Quốc Việt là xã biên giới thuộc tỉnh Lạng Sơn ở phía đông nam vùng Tràng Định cũ, nơi sông Kỳ Cùng rời lãnh thổ Việt Nam tại Bình Nghi; xã lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 từ hai xã Đào Viên và Quốc Việt. Diện tích 117,97 km², dân số 5.906 người.
Tổng quan
Sông Kỳ Cùng là con sông duy nhất ở miền Bắc chảy theo hướng đông nam – tây bắc rồi sang Trung Quốc. Điểm sông rời đất Việt là Bình Nghi, nằm trên địa bàn xã Quốc Việt của tỉnh Lạng Sơn; tại đây có cửa khẩu Bình Nghi — một cửa khẩu đường sông.
Xã gồm toàn bộ hai xã Đào Viên và Quốc Việt của huyện Tràng Định cũ; diện tích 117,97 km², dân số 5.906 người, mật độ khoảng 50 người/km². Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại trụ sở cũ của xã Quốc Việt.
Xã Đào Viên cũ là một trong sáu đơn vị của Tràng Định được Thủ tướng công nhận là xã An toàn khu (ATK) thời kháng chiến chống Pháp năm 2024.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Quốc Việt cũ. Tháng 4/2025, huyện Tràng Định đề xuất bảy tên xã mới đều lấy từ tên đơn vị hành chính có sẵn, trong đó có Quốc Việt; tên Đào Viên thôi là tên xã.
Phân tích Hán Việt: Quốc Việt viết 國越:
Theo nghĩa từng chữ, tên đọc là "nước Việt". Từ điển wiki.ngonngu ghi Quốc Việt là một xã thuộc huyện Tràng Định. Tên này không có trong danh mục tên xã thời Nguyễn của vùng; chưa tìm được văn bản ghi năm và lý do đặt tên.
Tên làng cũ: theo bảng đối chiếu tên cũ trong tài liệu về huyện Tràng Định, xã Quốc Việt cũ tương ứng xã Trung Bật thời Nguyễn (tục gọi Bản Bàng), còn Đào Viên ứng với Mỹ Điền (tục gọi Bản Thệ). Tên Đào Viên là tên Hán Việt; chưa tìm được tài liệu nêu chữ Hán và lý do đặt.
Tên Bình Nghi: phía Trung Quốc gọi khúc sông chảy qua đây là Bình Nhi Hà (平而河), theo tên thôn Bình Nhi (平而); cửa khẩu đối diện là Bình Nhi (Bình Nhi Quan). Trong 3.321 đơn vị cấp xã hiện nay chỉ có một xã Quốc Việt.
Địa lý
Xã nằm ở góc đông nam vùng Tràng Định cũ: phía bắc là xã Kháng Chiến, phía tây là xã Tràng Định, phía nam là Na Sầm và Thụy Hùng (vùng Văn Lãng cũ), phía đông giáp Trung Quốc.
Sông Kỳ Cùng bắt nguồn từ vùng núi xã Kiên Mộc (độ cao 1.166 m), dài khoảng 243 km trên đất Việt Nam, lưu vực 6.660 km². Sông đi qua 18 xã phường của Lạng Sơn — từ Khuất Xá, Lộc Bình qua các phường trung tâm tỉnh, lên Na Sầm, Văn Lãng, Tràng Định, Thất Khê, Kháng Chiến — và Quốc Việt là xã cuối cùng. Rời Việt Nam ở Bình Nghi, sông mang tên Bình Nhi Hà, chảy khoảng 45 km rồi hợp với sông Bằng Giang ở Long Châu (Quảng Tây) thành sông Tả Giang, thuộc hệ thống sông Tây Giang. Vì hướng chảy ấy, Kỳ Cùng được gọi là dòng sông "chảy ngược".
Lịch sử
Vùng Tràng Định xưa là châu Thất Nguyên, đến thời Mạc gọi Thất Tuyền, năm 1834 đổi thành Thất Khê và từ 1836 thuộc phủ Tràng Định. Đào Viên và Quốc Việt là hai xã của huyện Tràng Định trong suốt thời kỳ hiện đại (1975–1978 thuộc tỉnh Cao Lạng, từ 29/12/1978 trở lại tỉnh Lạng Sơn).
Theo tài liệu về cửa khẩu Bình Nghi, giao thương qua đây được phục hồi từ năm 2000; sau đó khu vực được công nhận là địa điểm kiểm tra, tập kết hàng hóa xuất nhập khẩu. Cửa khẩu nằm ở bản Pắc Lạn, cách xã Thất Khê khoảng 23 km theo đường chim bay về phía đông nam.
- 11/6/2024 — Quyết định 495/QĐ-TTg công nhận xã Đào Viên là xã ATK, toàn huyện Tràng Định là vùng ATK thời kháng chiến chống Pháp.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 nhập Đào Viên và Quốc Việt thành xã Quốc Việt; hiệu lực 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
5.906 người sống trong các thôn bản thuộc hai xã cũ, mật độ khoảng 50 người/km². Vùng Tràng Định có năm dân tộc cùng sinh sống — Tày, Nùng, Kinh, Dao, Mông; người Tày chiếm 35,4% dân số toàn tỉnh Lạng Sơn theo điều tra năm 2019. Tên thôn bản như Pắc Lạn, Bản Bàng, Bản Thệ mang dấu ấn tiếng Tày – Nùng; trong đó thành tố pạc/pắc được ghi nhận là "cửa" trong các địa danh Tày.
Kinh tế
Kinh tế dựa trên nông – lâm nghiệp chung của vùng Tràng Định cũ: lúa nước ở thung lũng, thạch đen, quế, hồi, rừng trồng; vùng được coi là "thủ phủ" cây thạch đen của Lạng Sơn. Các đặc sản được kể cho huyện cũ gồm thạch sương sáo đen, vịt quay mác mật, mận và gạo Thất Khê.
Cửa khẩu Bình Nghi là địa điểm kiểm tra, tập kết hàng hóa xuất nhập khẩu theo đường sông; quy mô và mặt hàng qua lại chưa tìm được số liệu công bố.
Văn hóa
Đời sống văn hóa thuộc không gian Tày – Nùng: dân ca then, lượn, sli, cây đàn tính và lễ hội lồng tồng. Danh hiệu ATK của xã Đào Viên cũ gắn xã với lịch sử kháng chiến chống Pháp của cả vùng Tràng Định, mà mốc được kỷ niệm hằng năm là ngày giải phóng Thất Khê 10/10/1950. Chưa tìm được tài liệu về di tích xếp hạng trên địa bàn xã.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Quốc Việt, tỉnh Lạng Sơn. Người dân hai xã cũ Đào Viên, Quốc Việt làm thủ tục tại UBND xã Quốc Việt.
Bản đồ Xã Quốc Việt
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Quốc Việt được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Đào Viên | Huyện Tràng Định | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Quốc Việt | Huyện Tràng Định | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Quốc Việt gồm những xã cũ nào?
Hai xã Đào Viên và Quốc Việt của huyện Tràng Định cũ, theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15.
Tên Quốc Việt có nghĩa là gì?
Quốc Việt (國越): quốc là nước, Việt là tên nước Việt — theo nghĩa từng chữ là "nước Việt". Chưa có văn bản ghi lý do đặt tên.
Cửa khẩu Bình Nghi ở đâu?
Ở bản Pắc Lạn, xã Quốc Việt; là cửa khẩu đường sông nơi sông Kỳ Cùng chảy sang Trung Quốc, đối diện cửa khẩu Bình Nhi.
Sông Kỳ Cùng chảy về đâu sau khi rời Quốc Việt?
Sang Quảng Tây với tên Bình Nhi Hà, hợp với sông Bằng Giang ở Long Châu thành sông Tả Giang, thuộc hệ thống Tây Giang.
Diện tích, dân số xã Quốc Việt?
117,97 km², 5.906 người.
Cùng Huyện Tràng Định trước đây
- Xã Đoàn Kết 3.777
- Xã Kháng Chiến 5.684
- Xã Quốc Khánh 13.962
- Xã Tân Tiến 6.506
- Xã Thất Khê 20.153
- Xã Tràng Định 11.529
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới