Chà Tở là xã vùng núi giáp tỉnh Lai Châu ở phía bắc vùng Nậm Pồ cũ, tỉnh Điện Biên, và là xã thưa dân nhất trong vùng; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Chà Tở và Nậm Khăn. Diện tích 227,92 km², dân số 5.208 người.
Tổng quan
Chà Tở là một xã của tỉnh Điện Biên, nằm ở phía bắc vùng huyện Nậm Pồ cũ, giáp tỉnh Lai Châu. Trước năm 2012, cả hai xã hợp thành đều thuộc huyện Mường Chà (trước 2005 là huyện Mường Lay); năm 2012 chúng được chuyển sang huyện Nậm Pồ mới lập.
Xã có diện tích 227,92 km² nhưng chỉ 5.208 người, mật độ khoảng 23 người/km² — thấp nhất trong các xã thuộc vùng Nậm Pồ và Mường Chà cũ. Trụ sở Đảng ủy, HĐND và UBND xã đặt tại trụ sở cũ của xã Chà Tở.
Chà Tở nằm giữa hai vùng: phía tây là xã Mường Chà (vùng Chà Cang – Chà Nưa), phía đông là xã Mường Tùng thuộc vùng Mường Chà cũ; sông Nậm Pồ chảy qua rìa phía tây của xã.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Chà Tở — xã có từ sớm, đã nằm trong danh sách 14 xã của huyện Mường Lay sau năm 1954. Tên Nậm Khăn (xã lập năm 2006) nay còn là tên bản Nậm Khăn.
Không phải tên Hán Việt. Âm “chà” chỉ có vài chữ Hán hiếm, còn âm “tở” không có chữ Hán Việt; ghép lại không tạo thành từ Hán Việt nào. Từ điển trên Wiki Ngôn Ngữ có mục từ “Chà Tở”, định nghĩa là “một xã thuộc huyện Mường Lay, tỉnh Lai Châu” — đúng với giai đoạn trước năm 2004, khi xã còn thuộc tỉnh Lai Châu cũ.
Một cặp tên song song: trong danh sách xã huyện Mường Lay sau năm 1954 có ba tên cùng gốc “Chà”: Chà Cang, Chà Nưa và Chà Tở; tương tự có bộ ba Lay Cang, Lay Nưa, Lay Tở, và ở các huyện khác của Điện Biên có Ẳng Cang – Ẳng Nưa – Ẳng Tở, Quài Cang – Quài Nưa – Quài Tở. Đây là những tên có thật trong danh sách xã của tỉnh; tuy vậy, nghĩa của từng yếu tố “Cang”, “Nưa”, “Tở” cũng như của “Chà” chưa được kiểm chứng qua nguồn đáng tin cậy trong lần tra này, nên nghĩa của tên Chà Tở chưa thống nhất.
Tên Nậm Khăn: yếu tố “Nậm” trong tiếng Thái chỉ sông nhỏ, dòng nước (Nguyễn Khắc Ngữ, 1963); “Khăn” là tên riêng. Wikipedia về huyện Mường Chà cũ có nhắc tới “suối Năm Khăn” trong các suối nhỏ của vùng.
Tên Chà Tở không trùng với xã phường nào khác trong danh mục đơn vị hành chính mới.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, Chà Tở giáp tỉnh Lai Châu ở phía bắc; các xã Si Pa Phìn và Na Sang ở phía nam; xã Mường Tùng ở phía đông; xã Mường Chà ở phía tây.
Sông Nậm Pồ — bắt nguồn ở Nà Bủng, chảy ngược lên phía bắc — đi qua rìa phía tây của xã trước khi sang xã Mường Mô (Lai Châu), hợp với Nậm Chà thành dòng Nậm Nhạt đổ vào sông Đà. Địa hình chủ yếu là núi cao bị chia cắt, nằm trong vùng núi bờ tây nam sông Đà.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi: mùa mưa từ khoảng tháng 4 đến tháng 9, mùa đông lạnh và khô.
Lịch sử
Đất Chà Tở thời Lê thuộc châu Lai, phủ An Tây; thời Nguyễn thuộc phủ Điện Biên; từ năm 1909 thuộc tỉnh Lai Châu cũ. Sau năm 1954, Chà Tở là một trong 14 xã của huyện Mường Lay.
- 2002 — khi lập huyện Mường Nhé, chỉ hai xã Chà Cang và Nà Hỳ của huyện Mường Lay được chuyển đi; Chà Tở ở lại huyện Mường Lay.
- 2003–2005 — chia tỉnh Lai Châu, huyện Mường Lay về tỉnh Điện Biên; năm 2005 huyện đổi tên thành huyện Mường Chà.
- 14/11/2006 — Nghị định 135/2006/NĐ-CP lập xã Nậm Khăn trên cơ sở 10.480 ha và 1.978 nhân khẩu của xã Chà Tở; Chà Tở còn 12.311 ha, 2.009 nhân khẩu.
- 25/8/2012 — Nghị quyết 45/NQ-CP chuyển năm xã Chà Tở, Nậm Khăn, Chà Nưa, Si Pa Phìn, Phìn Hồ của huyện Mường Chà sang lập huyện Nậm Pồ.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ xã Nậm Khăn và xã Chà Tở thành xã Chà Tở, hoạt động từ 1/7/2025.
Ghi chú nguồn: bài Wikipedia về xã Chà Tở ghi năm 2003 xã được chuyển “từ huyện Mường Nhé”; điều này không khớp với Nghị định 08/2002/NĐ-CP và với bài Wikipedia về huyện Mường Chà (Chà Tở có tên trong 13 xã còn lại của huyện Mường Lay cuối năm 2002). Bài này theo nghị định.
Dân cư – xã hội
Với hơn 5.200 người trên gần 228 km², Chà Tở là xã thưa dân. Wikipedia liệt kê 16 bản: Hô Củng, Hô Hằng, Hô He, Hô Tâu, Huổi Anh, Huổi Nỏng, Huổi Văng, Nà Én, Nà Mười, Nà Pẩu, Nậm Chua, Nậm Củng, Nậm Khăn, Nậm Pang, Sìn Thàng và Vằng Xôn (cùng bài có chỗ ghi 10 bản, nên số bản cần đối chiếu thêm với nguồn chính thức của xã).
Số liệu dân tộc riêng cho xã chưa có trong các nguồn đã tra. Ở cấp huyện Nậm Pồ cũ (2017), người Mông chiếm khoảng 69%, người Thái 18,5%, còn lại là Dao, Kinh, Khơ Mú, Hoa, Kháng, Cống.
Giáo dục, y tế theo mô hình xã vùng cao: trạm y tế xã, trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và điểm trường ở bản.
Kinh tế
Kinh tế dựa vào nông – lâm nghiệp: lúa nương, lúa nước ở thung lũng nhỏ ven suối, ngô, sắn; chăn nuôi gia súc, gia cầm theo hộ; trồng và bảo vệ rừng. Chưa tra được số liệu chính thức về cây con chủ lực, làng nghề hay cơ sở công nghiệp riêng của xã.
Văn hóa
Chưa tìm được tư liệu về di tích được xếp hạng hoặc lễ hội riêng của xã Chà Tở. Đời sống văn hóa mang nét chung của người Mông và người Thái vùng Nậm Pồ – Mường Chà; ở cấp tỉnh Điện Biên, nghệ thuật Xòe Thái (2013), nghệ thuật khèn của người Mông (2022), nghề rèn của người Mông (2023) đã được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Hành chính
Từ 1/7/2025 địa chỉ ghi: bản …, xã Chà Tở, tỉnh Điện Biên. Người dân xã Nậm Khăn cũ làm thủ tục tại UBND xã Chà Tở (trụ sở cũ của xã Chà Tở).
Bản đồ Xã Chà Tở
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Chà Tở được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Chà Tở | Huyện Nậm Pồ | Tỉnh Điện Biên | toàn bộ |
| Xã Nậm Khăn | Huyện Nậm Pồ | Tỉnh Điện Biên | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Chà Tở mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ hai xã Nậm Khăn và Chà Tở của huyện Nậm Pồ cũ, theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Chà Tở có nghĩa là gì?
Chà Tở là địa danh gốc tiếng Thái vùng Tây Bắc, kế thừa tên xã cũ, không phải Hán Việt; nghĩa của tên chưa có nguồn giải thích thống nhất.
Chà Tở trước đây thuộc huyện nào?
Thuộc huyện Mường Lay (đổi tên thành Mường Chà năm 2005), tỉnh Lai Châu rồi Điện Biên; từ năm 2012 thuộc huyện Nậm Pồ; từ 1/7/2025 là xã trực thuộc tỉnh Điện Biên.
Xã Nậm Khăn được lập khi nào?
Ngày 14/11/2006 theo Nghị định 135/2006/NĐ-CP, từ 10.480 ha và 1.978 nhân khẩu của xã Chà Tở.
Diện tích và dân số xã Chà Tở là bao nhiêu?
Diện tích 227,92 km², dân số 5.208 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Nậm Pồ trước đây
- Xã Mường Chà 13.884
- Xã Nà Bủng 10.114
- Xã Nà Hỳ 16.710
- Xã Quảng Lâm 10.021
- Xã Si Pa Phìn 10.772
← Toàn bộ 45 xã, phường của Điện Biên Tra tên xã cũ → mới