Xã Cẩm Giàng

Tổng quan

"Không có việc gì khó / Chỉ sợ lòng không bền / Đào núi và lấp biển / Quyết chí ắt làm nên" — bốn câu thơ Hồ Chí Minh tặng thanh niên xung phong năm 1951 được đọc ở Nà Tu, nay là một thôn của xã Cẩm Giàng, tỉnh Thái Nguyên. Khu di tích lịch sử Nà Tu nằm trong danh sách các điểm du lịch lịch sử tiêu biểu của tỉnh.

Xã gồm bốn xã cũ Cẩm Giàng, Mỹ Thanh, Quân Hà, Nguyên Phúc của huyện Bạch Thông, rộng 110,79 km², dân số 11.342 người, mật độ khoảng 102 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của xã Cẩm Giàng. Xã bao phía bắc và phía đông khu đô thị Bắc Kạn cũ; quốc lộ 3 chạy qua, vượt sông Cẩm Giàng bằng cầu Nà Cú.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên kế thừa. Xã mới giữ tên xã Cẩm Giàng cũ — nơi đặt trụ sở. Ba tên Mỹ Thanh, Quân Hà, Nguyên Phúc không còn là tên hành chính; tên Hà Vị vẫn là tên một thôn.

Tên đặt năm 1964. Theo Quyết định 150-NV ngày 12/5/1964, xã Hạnh Phúc của huyện Bạch Thông được đổi tên thành Cẩm Giàng; cùng đợt, Kim Đồng đổi thành Mỹ Thanh, Cộng Hòa thành Nguyên Phúc, Đức Xuân thành Quân Bình và Dân Chủ thành Hà Vị (Quân Bình và Hà Vị nhập thành Quân Hà năm 2020 — tên ghép từ hai chữ đầu).

Chữ Hán và nghĩa. Âm cẩm thường là 錦 — gấm, đồ dệt hoa, nghĩa bóng là đẹp đẽ. Âm giàng không có trong từ điển chữ Hán – Nôm trên wiki.ngonngu.com như một âm Hán Việt. Wikipedia tiếng Trung ghi tên xã là 锦江 (cẩm giang — "sông gấm"), tức đọc giàng như biến âm của giang 江; tuy vậy đó là cách ghi của trang tiếng Trung, chưa có văn bản Hán – Nôm gốc xác nhận cho tên xã đặt năm 1964, nên không ghi chữ Hán chính thức.

Trùng tên: cả nước còn xã Cẩm Giàng ở Hải Phòng (vùng huyện Cẩm Giàng, Hải Dương cũ); khi ghi địa chỉ cần ghi kèm "tỉnh Thái Nguyên".

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Phủ Thông ở phía bắc; Vĩnh Thông ở phía đông; Côn Minh, Tân Kỳ và phường Bắc Kạn ở phía nam; phường Đức Xuân ở phía tây.

Suối Lục Bình hợp lưu với suối Vi Hương tạo thành sông Cẩm Giàng — đoạn đầu nguồn của sông Cầu, còn gọi là sông Nà Cú ở khúc có cầu Nà Cú trên quốc lộ 3. Cánh đồng Mỹ Thanh là một trong những dải đất thấp bằng phẳng trồng lúa, màu của huyện Bạch Thông cũ. Trên địa bàn có hồ chứa nước Khuổi Chanh (2 ha) và một phần hồ thủy điện Thác Giềng 1 (51 ha, chung với phường Bắc Kạn). Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông lạnh.

Lịch sử

Wikipedia ghi di chỉ khảo cổ Nà Cù (Bạch Thông) là một trong những nơi có dấu vết người thời tiền sử ở Bắc Kạn; xã hiện có thôn Nà Cù. Vùng này thời Trần thuộc huyện Vĩnh Thông, thời Lê thuộc châu Bạch Thông, thời Nguyễn thuộc phủ Thông Hóa, từ năm 1900 thuộc tỉnh Bắc Kạn.

Năm 1951, tại Nà Tu, Hồ Chí Minh đọc bốn câu thơ "Khuyên thanh niên" tặng thanh niên xung phong — sự kiện nay được ghi nhận tại Khu di tích lịch sử Nà Tu.

• 1964: Hạnh Phúc → Cẩm Giàng, Kim Đồng → Mỹ Thanh, Cộng Hòa → Nguyên Phúc, Đức Xuân → Quân Bình, Dân Chủ → Hà Vị.
• 1965–1996: thuộc huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Thái; từ 1/1/1997 thuộc tỉnh Bắc Kạn.
• 1/2/2020: Quân Bình và Hà Vị nhập thành xã Quân Hà (Nghị quyết 855/NQ-UBTVQH14).
• 16/6/2025: Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 nhập bốn xã Quân Hà, Cẩm Giàng, Nguyên Phúc, Mỹ Thanh thành xã Cẩm Giàng, hoạt động từ 1/7/2025.

Từ năm 2026, xã chia thành 15 thôn: Bản Châng, Bản Luông, Đoàn Kết, Đồng Tiến, Giao Thủy, Hà Vị, Nà Cù, Nà Tu, Nam Hà, Nam Yên, Phiêng Kham, Phương Hồng, Tân Xuân, Thanh Nguyên, Thủy Bình.

Dân cư – xã hội

Xã có 11.342 người. Như vùng Bạch Thông cũ, cư dân gồm người Tày (đông nhất), Nùng, Kinh, Dao. Theo phân loại năm 2026, sáu thôn Bản Châng, Bản Luông, Đoàn Kết, Nam Yên, Phiêng Kham, Phương Hồng thuộc diện đặc biệt khó khăn; chín thôn còn lại không thuộc diện này.

Kinh tế

Nông nghiệp có thế mạnh ở các cánh đồng Mỹ Thanh và ven sông Cẩm Giàng: lúa, rau màu; vùng đồi trồng rừng và cây ăn quả — Wikipedia ghi tỉnh Bắc Kạn cũ phát triển cam, quýt ở Bạch Thông. Nhà máy thủy điện Thác Giềng 1 nằm trong số các thủy điện nhỏ của khu vực. Dọc quốc lộ 3 có các hộ buôn bán, dịch vụ; khu đô thị Bắc Kạn nằm ngay phía nam.

Văn hóa – di tích

• Khu di tích lịch sử Nà Tu — nơi năm 1951 Hồ Chí Minh tặng thanh niên xung phong bốn câu thơ "Khuyên thanh niên"; điểm du lịch lịch sử của tỉnh.
• Di chỉ Nà Cù — di chỉ khảo cổ thời tiền sử của vùng Bạch Thông.

Người Tày, Nùng giữ hát then – đàn tính, hát lượn; lễ hội Lồng tồng Phủ Thông ở xã láng giềng phía bắc là dịp hội lớn đầu xuân của vùng Bạch Thông cũ.

Giao thông

Quốc lộ 3 chạy qua xã, có cầu Nà Cú bắc qua sông Cẩm Giàng; từ đây về nam là khu đô thị Bắc Kạn, lên bắc là Phủ Thông, Nà Phặc, Cao Bằng.

Hành chính

Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Cẩm Giàng, tỉnh Thái Nguyên. Người dân bốn xã Cẩm Giàng, Mỹ Thanh, Quân Hà, Nguyên Phúc cũ làm thủ tục tại UBND xã Cẩm Giàng, đặt ở trụ sở cũ của xã Cẩm Giàng.

Bản đồ Xã Cẩm Giàng

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Cẩm Giàng được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Bạch Thông trước đây

• Xã Bạch Thông 8.251
• Xã Phong Quang 6.144
• Xã Phủ Thông 13.320
• Xã Vĩnh Thông 4.631