Quảng Lâm là xã biên giới giáp Lào ở phía nam vùng Mường Nhé cũ, tỉnh Điện Biên, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở xã Quảng Lâm (huyện Mường Nhé) và xã Na Cô Sa (huyện Nậm Pồ). Diện tích 233,25 km², dân số 10.021 người.
Tổng quan
Quảng Lâm là xã của tỉnh Điện Biên, nằm ở cực nam vùng Mường Nhé cũ, giáp nước Lào. Xã đặc biệt ở chỗ ghép lại hai nửa từng bị chia cắt qua hai huyện: Na Cô Sa vốn được tách từ Quảng Lâm năm 2009, sang năm 2012 lại theo mười xã phía nam chuyển về huyện Nậm Pồ; đến năm 2025 hai phần mới nhập trở lại làm một.
Xã có diện tích 233,25 km², dân số 10.021 người, mật độ khoảng 43 người/km². Trụ sở Đảng ủy, HĐND và UBND xã đặt tại trụ sở cũ của xã Quảng Lâm. Đồn Biên phòng Na Cô Sa quản lý khoảng 17,4 km đường biên với năm cột mốc (từ mốc 36 đến mốc 40) trên địa bàn xã.
Với giới ngôn ngữ học, Quảng Lâm còn là tên của một nhóm cư dân nói một thứ tiếng thuộc ngữ hệ Nam Á ít được biết đến, xếp vào dân tộc Kháng.
Tên gọi và ý nghĩa
Kế thừa tên xã — và trước đó là tên bản. Xã mới giữ tên xã Quảng Lâm, lập năm 2006. Tên xã lấy từ bản Quảng Lâm, một bản đã có tên trong tư liệu từ rất sớm: năm 1975 nhà dân tộc học Nguyễn Văn Huy công bố khảo cứu “Về nhóm Kháng ở bản Quảng Lâm”. Tên Na Cô Sa nay chỉ còn là tên bản (Na Cô Sa 1, Na Cô Sa 2).
Hình thức Hán Việt, nguồn gốc chưa rõ. Khác với các tên Thái chung quanh (Mường Nhé, Nậm Kè), hai âm “Quảng Lâm” đều có chữ Hán Việt: 廣 (quảng — rộng) và 林 (lâm — rừng), nếu ghép lại thường hiểu là “rừng rộng”. Tuy vậy chưa có văn bản nào xác nhận tên bản được đặt theo nghĩa chữ Hán; rất có thể đây là cách ghi một tên gọi địa phương bằng những âm tiết tiếng Việt quen thuộc. Vì thế chỉ nên coi 廣林 là một khả năng đọc, không phải từ nguyên đã được chứng minh.
Tên một nhóm tộc người. Từ điển trên Wiki Ngôn Ngữ ghi “Quảng Lâm” là một tên gọi khác của dân tộc Kháng. Theo các nghiên cứu ngôn ngữ (Nguyễn Văn Huy 1975; Tạ Quang Tùng 2021), người ở bản Quảng Lâm được xếp vào dân tộc Kháng, tự gọi mình là “Brển Quảng Lâm”; tiếng nói của họ — thường gọi là tiếng Kháng Quảng Lâm — thuộc ngữ hệ Nam Á, quan hệ cụ thể với tiếng Kháng chính thống vẫn đang được nghiên cứu.
Trùng tên: tỉnh Cao Bằng cũng có xã Quảng Lâm — khi ghi địa chỉ cần kèm tên tỉnh Điện Biên.
Địa lý
Quảng Lâm nằm ở phía nam vùng Mường Nhé cũ, phía bắc là xã Nậm Kè; xã có đường biên giới với Lào. Phần Na Cô Sa cũ trước năm 2025 thuộc huyện Nậm Pồ — vùng nay gồm các xã như Nà Hỳ, Nà Bủng, Chà Tở.
Địa hình núi trung bình và núi cao, chia cắt bởi nhiều suối; tên bản Huổi Thủng cho thấy lớp địa danh “huổi” (suối) quen thuộc của vùng. Báo chí nhắc tới một khu nước nóng ở Quảng Lâm trong danh sách điểm có thể khai thác du lịch của huyện Mường Nhé cũ. Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi; cuối tháng 4/2026 một trận dông lốc đã làm hư hại nhà cửa ở bản Huổi Thủng 1.
Lịch sử
Vùng đất Quảng Lâm vốn thuộc xã Mường Toong của huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu (cũ); từ năm 2002 thuộc huyện Mường Nhé, từ năm 2004 thuộc tỉnh Điện Biên.
- 1975 — bản Quảng Lâm xuất hiện trong khảo cứu dân tộc học của Nguyễn Văn Huy về nhóm Kháng ở đây.
- 2006 — Nghị định 27/2006/NĐ-CP lập xã Quảng Lâm trên cơ sở khoảng 23.512 ha diện tích tự nhiên và 3.093 người của xã Mường Toong.
- 16/4/2009 — Nghị định 17/NĐ-CP lập xã Na Cô Sa từ 12.589,4 ha diện tích tự nhiên và 2.367 nhân khẩu của xã Quảng Lâm.
- 25/8/2012 — Nghị quyết 45/NQ-CP thành lập huyện Nậm Pồ từ mười xã của Mường Nhé (trong đó có Na Cô Sa) và năm xã của Mường Chà; Quảng Lâm ở lại huyện Mường Nhé, Na Cô Sa thuộc huyện Nậm Pồ.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 nhập Na Cô Sa và Quảng Lâm thành xã Quảng Lâm mới, hoạt động từ 1/7/2025.
Nhờ vậy, xã Quảng Lâm ngày nay gần như trùng lại với phạm vi xã Quảng Lâm khi mới thành lập năm 2006.
Dân cư – xã hội
Dân số 10.021 người. Xã cũ Na Cô Sa, theo báo Nhân Dân, có 1.131 hộ, chủ yếu là đồng bào Mông, Thái, Mường, Khơ Mú, Tày, Dao. Ở phần Quảng Lâm cũ, ngoài các dân tộc chung của vùng Mường Nhé còn có nhóm Kháng Quảng Lâm — cộng đồng nhỏ có tiếng nói riêng đang được giới ngôn ngữ học quan tâm ghi chép.
Các bản được báo chí nhắc tên gồm Quảng Lâm, Na Cô Sa 1, Na Cô Sa 2, Huổi Thủng 1. Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Na Cô Sa từng được mô tả là ngôi trường xa nhất huyện Nậm Pồ. Đồn Biên phòng Na Cô Sa gắn bó với đời sống các bản: hỗ trợ dựng lại nhà sau thiên tai, giúp dân đào hố trồng cây, tham gia các phong trào ở khu dân cư biên giới.
Kinh tế
Nông nghiệp nương rẫy và ruộng nước thung lũng vẫn là sinh kế chính. Hướng chuyển đổi rõ nhất là trồng cà phê và mắc ca: năm 2026, Đồn Biên phòng Na Cô Sa cử cán bộ cùng dân đào khoảng 4.000 hố trồng trên diện tích chừng 8 ha. Các cây khác của vùng Mường Nhé cũ như quế và sa nhân tím dưới tán rừng cũng được khuyến khích. Chăn nuôi gia súc, gia cầm và khoán bảo vệ rừng bổ sung thu nhập cho các hộ.
Văn hóa
Điểm riêng về văn hóa của Quảng Lâm là sự hiện diện của nhóm Kháng Quảng Lâm. Khảo cứu năm 1975 của Nguyễn Văn Huy là tư liệu công bố duy nhất trong nhiều thập niên; năm 2019 và 2021, Nguyễn Văn Lợi và Tạ Quang Tùng tiếp tục công bố nghiên cứu về hệ thống ngữ âm và vốn từ của tiếng Kháng Quảng Lâm. Bên cạnh đó là đời sống văn hóa của người Mông, Thái, Khơ Mú, Dao… — mỗi cộng đồng giữ Tết và nghi lễ nông nghiệp riêng.
Xã gần các điểm văn hóa – du lịch của vùng Mường Nhé cũ như bản người Cống ở Nậm Kè và ngã ba biên giới A Pa Chải ở Sín Thầu.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: bản …, xã Quảng Lâm, tỉnh Điện Biên — luôn ghi kèm tỉnh để khỏi lẫn với xã Quảng Lâm ở Cao Bằng. Người dân vùng Na Cô Sa cũ (trước là huyện Nậm Pồ) nay làm thủ tục tại UBND xã Quảng Lâm.
Bản đồ Xã Quảng Lâm
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Quảng Lâm được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Quảng Lâm | Huyện Mường Nhé | Tỉnh Điện Biên | toàn bộ |
| Xã Na Cô Sa | Huyện Nậm Pồ | Tỉnh Điện Biên | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Quảng Lâm mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ xã Quảng Lâm (huyện Mường Nhé) và xã Na Cô Sa (huyện Nậm Pồ), theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Quảng Lâm có nghĩa là gì?
Tên lấy từ bản Quảng Lâm. Hai âm trùng chữ Hán Việt 廣林 (rừng rộng), nhưng chưa có nguồn xác nhận tên được đặt theo nghĩa chữ Hán. “Quảng Lâm” còn là tên gọi một nhóm thuộc dân tộc Kháng.
Vì sao Na Cô Sa từ huyện Nậm Pồ lại nhập vào Quảng Lâm?
Na Cô Sa vốn được tách từ xã Quảng Lâm năm 2009, rồi năm 2012 chuyển sang huyện Nậm Pồ mới lập. Năm 2025 hai xã nhập lại thành xã Quảng Lâm.
Người Kháng Quảng Lâm là ai?
Nhóm cư dân ở bản Quảng Lâm, được xếp vào dân tộc Kháng, nói một thứ tiếng thuộc ngữ hệ Nam Á, được Nguyễn Văn Huy khảo cứu từ năm 1975.
Diện tích và dân số xã Quảng Lâm là bao nhiêu?
Diện tích 233,25 km², dân số 10.021 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Mường Nhé, Huyện Nậm Pồ trước đây
- Xã Chà Tở 5.208
- Xã Mường Chà 13.884
- Xã Mường Nhé 24.294
- Xã Mường Toong 10.832
- Xã Nà Bủng 10.114
- Xã Nà Hỳ 16.710
- Xã Nậm Kè 8.977
- Xã Si Pa Phìn 10.772
- Xã Sín Thầu 6.058
← Toàn bộ 45 xã, phường của Điện Biên Tra tên xã cũ → mới