Phường Mỹ Lâm

Tổng quan

Nước khoáng nóng có mùi lưu huỳnh, được các nhà địa chất Pháp ghi nhận từ năm 1923, là thứ người ta nhắc đầu tiên khi nói tới phường Mỹ Lâm. Phường nằm ở phía tây vùng đô thị Tuyên Quang, là cửa ngõ Quốc lộ 37 từ phía Yên Bái cũ (nay thuộc tỉnh Lào Cai) đi vào trung tâm tỉnh Tuyên Quang.

Phường rộng 80,2 km² — lớn nhất trong năm phường của vùng thành phố cũ — dân số 31.446 người, mật độ khoảng 390 người/km². Trụ sở phường đặt trên đường Phạm Ngũ Lão.

Diện tích lớn đến từ việc phường mới gồm cả xã Mỹ Bằng của huyện Yên Sơn cũ — vùng đồi chè, rừng trồng — cộng với phường Mỹ Lâm và một phần xã Kim Phú.

Tên gọi và ý nghĩa

Một tên cũ được dùng lại hai lần. Sau năm 1954, huyện Yên Sơn đã có một xã tên Mỹ Lâm. Năm 1969 (Quyết định 269-NV), xã Mỹ Lâm hợp nhất với xã Y Bằng thành xã Mỹ Bằng — tên mới lấy chữ "Mỹ" của Mỹ Lâm và chữ "Bằng" của Y Bằng. Tên Mỹ Lâm vắng mặt trên bản đồ hành chính hơn nửa thế kỷ, cho tới khi Nghị quyết 816/NQ-UBTVQH14 (hiệu lực 1/1/2020) lập phường Mỹ Lâm trên phần còn lại của xã Phú Lâm. Năm 2025, khi phường Mỹ Lâm, xã Mỹ Bằng và một phần Kim Phú nhập lại, tên Mỹ Lâm được giữ.

Phân tích Hán Việt. Mỹ là 美 — đẹp, tốt; Lâm thường là 林 — rừng, lùm cây. Đọc theo mặt chữ, Mỹ Lâm là "rừng đẹp". Âm lâm còn ứng với các chữ khác như 臨 (đến gần) hay 霖 (mưa dầm); cách hiểu 林 là cách thông dụng, chưa thấy văn bản gốc ghi chữ Hán của tên xã.

Tên các đơn vị hợp thành. Phú Lâm — xã cũ mà phường Mỹ Lâm 2020 được lập từ đó — cũng có chữ "Lâm". Kim Phú là tên ghép khi hai xã Kim Thắng và Vinh Phú hợp nhất năm 1969. Trùng tên: cả nước không có đơn vị cấp xã nào khác tên Mỹ Lâm.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp xã Yên Sơn ở phía bắc, xã Nhữ Khê và tỉnh Phú Thọ ở phía nam, phường Minh Xuân và phường An Tường ở phía đông, tỉnh Lào Cai ở phía tây.

Địa hình chủ yếu là đồi thấp và thung lũng xen ruộng; phần Mỹ Bằng cũ ở phía tây nhiều đồi hơn, giáp ranh tỉnh. Mạch nước khoáng nóng lộ ra trong vùng là nét địa chất riêng: suối khoáng Mỹ Lâm có hàm lượng hydro sunfua khoảng 5 mg/lít nên còn được gọi là "suối khoáng sun-phua".

Lịch sử

Các xã của huyện Yên Sơn

Danh sách xã huyện Yên Sơn sau năm 1954 có Mỹ Lâm, Y Bằng, Phú Lâm, Kim Thắng, Vinh Phú. Ngày 22/5/1969, Quyết định 269-NV hợp nhất Y Bằng với Mỹ Lâm thành xã Mỹ Bằng, Vinh Phú với Kim Thắng thành xã Kim Phú. Ngày 15/7/1999, Nghị định 56/1999/NĐ-CP giải thể thị trấn nông trường Tháng 10, giao dân cư đang sống trên địa bàn các xã Mỹ Bằng, Phú Lâm, Nhữ Hán, Kim Phú về cho các xã ấy quản lý.

Vào thành phố Tuyên Quang

Nghị quyết 816/NQ-UBTVQH14 (hiệu lực 1/1/2020) nhập xã Phú Lâm (37,99 km², 10.598 người) và xã Kim Phú vào thành phố Tuyên Quang: 19,20 km² và 3.180 người của Phú Lâm chuyển sang Kim Phú, phần còn lại 18,79 km² và 7.418 người lập phường Mỹ Lâm. Xã Mỹ Bằng vẫn thuộc huyện Yên Sơn và được Thủ tướng công nhận là một trong 18 xã an toàn khu (ATK) của huyện.

Sắp xếp năm 2025

Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ phường Mỹ Lâm, xã Mỹ Bằng và một phần diện tích, dân số xã Kim Phú thành phường Mỹ Lâm. Phần còn lại của Kim Phú vào phường Minh Xuân.

Dân cư – xã hội

31.446 người sống trên 80,2 km², phân bố không đều: dày ở khu phố dọc Quốc lộ 37 và quanh khu suối khoáng, thưa ở vùng đồi Mỹ Bằng. Một phần cư dân là người gốc công nhân nông trường Tháng 10 được giao về xã năm 1999, xen với các làng cũ.

Tỉnh Tuyên Quang cũ có 22 dân tộc; ở vùng ven đô phía tây, người Kinh chiếm đa số, cùng người Tày, Dao, Sán Chay. Trường học và trạm y tế của phường kế thừa từ các đơn vị cũ; người dân dùng các bệnh viện, trường cấp tỉnh ở phường Minh Xuân lân cận.

Kinh tế

Kinh tế phường dựa trên ba mảng: du lịch nghỉ dưỡng nước khoáng — từ năm 2004 tỉnh đã ban hành chính sách khuyến khích đầu tư vào "khu du lịch điều dưỡng suối khoáng Mỹ Lâm"; nông – lâm nghiệp trên vùng đồi Mỹ Bằng, Phú Lâm cũ (chè, rừng trồng, cây ăn quả, lúa), trên phần đất trước đây có thị trấn nông trường Tháng 10; và thương mại – dịch vụ dọc Quốc lộ 37 ở cửa ngõ phía tây thành phố.

Văn hóa – di tích

• Suối khoáng Mỹ Lâm: điểm du lịch được nêu trong danh mục danh lam của tỉnh.
• Khu di tích Làng Ngòi – Đá Bàn (xã Mỹ Bằng cũ): tỉnh liệt kê trong hệ thống di tích lịch sử; tư liệu du lịch mô tả đây là địa chỉ cách mạng gắn với quan hệ Việt Nam – Lào thời kháng chiến. Danh sách di tích quốc gia cũng có mục "Khu di tích lịch sử Cách mạng Lào" ở huyện Yên Sơn cũ.

Đời sống văn hóa của phường gắn với vùng trung tâm Tuyên Quang: lễ hội đền Hạ – đền Thượng – đền Ỷ La tháng Hai âm lịch và Lễ hội Thành Tuyên dịp Trung thu.

Giao thông

Quốc lộ 37 có điểm cuối tại cầu Bỗng thuộc phường Mỹ Lâm; đường tỉnh ĐT.186 (từ ngã ba Sơn Nam, xã Sơn Thủy) cũng kết thúc tại Mỹ Lâm trên Quốc lộ 37. Hai tuyến này làm Mỹ Lâm thành nút giao phía tây của vùng đô thị Tuyên Quang.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Mỹ Lâm, tỉnh Tuyên Quang". Cư dân phường Mỹ Lâm và xã Mỹ Bằng cũ chuyển trọn sang phường mới; cư dân xã Kim Phú cũ cần kiểm tra thôn mình thuộc Mỹ Lâm hay Minh Xuân. Thủ tục làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của phường hoặc qua cổng dịch vụ công.

Bản đồ Phường Mỹ Lâm

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Mỹ Lâm được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Tuyên Quang, Huyện Yên Sơn trước đây

• Phường An Tường 42.952
• Phường Bình Thuận 18.626
• Phường Minh Xuân 72.000
• Phường Nông Tiến 15.393
• Xã Hùng Lợi 10.882
• Xã Kiến Thiết 6.783
• Xã Lực Hành 11.022
• Xã Nhữ Khê 21.799
• Xã Tân Long 10.976
• Xã Tân Trào 14.911
• Xã Thái Bình 13.803
• Xã Trung Sơn 10.952
• Xã Xuân Vân 19.020
• Xã Yên Sơn 31.560