp giữa đông và tây Trường Sơn, ôn hòa, nhiệt độ bình quân năm khoảng 22°C; vùng Hướng Sơn, Hướng Linh thuộc tiểu vùng Đông Trường Sơn, chịu gió mùa đông bắc và gió tây nam khô nóng rõ hơn.
Lịch sử
Trên đất Hướng Linh (cùng Hướng Lập) có các di chỉ – xưởng chế tác công cụ đá thời đồ đá mới – sơ kỳ kim khí, cho thấy người cổ đã sinh sống ở cao nguyên này từ rất sớm. Đây là vùng cư trú truyền thống của người Bru – Vân Kiều. Wikipedia tiếng Việt ghi nhà thám hiểm người Pháp Isabelle Massieu đã đến vùng Hướng Phùng năm 1897.
Từ năm 1950, Hướng Phùng, Hướng Linh thuộc khu vực bắc Đường 9 của huyện Hướng Hóa kháng chiến. Trong chiến tranh chống Mỹ, cao nguyên này nằm sát địa bàn Chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh năm 1968. Sau năm 1975, Hướng Linh, Hướng Phùng, Hướng Sơn đều có tên trong danh sách 27 xã của huyện Hướng Hóa thuộc tỉnh Bình Trị Thiên.
- 2003 – 2009 — xây dựng Thủy điện Quảng Trị trên sông Rào Quán; một phần dân cư Hướng Linh phải di dời, tái định cư nhường đất cho lòng hồ.
- 2016 – 2019 — khởi công các dự án điện gió Hướng Linh 1 và Hướng Phùng 1, 2, 3.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ ba xã Hướng Sơn, Hướng Linh và Hướng Phùng thành xã Hướng Phùng, hoạt động từ 1/7/2025.
Trước sắp xếp, xã Hướng Phùng cũ có 13 thôn: Bụt Việt, Cheng, Chênh Vênh, Cổ Nhổi, Cợp, Doa Củ, Đại Độ, Hướng Choa, Hướng Hải, Hướng Phú, Mã Lai Pun, Phùng Lâm, Xa Ry.
Dân cư – xã hội
Dân cư sống thành thôn, bản dọc các trục đường và ven hồ, suối; mật độ thấp do phần lớn diện tích là núi rừng. Cộng đồng gồm người Bru – Vân Kiều và người Kinh đến lập nghiệp, làm cà phê ở vùng Hướng Phùng. Tên các thôn phản ánh lớp cư dân này: những tên gốc tiếng Vân Kiều như Cheng, Cợp, Xa Ry, Mã Lai Pun bên cạnh những tên Hán Việt như Phùng Lâm, Đại Độ, Hướng Phú.
Địa bàn rộng, núi cao và nhiều sông suối khiến khoảng cách giữa các thôn lớn; mùa mưa, việc đi lại ở các bản sâu trong núi thường gặp khó khăn.
Kinh tế
Cà phê là cây chủ lực ở vùng Hướng Phùng; tư liệu về cà phê Khe Sanh nêu Hướng Phùng là một trong những nơi trồng cà phê chè chính của Hướng Hóa, cùng với Khe Sanh, Hướng Tân và Húc. Ngoài cà phê là chuối, sắn, ngô, lúa rẫy và chăn nuôi.
Năng lượng là nét riêng của xã:
- Điện gió Hướng Linh 1 — 30 MW, 15 tua-bin, ở thôn Xa Bai (xã Hướng Linh cũ), cạnh hồ chứa thủy điện.
- Điện gió Hướng Phùng 1 — 30 MW, 8 tua-bin, chủ đầu tư Tổng công ty Phát điện 2 (EVN GENCO 2), khởi công tháng 6/2019.
- Điện gió Hướng Phùng 2 và 3 — lần lượt 20 MW và 30 MW, khởi công tháng 6/2019.
- Hồ Thủy điện Quảng Trị — hồ chứa của nhà máy 64 MW (nhà máy đặt bên vùng Khe Sanh).
Các công trình năng lượng mang đến đường sá, nguồn thu, nhưng cũng kéo theo bài toán đất sản xuất cho người dân tái định cư ở vùng lòng hồ.
Văn hóa
Văn hóa Bru – Vân Kiều là nền chính ở các bản: nhà sàn, cồng chiêng, dân ca, nghi lễ theo mùa rẫy, quan hệ cộng đồng theo bản dưới sự dẫn dắt của già làng, người có uy tín. Nhiều người Vân Kiều mang họ Hồ — tục lấy họ Bác Hồ từ sau năm 1945.
Các di chỉ khảo cổ thời tiền sử ở vùng Hướng Linh là di sản đáng chú ý, góp phần cho thấy cao nguyên Hướng Hóa từng là chặng giao lưu giữa miền biển và lưu vực Mê Kông qua dãy Trường Sơn.
Giao thông
Đường Hồ Chí Minh nhánh tây đi qua địa bàn, nối xuống Khe Sanh và Quốc lộ 9 ở phía nam, lên Hướng Lập ở phía bắc. Các thôn vùng Hướng Sơn, Hướng Linh nối với trục chính bằng đường liên xã, liên thôn.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi “thôn…, xã Hướng Phùng, tỉnh Quảng Trị”, áp dụng cả cho thôn thuộc Hướng Sơn và Hướng Linh cũ. Trụ sở xã đặt tại trụ sở UBND xã Hướng Phùng (cũ).
Bản đồ Xã Hướng Phùng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Hướng Phùng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Hướng Sơn | Huyện Hướng Hóa | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
| Xã Hướng Linh | Huyện Hướng Hóa | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
| Xã Hướng Phùng | Huyện Hướng Hóa | Tỉnh Quảng Trị | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Hướng Phùng gồm những xã cũ nào?
Ba xã Hướng Sơn, Hướng Linh và Hướng Phùng của huyện Hướng Hóa cũ, theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15, hiệu lực từ 1/7/2025.
Tên Hướng Phùng có nghĩa là gì?
“Hướng” (向) lấy từ tên huyện Hướng Hóa; “Phùng” thường được ghi là 逢 — gặp gỡ. Chưa có văn bản gốc xác nhận lý do đặt tên.
Hướng Phùng có những nhà máy điện gió nào?
Điện gió Hướng Linh 1 (30 MW) và Hướng Phùng 1, 2, 3 (30, 20 và 30 MW).
Diện tích xã Hướng Phùng là bao nhiêu?
447,59 km² — lớn nhất trong các xã thuộc vùng Hướng Hóa cũ; dân số 12.029 người.
Cùng Huyện Hướng Hóa trước đây
- Xã A Dơi 11.058
- Xã Hướng Lập 3.539
- Xã Khe Sanh 27.615
- Xã Lao Bảo 23.459
- Xã Lìa 14.375
- Xã Tân Lập 14.418
← Toàn bộ 78 xã, phường của Quảng Trị Tra tên xã cũ → mới