Vinh Quý là xã biên giới thuộc tỉnh Cao Bằng, rộng nhất vùng Hạ Lang cũ, có sông Bắc Vọng và đèo Keng Ka trên tỉnh lộ 207; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở bốn xã Cô Ngân, An Lạc, Kim Loan và Vinh Quý. Diện tích 143,05 km², dân số 6.920 người.
Tổng quan
Đi từ vùng Quảng Hòa sang Hạ Lang theo tỉnh lộ 207, sau khi vượt đèo Keng Ka là vào đất xã Vinh Quý — cửa ngõ phía tây của vùng Hạ Lang cũ. Xã được lập ngày 1/7/2025 từ bốn xã Cô Ngân, An Lạc, Kim Loan và Vinh Quý, đều thuộc huyện Hạ Lang.
Với 143,05 km², đây là xã rộng nhất trong bốn xã vùng Hạ Lang cũ; dân số 6.920 người, mật độ khoảng 48 người/km². Trụ sở xã đặt tại xóm Nhương Hoan. Phía nam xã là biên giới Trung Quốc; sông Bắc Vọng chảy qua địa bàn.
Hai trong bốn xã cũ — Kim Loan và An Lạc — có dân quân du kích tham gia trận đánh lấy lại đồn Hạ Lang năm 1945, sự kiện mở đầu chính quyền cách mạng của huyện.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Vinh Quý, tên đã có mặt trong danh sách xã của huyện Hạ Lang từ trước năm 1969. Văn bản sắp xếp năm 2025 không nêu lý do chọn tên. Lưu ý dị bản: Wikipedia khi chép danh sách tám xã tách từ huyện Quảng Hòa năm 1981 ghi “Vĩnh Quý”, còn các văn bản khác và tên xã hiện nay đều là Vinh Quý.
Phân tích Hán Việt. Theo từ điển, âm vinh chỉ có hai chữ, trong đó chữ dùng được cho địa danh là 榮 — vẻ vang, danh dự, tươi tốt (chữ còn lại 蠑 là con thằn lằn). Âm quý có nhiều chữ: 貴 (quý giá, cao sang), 季 (mùa, quý trong năm), 癸 (can Quý). Nếu là 榮貴 thì tên mang nghĩa “vẻ vang, quý hiển”; tuy nhiên chưa tìm được văn bản Hán Nôm ghi tên xã, nên nghĩa này chỉ là cách đọc theo chữ thông dụng.
Tên các xã cũ: Kim Loan trùng âm với quận Kim Loan (金湾区) của thành phố Chu Hải, Quảng Đông; An Lạc là tổ hợp Hán Việt thông dụng (an: yên; lạc: vui); Cô Ngân chưa có tài liệu giải thích.
Không trùng tên: cả nước chỉ có một xã Vinh Quý.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, phía bắc giáp xã Quang Long, phía đông giáp xã Hạ Lang, phía nam giáp Trung Quốc, phía tây giáp Đoài Dương, Độc Lập và Bế Văn Đàn.
Sông Bắc Vọng — dòng sông cũng chảy qua các xã Quang Trung và Đoài Dương — chảy qua địa bàn xã; trong xã còn có suối Keng Thưn. Núi được ghi tên gồm Phia Ná, Lũng Om, Pác Moóc, Phò Rụng, Khau Xa, Lũng Giông, Xa Xe, Nà Ba, Lũng Đăng, An Mạ, Phia Phón, Pác Luông, Phia Phằng.
Tỉnh lộ 207 chạy qua xã theo chiều đông – tây, trên tuyến có đèo Keng Ka.
Lịch sử
Vùng đất thuộc châu Hạ Lang thời Lê, huyện Hạ Lang thời Nguyễn. Sau khi Nhật đảo chính Pháp năm 1945, phong trào cách mạng lan tới các xã Đức Quang, Kim Loan. Cuộc tấn công lần thứ hai vào toán phỉ Lương Xuân Thành ở đồn Hạ Lang (cuối tháng 6 – đầu tháng 7 âm lịch năm 1945) có dân quân du kích các xã Thắng Lợi, Kim Loan, Đức Quang, An Lạc phối hợp; đồn được tiếp quản ngày 20/10/1945, mười ngày sau (30/10/1945) Ủy ban nhân dân lâm thời huyện Hạ Lang ra đời.
- 15/9/1969 — Quyết định 176-CP giải thể huyện Hạ Lang: Vinh Quý, Cô Ngân, An Lạc về huyện Quảng Hòa; Kim Loan về huyện Trùng Khánh.
- 1975–1978 — Cao Bằng và Lạng Sơn hợp thành tỉnh Cao Lạng; năm 1978 tách lại như cũ.
- 1/9/1981 — Quyết định 44-HĐBT tái lập huyện Hạ Lang; bốn xã trở về Hạ Lang.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 sắp xếp Cô Ngân, An Lạc, Kim Loan, Vinh Quý thành xã Vinh Quý, hoạt động từ 1/7/2025.
Bốn xã cũ không có thay đổi địa giới nào trong đợt sắp xếp năm 2020 (khi Hạ Lang chỉ hợp Thái Đức và Việt Chu thành Thống Nhất).
Dân cư – xã hội
Xã có 6.920 người phân bố trên diện tích rộng. Tày (40,84%) và Nùng (29,81%) là hai dân tộc đông nhất Cao Bằng theo số liệu dân cư của tỉnh; địa danh trong xã — Nhương Hoan, Keng Ka, Keng Thưn, Phia Phón — đều là tên Tày – Nùng.
Sau sắp xếp, UBND xã đặt ở xóm Nhương Hoan, làm thủ tục cho cư dân cả bốn xã cũ.
Kinh tế
Kinh tế nông nghiệp là chủ đạo, như phần lớn tỉnh Cao Bằng (nông, lâm nghiệp chiếm 62% lao động đang làm việc năm 2024).
Tỉnh lộ 207 nối Vinh Quý với vùng Quảng Hòa ở phía tây và trung tâm Thanh Nhật cũ ở phía đông. Vùng Hạ Lang cũ có các cửa khẩu Bí Hà (xã Hạ Lang) và Lý Vạn (xã Lý Quốc).
Văn hóa
Ký ức lịch sử nổi bật của bốn xã cũ là sự tham gia của dân quân Kim Loan, An Lạc vào trận lấy lại đồn Hạ Lang năm 1945. Các tài liệu đã tra chưa nêu di tích xếp hạng nào trên địa bàn xã.
Vùng Hạ Lang cũ là phần đất châu Tư Lang xưa, nơi tài liệu tỉnh ghi Nùng Trí Cao từng được nhà Lý giao cai quản ở thế kỷ XI.
Giao thông
Tỉnh lộ 207 (Quảng Hòa – Hạ Lang) chạy xuyên xã theo hướng đông – tây, qua đèo Keng Ka; về phía đông nối quốc lộ 4A ở xã Hạ Lang.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: xóm …, xã Vinh Quý, tỉnh Cao Bằng. Người dân bốn xã cũ Cô Ngân, An Lạc, Kim Loan, Vinh Quý làm thủ tục tại UBND xã Vinh Quý (xóm Nhương Hoan).
Bản đồ Xã Vinh Quý
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Vinh Quý được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Kim Loan | Huyện Hạ Lang | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã An Lạc | Huyện Hạ Lang | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Cô Ngân | Huyện Hạ Lang | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Vinh Quý | Huyện Hạ Lang | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Vinh Quý gồm những xã cũ nào?
Bốn xã Cô Ngân, An Lạc, Kim Loan và Vinh Quý của huyện Hạ Lang cũ, theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025.
Tên Vinh Quý có nghĩa là gì?
Âm vinh theo từ điển là 榮 (vẻ vang); âm quý có thể là 貴 (quý giá) hoặc chữ khác. Nếu là 榮貴 thì nghĩa là “vẻ vang, quý hiển”; chưa có văn bản xác nhận chữ Hán.
Viết Vinh Quý hay Vĩnh Quý?
Tên chính thức là Vinh Quý; một số nguồn (Wikipedia, khi chép danh sách năm 1981) ghi Vĩnh Quý.
Đèo Keng Ka ở đâu?
Trên tỉnh lộ 207 đoạn qua xã Vinh Quý, tỉnh Cao Bằng.
Diện tích, dân số xã Vinh Quý?
143,05 km², 6.920 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Hạ Lang trước đây
- Xã Hạ Lang 8.091
- Xã Lý Quốc 5.966
- Xã Quang Long 5.768
← Toàn bộ 56 xã, phường của Cao Bằng Tra tên xã cũ → mới