Xã Tân Hưng

Tổng quan

Xã Tân Hưng chiếm vùng đồi đông bắc huyện Hớn Quản cũ, kẹp giữa trục Quốc lộ 13 (Bình Long) ở phía tây và vùng Phú Riềng, Đồng Phú ở phía đông. Ba xã cũ hợp lại thành một đơn vị rộng 204,7 km² với 35.498 người, mật độ khoảng 173 người/km² – thưa hơn nhiều so với hai phường Bình Long, An Lộc liền kề.

Đây là xã nông nghiệp cây lâu năm điển hình của Bình Phước cũ: cao su, điều phủ phần lớn diện tích, dân cư bám theo đường tỉnh 756 và các trục liên xã. Trụ sở xã đặt trên đường ĐT 756. Sau đợt gom ấp tháng 6/2026, xã còn 7 ấp đều mang chữ "Hưng": Hưng An, Hưng Long, Hưng Phát, Hưng Phú, Hưng Sơn, Hưng Thịnh, Hưng Yên.

Tên gọi và ý nghĩa

Xã giữ tên xã Tân Hưng cũ, một trong ba xã hợp thành. Tên này ra đời năm 1998, khi xã Lợi Hưng của huyện Bình Long được chia đôi thành Tân Hưng và Tân Lợi – hai tên mới đều lấy chữ "Tân" ghép với một chữ của tên Lợi Hưng cũ: Tân + Hưng, Tân + Lợi. Xã Tân Lợi ấy nay thuộc xã Tân Quan.

Chữ Hán: 新興. Tân 新 là mới; Hưng 興 là dấy lên, nổi lên, thịnh vượng (như trong "hưng thịnh", "phục hưng"). Cả tên mang nghĩa "mới hưng thịnh", "vùng mới dấy lên". Chữ "Hưng" được nhắc lại trong tên cả 7 ấp hiện nay, cho thấy cách địa phương lấy tên xã làm gốc khi đặt tên ấp.

Tân Hưng là tên rất phổ biến: sau sắp xếp năm 2025 còn có xã Tân Hưng ở Cà Mau, Hưng Yên, Tây Ninh và phường Tân Hưng ở Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh. Khi ghi địa chỉ nên kèm "Thành phố Đồng Nai".

Địa lý

Theo mô tả trên Wikipedia, xã giáp các xã Lộc Hưng và Lộc Quang ở phía bắc; Bình Tân và Long Hà ở phía đông; Thuận Lợi và Nha Bích ở phía nam; phường An Lộc và xã Tân Quan ở phía tây.

Phía đông huyện Hớn Quản cũ là vùng trung du nhiều đồi thấp, thoải dần theo hướng bắc – nam; Tân Hưng nằm gọn trong vùng này. Đất chủ yếu là đất đỏ, đất xám thích hợp cây công nghiệp lâu năm. Khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, nhiệt độ trung bình năm khoảng 26 °C. Tên các ấp cũ như Lòng Hồ, Đồng Hồ, Sở Xiêm gợi những vùng trũng, mặt nước xen giữa đồi.

Lịch sử

Ba xã cũ

Sau năm 1976, An Khương, Thanh An và Lợi Hưng là các xã của huyện Bình Long, tỉnh Sông Bé, rồi tỉnh Bình Phước từ 1997. Ngày 18/3/1998, Nghị định 16/1998/NĐ-CP chia xã Lợi Hưng thành hai xã Tân Hưng và Tân Lợi. Năm 2009, khi huyện Bình Long được chia thành thị xã Bình Long và huyện Hớn Quản (Nghị quyết 35/NQ-CP), cả An Khương, Thanh An, Tân Hưng thuộc huyện Hớn Quản.

Trong định hướng đô thị của huyện Hớn Quản giai đoạn 2021–2025, trung tâm xã Tân Hưng được quy hoạch thành đô thị loại V; Thanh An được nhắc trong nhóm đô thị dự kiến cho giai đoạn sau.

Sắp xếp năm 2025 – 2026

Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 (khoản 40 Điều 1) nhập toàn bộ ba xã Tân Hưng, An Khương, Thanh An thành xã Tân Hưng, hiệu lực 1/7/2025, khi Bình Phước đã nhập vào tỉnh Đồng Nai. Xã ban đầu có 25 ấp, phần lớn mang tên riêng như Sóc Quả, Sóc Ruộng, Phùm Lu – Tư Ly, Trà Thanh – Lồ Ô, Bù Dinh, Xa Cô. Từ 30/4/2026, xã thuộc Thành phố Đồng Nai; tháng 6/2026 HĐND xã gom 25 ấp thành 7 ấp mang chữ Hưng.

Dân cư – xã hội

Dân số 35.498 người, phân bố thành các cụm dọc đường tỉnh và đường liên xã, phía trong là vườn cây. Nhiều tên ấp cũ – Sóc Quả, Sóc Ruộng, Bù Dinh, Phùm Lu – mang yếu tố "sóc", "bù" thường gặp trong địa danh vùng người Xtiêng, Khmer ở Bình Phước, cho thấy cộng đồng bản địa sinh sống lâu đời bên cạnh người Kinh đến lập nghiệp. Nghĩa của từng tên ấp chưa tra được nguồn.

Hạ tầng xã hội không đồng đều giữa các vùng: tài liệu về huyện Hớn Quản cũ từng ghi có tổ dân cư ở ấp Hưng Lập B, chỉ cách trung tâm xã khoảng 2 km, vẫn chưa có điện lưới và đường bê tông. Trường học và trạm y tế của xã kế thừa từ ba xã cũ.

Kinh tế

Kinh tế dựa vào cây công nghiệp lâu năm: cao su (vùng đất đỏ miền Đông Nam Bộ được khai phá thành đồn điền cao su từ đầu thế kỷ XX), điều – cây chủ lực của Bình Phước cũ – và cây ăn quả. Chăn nuôi gia trại, trang trại phát triển theo xu hướng chung của tỉnh cũ.

Danh mục công nghiệp của huyện Hớn Quản cũ có cụm công nghiệp Tân Hưng và cụm công nghiệp Thanh An, mỗi cụm khoảng 20 ha – đều nằm trên đất xã Tân Hưng hiện nay. Thương mại tập trung ở trung tâm xã trên ĐT 756.

Văn hóa – xã hội

Văn hóa xã là sự đan xen của làng Kinh khai hoang và các sóc bản địa. Lễ cầu mưa, lễ bỏ mả của người Xtiêng và lễ mừng lúa mới của người Khmer là những nghi lễ được tỉnh Bình Phước cũ ghi nhận. Danh mục điểm du lịch tiềm năng của tỉnh cũ có hồ Sóc Xiêm ở vùng Lợi Hưng (Hớn Quản) – tên xã cũ trước khi chia thành Tân Hưng và Tân Lợi; tài liệu đã tra không nói rõ hồ nay thuộc xã nào.

Giao thông

Trục chính là đường tỉnh 756, nơi đặt trụ sở xã, nối vùng Hớn Quản với Quốc lộ 13 ở phía tây. Từ xã có thể ra Bình Long, An Lộc hoặc sang vùng Phú Riềng, Đồng Phú phía đông qua các đường liên xã.

Bản đồ Xã Tân Hưng

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Tân Hưng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Hớn Quản trước đây

• Phường Bình Long 41.048
• Phường Tân Khai 36.140
• Xã Minh Đức 16.944
• Xã Tân Quan 30.385