Tràng Định là xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, nằm ngay phía nam thung lũng Thất Khê, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Đề Thám, Hùng Sơn và Hùng Việt; xã giữ lại tên của phủ, huyện Tràng Định. Diện tích 118,41 km², dân số 11.529 người.
Tổng quan
Khi huyện Tràng Định kết thúc hoạt động ngày 1/7/2025, cái tên gần 190 năm tuổi ấy không mất đi mà được trao cho một xã: xã Tràng Định của tỉnh Lạng Sơn, hợp thành từ ba xã Đề Thám, Hùng Sơn và Hùng Việt. Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại trụ sở cũ của xã Đề Thám.
Xã rộng 118,41 km², có 11.529 người, mật độ khoảng 97 người/km² — đứng thứ ba về dân số trong vùng Tràng Định cũ, sau Thất Khê và Quốc Khánh. Mật độ này gấp khoảng ba lần xã Tân Tiến ở phía bắc và bằng khoảng một nửa xã Thất Khê.
Xã Hùng Việt cũ là một trong sáu xã An toàn khu của Tràng Định được công nhận năm 2024; hai xã Hùng Sơn, Đề Thám nằm trong số các xã bị ngập trong trận lũ tháng 9/2024.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: đây là trường hợp lấy tên đơn vị cấp huyện cũ đặt cho xã mới. Báo Lạng Sơn tháng 4/2025 dẫn ý kiến người dân Thất Khê ủng hộ việc giữ tên Tràng Định — nơi "từng là một phủ lớn của tỉnh" — vì địa danh mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa, không chỉ là tên quản lý hành chính. Ba tên xã cũ Đề Thám, Hùng Sơn, Hùng Việt thôi là tên đơn vị hành chính.
Phân tích Hán Việt: Tràng Định viết 長定:
Theo nghĩa từng chữ, cả tên đọc là "yên định lâu dài"; chưa tìm được văn bản triều Nguyễn giải thích lý do đặt tên phủ. Từ điển wiki.ngonngu ghi Tràng Định là tên huyện thuộc tỉnh Lạng Sơn.
Lịch sử tên: phủ Tràng Định lập năm 1836, gồm các châu Thất Khê, Văn Quan, Văn Uyên, Thoát Lãng tách từ phủ Trường Khánh; lỵ sở phủ dời nhiều nơi, cuối cùng về Lạc Dương (vùng Thất Khê). Thời Pháp, phủ bị bãi bỏ rồi tái lập hai lần (1907, 1913). Sau 1945, Tràng Định là tên huyện, tồn tại đến 30/6/2025.
Tên ba xã cũ: Đề Thám là tên gọi khác của Hoàng Hoa Thám, người lãnh đạo khởi nghĩa Yên Thế (1884–1913) — chưa có văn bản ghi lý do đặt tên cho xã ở Tràng Định; Hùng Việt, Hùng Sơn mang chữ hùng 雄 — mạnh mẽ. Theo bảng đối chiếu tên cũ của huyện, Đề Thám hình thành từ các xã thời Nguyễn La Sơn (tục gọi Lùng Khẩu) và Vĩnh Ẩn (Kéo Lậy, Gia Hội, trước nữa là Nà Noọng); Hùng Sơn ứng với Tú Sơn (Nà Chúa). Tên Tràng Định là duy nhất trong cả nước.
Địa lý
Xã nằm ở trung tâm – nam vùng Tràng Định cũ: phía bắc là xã Tân Tiến và xã Thất Khê, phía đông là Kháng Chiến và Quốc Việt, phía nam là Hồng Phong và Văn Lãng, phía tây là Hoa Thám.
Địa hình gồm các thung lũng ruộng lúa xen đồi núi. Hùng Sơn và Đề Thám nằm trong số các xã bị ngập trong lũ do bão số 3 tháng 9/2024, trận lụt mà báo tỉnh gọi là lớn nhất trên địa bàn huyện kể từ năm 1986.
Lịch sử
Vùng đất này thuộc châu Thất Khê của phủ Tràng Định, rồi là các xã của huyện Tràng Định. Năm 2024, Quyết định 495/QĐ-TTg công nhận xã Hùng Việt là xã An toàn khu thời kháng chiến chống Pháp, cùng toàn huyện là vùng ATK. Trong Chiến dịch Biên giới 1950, đầu tháng 10 Trung đoàn 174 cùng các tiểu đoàn 426, 428 cắt đường số 4 ở đoạn phía nam Thất Khê, đánh các đồn Pháp dọc đường và bên sông Kỳ Cùng; theo Wikipedia, từ ngày 5/10 không còn quân Pháp trong vòng 20 km phía nam Thất Khê.
- 1975–1978 — huyện Tràng Định thuộc tỉnh Cao Lạng; tái lập thuộc Lạng Sơn ngày 29/12/1978.
- 1/1/2020 — giải thể xã Bắc Ái, bốn thôn nhập vào xã Đề Thám (sáu thôn còn lại nhập Kim Đồng).
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 nhập Đề Thám, Hùng Sơn, Hùng Việt thành xã Tràng Định; hiệu lực 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
11.529 người sống trong các thôn của ba xã cũ. Vùng Tràng Định có năm dân tộc cùng sinh sống: Tày, Nùng, Kinh, Dao, Mông; người Tày chiếm 35,4% dân số toàn tỉnh (2019). Tên làng thời Nguyễn còn lưu trong bảng đối chiếu — Lùng Khẩu, Kéo Lậy, Nà Noọng, Nà Chúa — đều là tên Tày – Nùng, trong đó thành tố nà nghĩa là ruộng.
Kinh tế
Nông nghiệp là sinh kế chính, trên nền chung của vùng Tràng Định cũ: lúa nước ở thung lũng, thạch đen (vùng được coi là "thủ phủ" thạch đen của tỉnh), cây ăn quả, rừng sản xuất. Các đặc sản được kể cho huyện cũ gồm thạch sương sáo đen, vịt quay mác mật, mận và gạo Thất Khê. Trận lũ tháng 9/2024 làm ngập hai xã Hùng Sơn, Đề Thám cùng nhiều nơi khác trong huyện.
Văn hóa
Đời sống văn hóa thuộc không gian Tày – Nùng: dân ca then, lượn, sli, cây đàn tính và lễ hội lồng tồng. Tên xã gợi lại lịch sử phủ Tràng Định — đơn vị hành chính bao quát cả vùng bắc Lạng Sơn thế kỷ XIX — và là cách giữ lại ký ức về huyện đã giải thể.
Hành chính
Cần phân biệt: xã Tràng Định (từ 1/7/2025, gồm Đề Thám, Hùng Sơn, Hùng Việt) khác với huyện Tràng Định cũ (gồm cả bảy xã mới Thất Khê, Quốc Khánh, Kháng Chiến, Quốc Việt, Đoàn Kết, Tân Tiến, Tràng Định). Địa chỉ mới ghi thôn …, xã Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn; người ở Thất Khê không ghi "xã Tràng Định".
Bản đồ Xã Tràng Định
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Tràng Định được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Hùng Việt | Huyện Tràng Định | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Đề Thám | Huyện Tràng Định | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Hùng Sơn | Huyện Tràng Định | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Tràng Định gồm những xã cũ nào?
Ba xã Đề Thám, Hùng Sơn và Hùng Việt của huyện Tràng Định cũ, theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15.
Tên Tràng Định có nghĩa là gì?
Tràng Định (長定): tràng (trường) là lâu dài, định là yên ổn — "yên định lâu dài". Là tên phủ lập năm 1836, sau là tên huyện.
Xã Tràng Định có phải huyện lỵ cũ không?
Không. Huyện lỵ cũ là thị trấn Thất Khê, nay thuộc xã Thất Khê. Xã Tràng Định nằm phía nam Thất Khê.
Vì sao chọn tên Tràng Định cho xã mới?
Huyện Tràng Định đề xuất giữ tên vì Tràng Định từng là một phủ lớn của tỉnh, mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa.
Diện tích, dân số xã Tràng Định?
118,41 km², 11.529 người.
Cùng Huyện Tràng Định trước đây
- Xã Đoàn Kết 3.777
- Xã Kháng Chiến 5.684
- Xã Quốc Khánh 13.962
- Xã Quốc Việt 5.906
- Xã Tân Tiến 6.506
- Xã Thất Khê 20.153
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới