Côn Minh là xã ở phía tây nam vùng Na Rì cũ, tỉnh Thái Nguyên, nơi có các cụm sản xuất miến dong; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Côn Minh, Quang Phong và Dương Sơn của huyện Na Rì (tỉnh Bắc Kạn cũ). Diện tích 146,26 km², dân số 6.635 người.
Tổng quan
Wikipedia, khi viết về sản phẩm miến dong của khu vực Bắc Kạn cũ, nêu xã Côn Minh là một trong những nơi phát triển các cụm sản xuất miến dong tập trung. Nay Côn Minh là một xã của tỉnh Thái Nguyên, gồm ba xã cũ Côn Minh, Quang Phong, Dương Sơn của huyện Na Rì; trụ sở đặt tại trụ sở cũ của xã Quang Phong.
Xã rộng 146,26 km², dân số 6.635 người, mật độ khoảng 45 người/km². Quốc lộ 3B chạy qua xã, nối vùng Na Rì với khu đô thị Bắc Kạn ở phía tây. Phía đông xã giáp tỉnh Lạng Sơn.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên kế thừa. Xã mới giữ tên xã Côn Minh cũ, dù trụ sở lại đặt ở Quang Phong. Hai tên Quang Phong, Dương Sơn được giữ làm tên thôn.
Một tên đặt năm 1964. Theo Quyết định 150-NV ngày 12/5/1964 của Bộ Nội vụ (ghi trong mục từ huyện Na Rì trên Wikipedia tiếng Việt), xã Hùng Vương của huyện Na Rì được đổi tên thành Côn Minh; cùng đợt, xã Hoàn Thành đổi thành Dương Sơn. Quang Phong là tên không nằm trong danh sách đổi tên năm ấy.
Chữ Hán và nghĩa. Từ điển trên wiki.ngonngu.com có mục Côn Minh nhưng chỉ giải thích là thành phố thuộc tỉnh Vân Nam, Trung Quốc (viết 昆明). Âm côn có các chữ như 昆 (anh, con cháu; đông đúc), âm minh thường là 明 (sáng). Chưa tìm được tài liệu cho biết tên xã ở Na Rì dùng chữ nào hay vì sao được chọn, nên không gán nghĩa và không suy ra liên hệ với thành phố Côn Minh.
Trùng tên: trong nước chỉ có một xã Côn Minh; cần phân biệt với thành phố Côn Minh (Vân Nam, Trung Quốc) khi tra cứu.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Trần Phú và tỉnh Lạng Sơn ở phía đông; Tân Kỳ, Cẩm Giàng và Vĩnh Thông ở phía tây; Xuân Dương ở phía nam; Vĩnh Thông và Văn Lang ở phía bắc. Như vậy xã nằm giữa vùng Na Rì, vùng Bạch Thông và vùng Chợ Mới cũ.
Địa hình đồi núi, có núi đá vôi; vùng Na Rì có nhiều đất đỏ nâu trên đá vôi. Trên địa bàn có hồ Khuổi Dú (1,18 ha), ao Thôm Luồm (0,58 ha). Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi, mùa đông lạnh; vùng Na Rì ít mưa hơn các nơi khác của khu vực Bắc Kạn cũ.
Lịch sử
Vùng đất thời Nguyễn thuộc phủ Thông Hóa; từ năm 1900 thuộc châu Thông Hóa (sau là châu Na Rì), tỉnh Bắc Kạn; năm 1948 thuộc huyện Na Rì.
- 12/5/1964: Hùng Vương → Côn Minh, Hoàn Thành → Dương Sơn.
- 1965–1996: huyện Na Rì thuộc tỉnh Bắc Thái (hợp nhất Thái Nguyên và Bắc Kạn); năm 1985 huyện lập thị trấn Yến Lạc làm huyện lỵ.
- Sau 1975: Côn Minh, Dương Sơn, Quang Phong là ba trong 21 xã của huyện Na Rì (tỉnh Bắc Thái); từ 1/1/1997 thuộc tỉnh Bắc Kạn. Ba xã không bị điều chỉnh trong đợt sắp xếp năm 2020.
- 16/6/2025: Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ ba xã Côn Minh, Quang Phong, Dương Sơn thành xã Côn Minh, hoạt động từ 1/7/2025.
Từ tháng 6/2026, xã sắp xếp 18 thôn thành tám thôn:
- Bản Lài (giữ nguyên) — 171 hộ, 735 nhân khẩu;
- Bình Minh (Bản Cuôn + Bản Cào) — 152 hộ, 701 nhân khẩu;
- Chè Cọ (Chè Cọ + Lùng Pảng) — 173 hộ, 736 nhân khẩu;
- Dương Sơn (Nà Cà, Nà Mình, Rầy Ỏi, Khuổi Chang) — 244 hộ, 1.093 nhân khẩu;
- Nà Buốc — 174 hộ, 580 nhân khẩu;
- Nà Nen (Nà Giàng, Khuổi Kheo, Nà Nen, Nà Phai) — 171 hộ, 762 nhân khẩu;
- Quang Phong (Quang Vinh, Nà Tha, Đoàn Kết) — 263 hộ, 1.201 nhân khẩu;
- Tân Lập — 169 hộ, 659 nhân khẩu.
Dân cư – xã hội
Tổng tám thôn năm 2026 có 1.517 hộ với khoảng 6.470 nhân khẩu. Cư dân chủ yếu là người Tày, Nùng — Na Rì là nơi người Nùng tập trung đông nhất ở khu vực Bắc Kạn cũ — cùng người Kinh, Dao. Theo phân loại năm 2026, trừ thôn Chè Cọ, bảy thôn còn lại thuộc diện đặc biệt khó khăn.
Từ năm 2026, xã có trường Mầm non Côn Minh và trường Tiểu học và Trung học cơ sở Côn Minh; trước đó ba xã cũ có sáu cơ sở giáo dục công lập (ba trường mầm non, ba trường liên cấp tiểu học – THCS).
Kinh tế
Miến dong là sản phẩm nổi bật: Wikipedia ghi các cụm sản xuất miến dong tập trung được phát triển ở một số nơi như xã Côn Minh, và vùng Na Rì cùng Ba Bể là nơi trồng tập trung cây dong riềng của tỉnh Bắc Kạn cũ (444 ha, khoảng 32,6 nghìn tấn năm 2024). Ngoài ra là lúa, ngô, chăn nuôi, trồng rừng.
Văn hóa
Văn hóa Tày – Nùng vùng Na Rì gắn với nhà sàn, hát then, hát lượn, hát sli, các lễ cầu mùa. Ẩm thực có bánh ngô Na Rì, bánh chưng nhân cá chép. Ở phía nam, xã Xuân Dương có chợ tình Xuân Dương — một trong các lễ hội tiêu biểu phía bắc tỉnh.
Giao thông
Quốc lộ 3B (Lạng Sơn – Bắc Kạn) chạy qua xã; về phía tây hướng khu đô thị Bắc Kạn, về phía đông hướng Yến Lạc (xã Na Rì) và Lạng Sơn.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Côn Minh, tỉnh Thái Nguyên. Người dân các xã Côn Minh, Quang Phong, Dương Sơn cũ làm thủ tục tại UBND xã Côn Minh, đặt ở trụ sở cũ của xã Quang Phong.
Bản đồ Xã Côn Minh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Côn Minh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Dương Sơn | Huyện Na Rì | Tỉnh Bắc Kạn | toàn bộ |
| Xã Côn Minh | Huyện Na Rì | Tỉnh Bắc Kạn | toàn bộ |
| Xã Quang Phong | Huyện Na Rì | Tỉnh Bắc Kạn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Côn Minh gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ ba xã Côn Minh, Quang Phong và Dương Sơn của huyện Na Rì (tỉnh Bắc Kạn cũ), theo Nghị quyết 1683/NQ-UBTVQH15.
Tên Côn Minh có từ bao giờ?
Từ năm 1964, khi Bộ Nội vụ đổi tên xã Hùng Vương (huyện Na Rì) thành Côn Minh; chữ Hán và lý do chọn tên chưa có tài liệu xác định.
Xã Côn Minh nổi tiếng với sản phẩm gì?
Miến dong: Côn Minh là một trong những nơi phát triển các cụm sản xuất miến dong tập trung của khu vực Bắc Kạn cũ.
Trụ sở xã Côn Minh đặt ở đâu?
Tại trụ sở cũ của xã Quang Phong.
Diện tích và dân số xã Côn Minh là bao nhiêu?
Diện tích 146,26 km², dân số 6.635 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Na Rì trước đây
- Xã Cường Lợi 5.731
- Xã Na Rì 11.494
- Xã Trần Phú 7.049
- Xã Văn Lang 7.558
- Xã Xuân Dương 7.012
← Toàn bộ 92 xã, phường của Thái Nguyên Tra tên xã cũ → mới