Quang Long là xã biên giới thuộc tỉnh Cao Bằng, ở phía bắc vùng Hạ Lang cũ trên tỉnh lộ 207; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Đức Quang, Thắng Lợi và Quang Long. Diện tích 130,15 km², dân số 5.768 người.
Tổng quan
Xã Quang Long nằm giữa hai cụm xã lớn của miền đông Cao Bằng: phía bắc là vùng thác Bản Giốc (xã Đàm Thủy) và cửa khẩu Lý Vạn (xã Lý Quốc), phía nam là trung tâm Thanh Nhật cũ (xã Hạ Lang). Phía đông của xã là đường biên giới với Quảng Tây.
Xã hợp từ ba xã cũ của huyện Hạ Lang: Đức Quang, Thắng Lợi và Quang Long. Diện tích 130,15 km², dân số 5.768 người — mật độ chỉ khoảng 44 người/km², thấp nhất trong bốn xã vùng Hạ Lang cũ. Trụ sở xã đặt tại xóm Coỏng Hoài.
Hai trong ba xã cũ — Đức Quang và Thắng Lợi — có tên trong lịch sử năm 1945 của Hạ Lang, khi dân quân du kích địa phương góp sức đánh chiếm lại đồn Hạ Lang.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Quang Long — một trong tám xã của huyện Hạ Lang được nhập vào huyện Quảng Hòa năm 1969 rồi trở về Hạ Lang năm 1981. Văn bản sắp xếp năm 2025 không nêu lý do chọn tên.
Phân tích Hán Việt. Âm quang trong địa danh thường là chữ 光 — ánh sáng, rạng rỡ. Âm long có hai chữ hay gặp trong tên đất: 龍 — rồng, và 隆 — hưng thịnh, dồi dào. Chưa tìm được văn bản Hán Nôm ghi tên xã nên không xác định được là chữ nào; theo hai khả năng, tên có thể đọc nghĩa là “rồng sáng” hoặc “sáng sủa, thịnh vượng”. Từ điển nhà có mục Quang Long ghi là một xã thuộc huyện Hạ Lang.
Tên các xã cũ: Thắng Lợi là từ Hán Việt quen thuộc nghĩa là giành được phần thắng; Đức Quang ghép đức (đạo đức) và quang (sáng). Chưa thấy tài liệu cho biết các tên này đặt khi nào và vì sao.
Trùng tên: không có xã phường nào khác tên Quang Long; nhưng tên xã cũ Đức Quang nay trùng với xã Đức Quang (Hà Tĩnh) lập năm 2025 — khi tra giấy tờ cũ ghi “xã Đức Quang, huyện Hạ Lang” cần phân biệt.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, phía bắc giáp Đàm Thủy và Lý Quốc, phía nam giáp xã Hạ Lang, phía đông giáp Trung Quốc, phía tây giáp Vinh Quý và Đoài Dương.
Xã là vùng núi đá vôi với rất nhiều đỉnh được ghi tên: Ba Nà Cai, Sa Phài Riếu, Lũng Khóp, Lũng Rót, Lũng Túng Tiếu, Nà Kiểng, Thang Mộng, Chông Mạ, Pò Hai, Nà Ngườm, Ngườm Én, Pác Sam, Nà Dằn, núi Sam Kha; suối Nà Pác chảy qua địa bàn. Ruộng nước nằm rải trong các lũng giữa núi.
Diện tích 130,15 km² — rộng thứ hai vùng Hạ Lang cũ sau xã Vinh Quý.
Lịch sử
Vùng đất thuộc châu Hạ Lang thời Lê, huyện Hạ Lang thời Nguyễn. Năm 1887 quân Pháp tiến chiếm Hạ Lang. Sau ngày Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945), toán phỉ do Lương Xuân Thành cầm đầu chiếm đồn Hạ Lang; phong trào cách mạng lan tới các xã Đức Quang, Kim Loan. Cuối tháng 6 – đầu tháng 7 âm lịch năm 1945, cuộc tấn công lần thứ hai vào sào huyệt phỉ kéo dài mười ngày, có dân quân du kích các xã Thắng Lợi, Kim Loan, Đức Quang, An Lạc tham gia; ngày 20/10/1945 đồn Hạ Lang được tiếp quản.
- 15/9/1969 — Quyết định 176-CP giải thể huyện Hạ Lang: Quang Long về huyện Quảng Hòa; Đức Quang, Thắng Lợi về huyện Trùng Khánh.
- 10/6/1981 — một phần đất xã Thắng Lợi được cắt để cùng phần đất Lý Quốc, Minh Long lập xã Đồng Loan (nay thuộc xã Lý Quốc).
- 1/9/1981 — Quyết định 44-HĐBT tái lập huyện Hạ Lang; ba xã trở về Hạ Lang.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 sắp xếp Đức Quang, Thắng Lợi, Quang Long thành xã Quang Long, hoạt động từ 1/7/2025.
Như vậy trong 12 năm (1969–1981), ba xã cũ từng thuộc hai huyện khác nhau trước khi lại chung một mái Hạ Lang, và từ 2025 chung một xã.
Dân cư – xã hội
Xã có 5.768 người. Tày (40,84%) và Nùng (29,81%) là hai dân tộc đông nhất tỉnh Cao Bằng theo số liệu dân cư của tỉnh; tên núi, tên xóm trong xã như Coỏng Hoài, Nà Kiểng, Pác Sam đều là địa danh Tày – Nùng.
Dân cư sống phân tán theo các lũng núi, nên trụ sở xã đặt ở xóm Coỏng Hoài là đầu mối hành chính chung cho ba vùng xã cũ.
Kinh tế
Kinh tế dựa vào nông nghiệp — ngành chiếm 62% lao động đang làm việc của tỉnh Cao Bằng năm 2024. Tỉnh lộ 207 (Quảng Hòa – Hạ Lang) đi qua xã là tuyến nối với trung tâm Thanh Nhật cũ và vùng Quảng Hòa.
Xã nằm giữa hai cửa khẩu của vùng Hạ Lang cũ — Lý Vạn ở phía bắc và Bí Hà ở phía nam (xã Hạ Lang) — trên tuyến biên giới dài khoảng 72 km của huyện cũ.
Văn hóa
Ký ức lịch sử của xã gắn với sự kiện năm 1945: dân quân Thắng Lợi, Đức Quang cùng các xã bạn tham gia đánh chiếm lại đồn Hạ Lang, mở đường cho việc lập Ủy ban nhân dân lâm thời huyện Hạ Lang ngày 30/10/1945. Các tài liệu đã tra chưa nêu di tích xếp hạng nào trên địa bàn xã.
Nhiều tên núi trong xã mang chữ ngườm (tiếng Tày: hang động) như Nà Ngườm, Ngườm Én — dấu vết của địa hình đá vôi nhiều hang.
Giao thông
Tỉnh lộ 207 (Quảng Hòa – Hạ Lang) chạy qua xã; ở xã Hạ Lang phía nam, tuyến này gặp quốc lộ 4A và tỉnh lộ 207A đi cửa khẩu Bí Hà.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: xóm …, xã Quang Long, tỉnh Cao Bằng. Người dân ba xã cũ Đức Quang, Thắng Lợi, Quang Long làm thủ tục tại UBND xã Quang Long (xóm Coỏng Hoài).
Bản đồ Xã Quang Long
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Quang Long được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Thắng Lợi | Huyện Hạ Lang | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Quang Long | Huyện Hạ Lang | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Đức Quang | Huyện Hạ Lang | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Quang Long gồm những xã cũ nào?
Ba xã Đức Quang, Thắng Lợi và Quang Long của huyện Hạ Lang cũ, theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025.
Tên Quang Long có nghĩa là gì?
Tên Hán Việt: quang thường là 光 (sáng); long có thể là 龍 (rồng) hoặc 隆 (thịnh vượng). Chưa có văn bản xác nhận chữ nên nêu cả hai khả năng.
Xã Đức Quang (Hạ Lang) nay thuộc đâu?
Thuộc xã Quang Long, tỉnh Cao Bằng — khác với xã Đức Quang hiện nay ở tỉnh Hà Tĩnh.
Năm 1969 xã Quang Long thuộc huyện nào?
Khi huyện Hạ Lang giải thể (15/9/1969), Quang Long về huyện Quảng Hòa; đến 1/9/1981 trở lại huyện Hạ Lang tái lập.
Diện tích, dân số xã Quang Long?
130,15 km², 5.768 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Hạ Lang trước đây
- Xã Hạ Lang 8.091
- Xã Lý Quốc 5.966
- Xã Vinh Quý 6.920
← Toàn bộ 56 xã, phường của Cao Bằng Tra tên xã cũ → mới