Kháng Chiến là xã biên giới thuộc tỉnh Lạng Sơn, nằm phía đông vùng Tràng Định cũ, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Trung Thành, Tân Minh và Kháng Chiến. Diện tích 142,00 km², dân số 5.684 người.
Tổng quan
Ít xã nào trên cả nước có cái tên nói thẳng về một thời kỳ lịch sử như xã Kháng Chiến. Xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, nằm giữa xã Thất Khê và đường biên giới Việt – Trung, gồm ba xã cũ Trung Thành, Tân Minh và Kháng Chiến của huyện Tràng Định.
Diện tích 142,00 km², dân số 5.684 người, mật độ khoảng 40 người/km². Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại trụ sở cũ của xã Kháng Chiến.
Xã Kháng Chiến cũ nằm trong danh sách sáu đơn vị của Tràng Định được Thủ tướng công nhận là xã An toàn khu (ATK) thời kháng chiến chống Pháp năm 2024 — cái tên và danh hiệu ăn khớp với nhau.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Kháng Chiến cũ. Tháng 4/2025, khi lập đề án, huyện Tràng Định đề xuất bảy tên xã mới đều lấy từ tên đơn vị hành chính có sẵn, trong đó có Kháng Chiến; hai tên Trung Thành và Tân Minh không dùng nữa.
Phân tích Hán Việt: kháng chiến 抗戰 gồm:
Ghép lại là "chống lại chiến tranh xâm lược", trong tiếng Việt chỉ cuộc chiến đấu của toàn dân chống ngoại xâm. Tên này không có trong danh mục tên xã thời Nguyễn của vùng (xem dưới); chưa tìm được văn bản ghi năm và lý do đặt tên.
Tên làng cũ: theo bảng đối chiếu tên cũ của huyện Tràng Định, xã Kháng Chiến cũ tương ứng xã Đồng Gia thời Nguyễn, tục gọi Nà Trà; xã Trung Thành cũ tương ứng Lâm Lang, tục gọi Bản Giốc. Các tên tục theo tiếng Tày – Nùng: nà là ruộng; phần tên riêng phía sau chưa có nguồn giải nghĩa.
Trùng tên: Kháng Chiến là tên duy nhất trong danh sách 3.321 đơn vị cấp xã hiện nay. Tên Tân Minh cũ thì rất phổ biến (Hà Nội, Hải Phòng, Lâm Đồng, Ninh Bình…), nên giấy tờ cũ ghi "xã Tân Minh" cần kèm huyện Tràng Định để tránh nhầm.
Địa lý
Xã nằm ở phía đông vùng Tràng Định cũ: phía bắc là xã Quốc Khánh, phía tây là xã Thất Khê, phía nam là xã Tràng Định và xã Quốc Việt, phía đông giáp Trung Quốc.
Sông Kỳ Cùng chảy qua địa bàn xã: trong danh sách 18 xã phường mà sông đi qua, Kháng Chiến được kể giữa Tràng Định và Thất Khê, còn điểm cuối là Quốc Việt — nơi sông rời Việt Nam ở Bình Nghi. Sông Kỳ Cùng là con sông duy nhất ở miền Bắc chảy theo hướng đông nam – tây bắc sang Trung Quốc.
Lịch sử
Đất xã thuộc châu Thất Khê, phủ Tràng Định thời Nguyễn. Thời thuộc Minh, vùng này thuộc châu Thất Nguyên; tên Thất Khê có từ năm 1834. Năm 1925 chính quyền Pháp ra nghị định lập thị xã Thất Khê, sau đó lại nhập về huyện Tràng Định. Quyết định 495/QĐ-TTg ngày 11/6/2024 công nhận toàn huyện Tràng Định là vùng ATK, trong đó xã Kháng Chiến là một trong sáu xã ATK (cùng thị trấn Thất Khê, Đào Viên, Quốc Khánh, Đại Đồng, Hùng Việt).
Bối cảnh lớn là đường số 4 — tuyến quân Pháp dùng nối Lạng Sơn với Cao Bằng, qua Đồng Đăng, Na Sầm, Thất Khê, Đông Khê. Trong Chiến dịch Biên giới Thu Đông 1950, binh đoàn Le Page xuất phát từ Thất Khê lên Đông Khê và bị đánh tan cùng binh đoàn Charton rút từ Cao Bằng; đầu tháng 10, Trung đoàn 174 cắt đường số 4 phía nam Thất Khê. Ngày 10/10/1950 được vùng Tràng Định kỷ niệm là ngày giải phóng Thất Khê.
- 1975–1978 — các xã thuộc huyện Tràng Định, tỉnh Cao Lạng; từ 29/12/1978 trở lại tỉnh Lạng Sơn.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ Trung Thành, Tân Minh và Kháng Chiến thành xã Kháng Chiến; xã hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
5.684 người sống rải trong các thôn bản thung lũng; mỗi xã cũ trung bình chưa tới 2.000 người. Vùng Tràng Định có năm dân tộc cùng sinh sống: Tày, Nùng, Kinh, Dao, Mông. Theo số liệu năm 2019, cả huyện Tràng Định cũ có 59.827 người, trong đó chỉ 4.538 người sống ở khu vực thành thị (thị trấn Thất Khê), còn lại là cư dân nông thôn — địa bàn Kháng Chiến thuộc phần nông thôn đó, với mật độ chỉ khoảng 40 người/km².
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp là sinh kế chính. Các đặc sản được kể cho vùng Tràng Định cũ gồm thạch sương sáo đen, vịt quay mác mật, mận và gạo Thất Khê; vùng được coi là "thủ phủ" cây thạch đen của Lạng Sơn.
Ở các xã phía tây vùng Tràng Định cũ, quế và lúa nương bản địa được phát triển theo chuỗi liên kết hợp tác xã (Hợp tác xã Nông sản Tuấn Vũ ở Đoàn Kết, Hợp tác xã nông sản sạch Tràng Định ở Tân Tiến); chưa có tài liệu nêu mô hình tương tự riêng cho địa bàn Kháng Chiến.
Văn hóa
Văn hóa Tày – Nùng với các thể loại dân ca then, sli, lượn và cây đàn tính; lễ hội lồng tồng là một trong các lễ hội tiêu biểu của người Tày. Danh hiệu ATK là niềm tự hào của địa phương, gắn với ngày giải phóng Thất Khê 10/10/1950 được cả vùng kỷ niệm.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Kháng Chiến, tỉnh Lạng Sơn. Người dân Trung Thành, Tân Minh, Kháng Chiến cũ làm thủ tục tại UBND xã Kháng Chiến.
Bản đồ Xã Kháng Chiến
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Kháng Chiến được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Tân Minh | Huyện Tràng Định | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Kháng Chiến | Huyện Tràng Định | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Trung Thành | Huyện Tràng Định | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Kháng Chiến gồm những xã cũ nào?
Toàn bộ ba xã Trung Thành, Tân Minh và Kháng Chiến của huyện Tràng Định cũ, theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15.
Tên Kháng Chiến có nghĩa là gì?
Kháng Chiến (抗戰): kháng là chống lại, chiến là chiến tranh — chỉ cuộc chiến đấu chống ngoại xâm. Chưa tìm được văn bản ghi năm và lý do đặt tên.
Xã Kháng Chiến có phải xã ATK không?
Xã Kháng Chiến cũ được công nhận là xã An toàn khu theo Quyết định 495/QĐ-TTg ngày 11/6/2024.
Tên làng cổ của xã Kháng Chiến là gì?
Theo bảng đối chiếu tên cũ của huyện Tràng Định, xã Kháng Chiến cũ ứng với xã Đồng Gia (tục gọi Nà Trà) thời Nguyễn.
Diện tích, dân số xã Kháng Chiến?
142,00 km², 5.684 người.
Cùng Huyện Tràng Định trước đây
- Xã Đoàn Kết 3.777
- Xã Quốc Khánh 13.962
- Xã Quốc Việt 5.906
- Xã Tân Tiến 6.506
- Xã Thất Khê 20.153
- Xã Tràng Định 11.529
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới