Diên Lâm là xã trung du – miền núi phía tây bắc vùng Diên Khánh cũ, tỉnh Khánh Hòa, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Xuân Đồng và Diên Lâm. Diện tích 117,8 km², dân số 16.059 người.
Tổng quan
Xã Diên Lâm của tỉnh Khánh Hòa là xã rộng nhất trong sáu xã thuộc vùng Diên Khánh cũ, chiếm phần thượng nguồn đồi núi ở rìa tây bắc của huyện trước đây, tiếp giáp vùng Khánh Vĩnh và Ninh Hòa.
Xã có diện tích 117,8 km² và dân số 16.059 người; mật độ chỉ khoảng 136 người/km², thấp hơn hẳn các xã đồng bằng phía đông như Diên Lạc hay Diên Khánh. Trụ sở xã đặt tại cơ sở cũ của xã Diên Xuân.
Diên Lâm là sản phẩm của hai đợt nhập liên tiếp: tháng 11/2024 hai xã Diên Đồng và Diên Xuân hợp thành xã Xuân Đồng, chưa đầy tám tháng sau Xuân Đồng lại cùng Diên Lâm hợp thành xã Diên Lâm mới.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới kế thừa tên xã Diên Lâm cũ. Tên Xuân Đồng — đặt cho xã chỉ tồn tại từ 1/11/2024 đến 30/6/2025 — không được giữ lại.
Phân tích Hán Việt: Diên là chữ 延, nghĩa kéo dài, nối dài — chữ đầu chung của các xã thuộc huyện Diên Khánh, lấy từ tên phủ Diên Khánh có từ năm 1742. Lâm thường được hiểu là 林 — rừng, lùm cây (chữ ghép hai chữ mộc 木, tức nhiều cây). Ghép lại, Diên Lâm có thể hiểu là “rừng kéo dài”, khớp với địa thế vùng đồi rừng phía tây. Chữ Hán gốc trong văn bản lập xã chưa tìm thấy; âm “lâm” còn có chữ 臨 (đến gần) nhưng ít gặp trong tên xã.
Chuyện tên Xuân Đồng: năm 2024, khi nhập Diên Đồng và Diên Xuân, phương án ban đầu là “Đồng Xuân” nhưng bị phản đối vì trùng tên huyện Đồng Xuân của tỉnh Phú Yên. Trong đợt lấy ý kiến ngày 11–12/5/2024, 6.710 cử tri (89,12%) chọn tên Xuân Đồng — đảo hai chữ cuối của tên hai xã cũ. Tên Diên Đồng, Diên Xuân và Xuân Đồng nay chỉ còn trong tên một số thôn như Xuân Lâm.
Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác trên cả nước tên Diên Lâm.
Địa lý
Xã nằm ở phía tây bắc vùng Diên Khánh cũ. Theo tư liệu Wikipedia tiếng Việt, phía đông giáp xã Diên Điền; phía nam giáp Diên Lạc, Diên Thọ và Khánh Vĩnh; phía bắc giáp Bắc Khánh Vĩnh và Nam Ninh Hòa; phía tây giáp các xã vùng Khánh Vĩnh cũ.
Địa hình chuyển tiếp từ đồng bằng sông Cái lên vùng đồi núi: phần phía nam và đông nam có ruộng, vườn ven các nhánh suối; phần phía bắc và tây là đồi, núi thấp phủ rừng trồng và rừng tự nhiên. Đây là phần đầu nguồn của đồng bằng Diên Khánh, nơi các dòng suối từ vùng núi đổ về sông Cái.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mưa tập trung cuối năm; do nằm sâu trong đất liền nên ít chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió biển hơn các xã ven Nha Trang.
Lịch sử
Vùng đất thuộc phủ, rồi huyện Diên Khánh. Sau năm 1975, các xã vùng tây Diên Khánh được tổ chức lại nhiều lần trong quá trình tách nhập với huyện Khánh Vĩnh:
- 10/3/1977: huyện Khánh Xương và Khánh Vĩnh hợp nhất, tái lập huyện Diên Khánh gồm 24 xã.
- 27/3/1978: thành lập xã Diên Đồng và xã Diên Xuân.
- 27/6/1985: tách 7 xã để tái lập huyện Khánh Vĩnh; Diên Lâm, Diên Đồng, Diên Xuân ở lại huyện Diên Khánh.
- 28/9/2024: Nghị quyết 1196/NQ-UBTVQH15 nhập Diên Đồng và Diên Xuân thành xã Xuân Đồng, hiệu lực từ 1/11/2024.
- 16/6/2025: Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ xã Xuân Đồng và xã Diên Lâm thành xã Diên Lâm, hiệu lực từ 1/7/2025.
Xã Diên Lâm cũ nằm trong số các đơn vị của huyện được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Khi mới lập, xã mới có 11 thôn; tháng 6/2026 gộp còn 6 thôn: Đất Sét, Đất Sét 2, Đồng Trăn 1, Đồng Trăn 3, Phú Cốc và Xuân Lâm (theo Wikipedia tiếng Việt).
Dân cư – xã hội
Dân số 16.059 người, mật độ khoảng 136 người/km² — xã thưa dân nhất trong vùng Diên Khánh cũ. Các khu dân cư tập trung ở phần thấp phía nam và dọc đường liên xã; vùng đồi núi phía bắc, tây chủ yếu là đất rừng và đất sản xuất.
Tên các thôn như Đất Sét, Đồng Trăn, Phú Cốc phản ánh cách người dân gọi tên theo đặc điểm đất đai, cảnh vật — một lớp địa danh Nôm bên cạnh hệ tên “Diên” chính thức.
Trường học các cấp đến trung học cơ sở và trạm y tế bố trí theo cụm dân cư của hai xã cũ; học sinh trung học phổ thông và người dân khám chữa bệnh tuyến trên thường về trung tâm Diên Khánh.
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp là nền kinh tế chính: ruộng lúa và hoa màu ở vùng thấp, cây ăn quả và cây lâu năm trên đất đồi, rừng trồng ở vùng đồi núi — cơ cấu điển hình của dải trung du phía tây Diên Khánh cũ. Chăn nuôi gia súc, gia cầm quy mô hộ gia đình khá phổ biến nhờ quỹ đất rộng.
Thương mại, dịch vụ ở quy mô nhỏ, quanh các điểm chợ và trục đường liên xã; nhiều lao động trẻ làm việc ở trung tâm Diên Khánh và Nha Trang.
Văn hóa
Đời sống văn hóa gắn với làng quê trung du Khánh Hòa: thờ cúng tổ tiên, thờ thành hoàng, Phật giáo, các lễ cúng đầu năm, cầu mùa. Tư liệu đã tra chưa ghi nhận di tích được xếp hạng nằm trên địa bàn Diên Lâm; các di tích lớn của vùng Diên Khánh cũ — Thành cổ, Văn miếu Diên Khánh ở xã Diên Khánh, Am Chúa ở xã Diên Điền — đều nằm cách không xa.
Theo Wikipedia tiếng Việt, người Raglai ở Khánh Hòa sống chủ yếu ở hai huyện miền núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh cũ và một số xã miền núi của các huyện Cam Lâm, Diên Khánh, Ninh Hòa, Cam Ranh cũ; Diên Lâm nằm liền kề vùng Khánh Vĩnh.
Bản đồ Xã Diên Lâm
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Diên Lâm được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Xuân Đồng | Huyện Diên Khánh | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
| Xã Diên Lâm | Huyện Diên Khánh | Tỉnh Khánh Hòa | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Diên Lâm gồm những xã cũ nào?
Toàn bộ xã Xuân Đồng và xã Diên Lâm của huyện Diên Khánh cũ (Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15). Xuân Đồng trước đó được lập từ hai xã Diên Đồng và Diên Xuân năm 2024.
Tên Diên Lâm có nghĩa là gì?
Diên 延 là kéo dài, chữ chung các xã vùng Diên Khánh; Lâm thường hiểu là 林 — rừng. Cả tên có thể hiểu là rừng trải dài.
Vì sao xã Xuân Đồng không lấy tên Đồng Xuân?
Tên Đồng Xuân bị phản đối vì trùng tên huyện Đồng Xuân của tỉnh Phú Yên; cử tri chọn tên Xuân Đồng với tỷ lệ 89,12% (tháng 5/2024).
Diện tích, dân số xã Diên Lâm?
117,8 km² và 16.059 người, mật độ khoảng 136 người/km².
Trụ sở xã Diên Lâm đặt ở đâu?
Tại cơ sở cũ của UBND xã Diên Xuân (thôn Đất Sét theo cách gọi sau sắp xếp thôn).
Cùng Huyện Diên Khánh trước đây
- Xã Diên Điền 38.029
- Xã Diên Khánh 45.223
- Xã Diên Lạc 23.325
- Xã Diên Thọ 16.692
- Xã Suối Hiệp 24.159
← Toàn bộ 65 xã, phường của Khánh Hòa Tra tên xã cũ → mới