Mường Sại là xã ở bờ phải sông Đà phía nam vùng Quỳnh Nhai cũ, tỉnh Sơn La, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Nặm Ét và Mường Sại — hai xã từng thuộc huyện Thuận Châu tới năm 2003. Diện tích 122,94 km², dân số 9.557 người.
Tổng quan
Mường Sại là xã nhỏ nhất về diện tích và dân số trong bốn xã thuộc vùng Quỳnh Nhai cũ của tỉnh Sơn La: 122,94 km², 9.557 người, mật độ khoảng 78 người/km². Trụ sở xã đặt tại bản Nong. Xã có 18 bản: Bó Ún, Búa Bon, Cà Pống, Coi, Cọ Muông, Dọ, Hào, Huổi Hẹ, Huổi Tôm, Ít, Muôn, Nhả Sày, Nong, Pha Dảo, Pom Hán, Ten Che, Thống Nhất, Tốm.
Xã nằm ở hữu ngạn sông Đà: theo Wikipedia, sau khi vào Sơn La, sông Đà chảy dọc ranh giới các xã Quỳnh Nhai, Chiềng Lao, Mường La, Chiềng Hoa ở bờ bắc và Mường Sại, Mường Khiêng, Mường Bú, Chiềng Sung ở bờ nam. Dòng suối Muội — phụ lưu của sông Đà — chảy xuyên qua xã.
Theo Wikipedia, Mường Sại giáp Chiềng La ở phía nam; một phần phía đông giáp Mường Khiêng và Chiềng Lao; các phía còn lại giáp xã Quỳnh Nhai.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: tên mới giữ tên xã Mường Sại, dù Mường Sại cũ nhỏ hơn Nặm Ét cả về diện tích (52,48 km² so với 70,46 km²) lẫn dân số (4.033 người so với 5.524 người). Trụ sở xã mới cũng đặt tại bản Nong. Các nguồn đã tra chưa ghi lý do tỉnh chọn tên Mường Sại thay vì Nặm Ét.
Gốc tiếng Thái, không đọc theo Hán Việt. Công cụ tra âm của Wiki Ngôn Ngữ cho thấy âm “mường” không có chữ Hán Việt; âm “sại” chỉ ứng với vài chữ Hán hiếm gặp, không liên quan tới một địa danh Thái. Mường (muang) theo Wikipedia tiếng Việt là cấp địa danh lịch sử gồm nhiều bản ở vùng các dân tộc ngữ hệ Tai – Kadai. Nghĩa của yếu tố “Sại” chưa tìm được nguồn giải thích.
Dị bản chính tả: tên xã Nặm Ét được viết là “Nặm Ét” trong nghị quyết sắp xếp năm 2025 và trong Wikipedia mục huyện Quỳnh Nhai, nhưng là “Nậm Ét” trong danh sách xã huyện Thuận Châu năm 2002 — hai cách viết của cùng một xã. Hiện tượng nặm/nậm xen nhau gặp ở nhiều địa danh Sơn La (Nặm Păm/Nậm Păm).
Dễ nhầm: Mường Sại khác xã Chiềng Sại (vùng Bắc Yên cũ, tỉnh Sơn La). Sau 1/7/2025, không có xã phường nào khác trên cả nước trùng tên Mường Sại.
Địa lý
Trục thủy văn của xã là suối Muội. Theo Wikipedia, suối dài khoảng 35 km, đầu nguồn là hợp lưu nhiều suối nhỏ phía tây các xã Mường Khiêng và Bó Mười (vùng Thuận Châu cũ), dòng chính ban đầu có tên Nậm Khiêng, từ khu vực Chiềng Ngàm mới gọi là suối Muội; suối chảy theo hướng tây bắc qua Mường Sại rồi đổ vào sông Đà ở bản Pom Sinh (xã Chiềng Bằng cũ, nay thuộc xã Quỳnh Nhai). Cửa suối hiện nằm trong lòng hồ thủy điện Sơn La. Wikipedia cũng lưu ý ở vùng trung tâm Thuận Châu có một dòng suối Muội khác, hai suối cách nhau chừng 10 km đường chim bay và chảy ngược hướng nhau.
Địa hình đồi núi thấp và trung bình xen thung lũng ven suối. Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi như toàn vùng Quỳnh Nhai — trạm Quỳnh Nhai ghi lượng mưa năm khoảng 1.717 mm.
Lịch sử
Thời thuộc Thuận Châu: khác với các xã gốc Quỳnh Nhai, Mường Sại và Nặm Ét có lịch sử hành chính gắn với Thuận Châu. Năm 1895 Thuận Châu thuộc tỉnh Vạn Bú, năm 1904 thuộc tỉnh Sơn La. Đến năm 2002, huyện Thuận Châu gồm thị trấn và 34 xã, trong đó có Mường Sại, Nậm Ét, Liệp Muội, Chiềng Bằng, Chiềng Khoang, Mường Giàng.
Chuyển về Quỳnh Nhai (2003): ngày 2/12/2003, Nghị định 148/2003/NĐ-CP chuyển toàn bộ 6 xã Mường Giàng, Chiềng Bằng, Mường Sại, Liệp Muội, Nặm Ét và Chiềng Khoang (25.911 ha, 26.659 người) về huyện Quỳnh Nhai.
Điều chỉnh năm 2011: Nghị quyết 10/NQ-CP ngày 21/2/2011 giải thể xã Liệp Muội vì nằm trong lòng hồ thủy điện Sơn La; 1.212,75 ha và 1.238 người còn lại của Liệp Muội nhập vào xã Nặm Ét (phần khác về Chiềng Bằng). Cùng nghị quyết, 613,8 ha và 1.494 người của xã Mường Sại chuyển sang xã Chiềng Bằng.
Năm 2025: Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ Nặm Ét (70,46 km², 5.524 người) và Mường Sại (52,48 km², 4.033 người) thành xã Mường Sại, hoạt động từ 1/7/2025. (Một số trang Wikipedia ghi nhầm hai xã này thuộc huyện Mường La; theo nghị định 2003 và danh sách huyện Quỳnh Nhai, chúng thuộc Quỳnh Nhai.)
Dân cư
Dân cư phân bố tương đối đều giữa hai xã cũ: Nặm Ét khoảng 78 người/km², Mường Sại cũ khoảng 77 người/km². Một phần dân cư Nặm Ét là người từ xã Liệp Muội cũ, nhập về năm 2011 khi Liệp Muội bị giải thể do lòng hồ.
Vùng Quỳnh Nhai và Thuận Châu cũ đều có người Thái chiếm đa số: Wikipedia ghi huyện Thuận Châu có 102.788 người Thái trên tổng 147.073 người, bên cạnh người Mông, Kinh, Khơ Mú, Kháng, La Ha. Các nguồn đã tra chưa có tỷ lệ dân tộc riêng của xã Mường Sại mới. Danh sách 18 bản cho thấy tên gọi tiếng Thái là chủ đạo (Nong, Coi, Pom Hán, Huổi Hẹ, Bó Ún…).
Kinh tế
Nông nghiệp là sinh kế chính: lúa nước ở thung lũng suối Muội, cây trồng cạn trên đồi, chăn nuôi, trồng rừng. Vùng Quỳnh Nhai cũ đang mở rộng cây ăn quả, cà phê và nuôi cá lồng trên hồ thủy điện (theo trang thông tin xã Quỳnh Nhai). Xã gần khu trung tâm Mường Giàng (xã Quỳnh Nhai), nơi tập trung chợ và dịch vụ của vùng. Các nguồn đã tra chưa có số liệu kinh tế riêng của xã.
Văn hóa
Trang thông tin xã Quỳnh Nhai giới thiệu các lễ thức của người Thái trong vùng như lễ Xên bản, Xên mường cầu bản mường bình an, lễ gội đầu trưa 30 Tết, lễ cúng vía trâu ngày 14 tháng 7 âm lịch, lễ Kin Pang Then của người Thái Trắng; lễ hội đua thuyền mồng 10 tháng Giêng tổ chức dưới chân cầu Pá Uôn ở xã Quỳnh Nhai lân cận.
Các nguồn đã tra chưa ghi nhận di tích được xếp hạng trên địa bàn xã Mường Sại. Ở cấp tỉnh, “Nghệ thuật xòe Thái Sơn La” được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2015.
Hành chính
Địa chỉ ghi “Bản …, xã Mường Sại, tỉnh Sơn La”. Trụ sở UBND xã tại bản Nong. Người dân Nặm Ét cũ làm thủ tục tại bộ phận một cửa của xã Mường Sại.
Bản đồ Xã Mường Sại
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Mường Sại được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Mường Sại | Huyện Quỳnh Nhai | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Nậm Ét | Huyện Quỳnh Nhai | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Mường Sại mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ hai xã Nặm Ét và Mường Sại của huyện Quỳnh Nhai cũ, theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Mường Sại có nghĩa là gì?
Là tên mường gốc tiếng Thái, giữ từ xã Mường Sại cũ; không phải Hán Việt. Nghĩa của yếu tố “Sại” chưa có nguồn giải thích.
Mường Sại trước đây thuộc huyện nào?
Thuộc huyện Thuận Châu cho tới ngày 2/12/2003, khi Nghị định 148/2003/NĐ-CP chuyển xã về huyện Quỳnh Nhai; từ 1/7/2025 là xã trực thuộc tỉnh Sơn La.
Suối Muội chảy qua Mường Sại đổ vào đâu?
Suối Muội dài khoảng 35 km, chảy theo hướng tây bắc qua Mường Sại rồi đổ vào sông Đà ở bản Pom Sinh; cửa suối nay nằm trong lòng hồ thủy điện Sơn La.
Diện tích, dân số xã Mường Sại?
122,94 km², 9.557 người, 18 bản (số liệu năm 2025).
Cùng Huyện Quỳnh Nhai trước đây
- Xã Mường Chiên 14.028
- Xã Mường Giôn 16.145
- Xã Quỳnh Nhai 30.554
← Toàn bộ 75 xã, phường của Sơn La Tra tên xã cũ → mới