Na Sầm là xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, nguyên là trung tâm huyện lỵ của huyện Văn Lãng cũ; xã lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 từ thị trấn Na Sầm và hai xã Bắc Hùng, Hoàng Việt. Diện tích 94,47 km², dân số 14.117 người.
Tổng quan
Thời Pháp thuộc, Na Sầm — người Pháp gọi là Nacham — là một chốt chặn có đồn bốt trên tuyến nối Lạng Sơn với Cao Bằng. Đến năm 2025, Na Sầm là thị trấn huyện lỵ của huyện Văn Lãng; từ 1/7/2025 là xã Na Sầm của tỉnh Lạng Sơn, gồm toàn bộ thị trấn Na Sầm, xã Bắc Hùng và xã Hoàng Việt.
Xã có diện tích 94,47 km² — nhỏ nhất trong năm xã thuộc vùng Văn Lãng cũ — nhưng dân số 14.117 người, mật độ khoảng 149 người/km², đứng thứ hai vùng Văn Lãng cũ sau xã Hoàng Văn Thụ. Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại trụ sở cũ của thị trấn Na Sầm.
Na Sầm nằm trên quốc lộ 4, cách thành phố Lạng Sơn cũ khoảng 30 km về phía tây bắc, cách thành phố Cao Bằng khoảng 95 km và cách cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị khoảng 15 km. Sông Kỳ Cùng chảy qua địa bàn xã.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên thị trấn Na Sầm, đơn vị trung tâm trong ba đơn vị hợp thành. Hai tên Bắc Hùng và Hoàng Việt không còn là tên xã.
Không phải tên Hán Việt. Công cụ tra Hán Việt cho thấy âm na có các chữ như 南 (phương nam) hay 那 (kia), âm sầm có chữ 岑 (núi cao, dốc) — nhưng chưa thấy tài liệu nào ghi tên Na Sầm bằng các chữ ấy, nên không ghép nghĩa Hán Việt cho tên này.
Na Sầm thuộc lớp địa danh gốc Tày – Nùng. Trong các địa danh Tày, thành tố "nạ/nà" được ghi nhận là ruộng — như Nà Hang (Tuyên Quang), tên tiếng Tày nghĩa là ruộng cuối, ruộng dưới thung lũng. Ở Lạng Sơn, thành tố này có mặt trong nhiều tên thôn bản và cửa khẩu: Nà Hình, Nà Lầu, Nà Kiện, Nà Phi. Thành tố "sầm" chưa tìm được nguồn giải nghĩa, nên nghĩa cả tên chưa thống nhất.
Tên hai xã cũ: Bắc Hùng là tên xã lập năm 2020 trên cơ sở xã An Hùng và một phần ba xã Tân Lang, Trùng Quán, Tân Việt; Hoàng Việt là tên Hán Việt, chưa tìm được tài liệu về lý do đặt. Trong cả nước chỉ có một xã Na Sầm.
Địa lý
Xã nằm ở trung tâm vùng Văn Lãng cũ: phía bắc là xã Tràng Định và xã Quốc Việt; phía đông là xã Thụy Hùng; phía nam là xã Hoàng Văn Thụ và xã Điềm He; phía tây là xã Văn Lãng.
Sông Kỳ Cùng — dòng sông chính của Lạng Sơn, chảy theo hướng đông nam – tây bắc — đi qua Na Sầm; các xã sông chảy qua ở vùng này gồm Hoàng Văn Thụ, Điềm He, Na Sầm, Văn Lãng rồi lên Tràng Định, Thất Khê trước khi sang Trung Quốc ở Bình Nghi. Huyện Văn Lãng cũ rộng khoảng 561 km², nằm ở phía bắc tỉnh; vùng phía đông giáp thành phố Sùng Tả (Quảng Tây, Trung Quốc).
Lịch sử
Thời Nguyễn, vùng đất Văn Lãng ngày nay thuộc hai châu Văn Uyên và Thoát Lãng; năm 1836 cả hai được đưa vào phủ Tràng Định mới lập. Theo Wikipedia, Na Sầm thời phong kiến là châu lỵ châu Thoát Lãng; sau Cách mạng tháng Tám, Thoát Lãng là một trong mười huyện của Lạng Sơn.
Trong Chiến dịch Biên giới 1950, đường số 4 qua Na Sầm là trục hành quân của quân Pháp: tháng 9/1950, tiểu đoàn 1 Tabor từ Đồng Đăng đi về phía Na Sầm khi binh đoàn Le Page lên tiếp ứng Đông Khê; đầu tháng 10, Trung đoàn 174 được lệnh cắt đường số 4 giữa Thất Khê và Na Sầm.
- 16/12/1964 — Quyết định 177-CP hợp nhất hai huyện Văn Uyên và Thoát Lãng thành huyện Văn Lãng, lúc đầu có hai thị trấn Na Sầm, Đồng Đăng và 27 xã.
- 1975–1978 — thuộc tỉnh Cao Lạng; ngày 29/12/1978 trở lại tỉnh Lạng Sơn.
- 10/6/1981 — Quyết định 246-CP chuyển thị trấn Đồng Đăng và sáu xã sang huyện Cao Lộc; Na Sầm là thị trấn còn lại của Văn Lãng.
- 1/1/2020 — Nghị quyết 818/NQ-UBTVQH14 giải thể ba xã Tân Lang, Tân Việt, Trùng Quán; lập xã Bắc Hùng từ xã An Hùng và một phần ba xã đó; nhập một số thôn của Tân Lang, Hoàng Việt vào thị trấn Na Sầm (thị trấn khi ấy 14,68 km², 6.229 người).
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 nhập thị trấn Na Sầm, Bắc Hùng, Hoàng Việt thành xã Na Sầm; hiệu lực 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Sau lần mở rộng năm 2020, riêng thị trấn Na Sầm có 6.229 người — gần một nửa dân số xã mới hiện nay. Các dân tộc chính của vùng Văn Lãng là Kinh, Tày, Nùng và Hoa. Năm 2019 cả huyện Văn Lãng có 49.696 người. Là huyện lỵ cũ, xã có các cơ quan, trường học, cơ sở y tế trước đây phục vụ cả huyện.
Kinh tế
Chợ Na Sầm là một trong các cụm chợ chính của huyện Văn Lãng cũ, cùng chợ Tân Thanh, Nà Hình, Hoàng Văn Thụ và Hội Hoan. Huyện cũ có chợ biên giới với Trung Quốc, nổi tiếng nhất là chợ cửa khẩu Tân Thanh (nay thuộc xã Hoàng Văn Thụ), cách Na Sầm không xa. Ngoài khu phố, các thôn của Bắc Hùng, Hoàng Việt sống chủ yếu bằng nông nghiệp.
Văn hóa
Người Tày — chiếm 35,4% dân số toàn tỉnh theo điều tra 2019 — có các thể loại dân ca then, lượn, sli, cây đàn tính và lễ hội lồng tồng; đây cũng là nền văn hóa chung của các thôn bản quanh Na Sầm. Văn Lãng là quê hương nhà cách mạng Hoàng Văn Thụ; xã quê ông nay là xã Hoàng Văn Thụ, giáp Na Sầm ở phía nam.
Giao thông
Quốc lộ 4 chạy qua xã, về phía nam đi Đồng Đăng – trung tâm tỉnh (khoảng 30 km), về phía bắc đi Thất Khê – Cao Bằng (khoảng 95 km tới thành phố Cao Bằng cũ). Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị cách khoảng 15 km.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: khu/thôn …, xã Na Sầm, tỉnh Lạng Sơn. Người dân thị trấn Na Sầm, Bắc Hùng, Hoàng Việt cũ làm thủ tục tại UBND xã Na Sầm. Lưu ý xã Văn Lãng hiện nay là một xã khác ở phía tây, không phải trung tâm huyện Văn Lãng cũ.
Bản đồ Xã Na Sầm
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Na Sầm được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Thị trấn Na Sầm | Huyện Văn Lãng | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Bắc Hùng | Huyện Văn Lãng | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Hoàng Việt | Huyện Văn Lãng | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Na Sầm gồm những đơn vị cũ nào?
Toàn bộ thị trấn Na Sầm, xã Bắc Hùng và xã Hoàng Việt của huyện Văn Lãng cũ, theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15.
Tên Na Sầm có nghĩa là gì?
Na Sầm là tên gốc Tày – Nùng, không phải Hán Việt. “Na” (nà) là ruộng; “sầm” chưa có nguồn giải nghĩa.
Na Sầm có phải huyện lỵ Văn Lãng không?
Đúng. Thị trấn Na Sầm là huyện lỵ huyện Văn Lãng đến 30/6/2025; nay là trung tâm xã Na Sầm.
Xã Na Sầm cách thành phố Lạng Sơn bao xa?
Khoảng 30 km theo quốc lộ 4 về phía tây bắc; cách cửa khẩu Hữu Nghị khoảng 15 km.
Diện tích, dân số xã Na Sầm?
94,47 km², 14.117 người.
Cùng Huyện Văn Lãng trước đây
- Xã Hoàng Văn Thụ 18.116
- Xã Hội Hoan 7.479
- Xã Thụy Hùng 6.890
- Xã Văn Lãng 7.689
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới