Xã Hoàng Văn Thụ

Tổng quan

Xã Hoàng Văn Thụ thuộc tỉnh Lạng Sơn là xã hợp nhất nhiều đơn vị nhất vùng Văn Lãng cũ — năm xã Tân Mỹ, Nhạc Kỳ, Tân Thanh, Hồng Thái và Hoàng Văn Thụ. Xã rộng 114,5 km², có 18.116 người, mật độ khoảng 158 người/km² — đông dân nhất vùng Văn Lãng cũ. Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại trụ sở cũ của xã Tân Mỹ.

Hai điều làm nên tên tuổi của xã: đây là quê hương nhà cách mạng Hoàng Văn Thụ, và trên địa bàn có hai cửa khẩu với Trung Quốc — Tân Thanh, nơi có chợ cửa khẩu nổi tiếng nhất huyện Văn Lãng cũ, và Cốc Nam. Phía đông xã giáp Trung Quốc và xã Đồng Đăng, gần cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Hoàng Văn Thụ cũ — một xã từng mang tên Nhân Lý, quê của nhà cách mạng Hoàng Văn Thụ, được đổi tên theo tên ông. Đây là loại tên kỷ niệm danh nhân, khác hẳn các tên Hán Việt cầu chúc hay tên gốc Tày – Nùng quanh vùng.

Người mang tên: Hoàng Văn Thụ (khai sinh Hoàng Ngọc Thụ), người Tày, sinh ngày 4/11/1906 (có tài liệu ghi 1909) tại xóm Phạc Lạng, xã Nhân Lý, châu Điềm He, huyện Văn Uyên — nay thuộc xã Hoàng Văn Thụ. Ông là Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ từ đầu năm 1939, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tổng bộ Việt Minh, phụ trách binh vận; bị thực dân Pháp xử bắn ở pháp trường Tương Mai (Hà Nội) năm 1944, khi chưa tới 40 tuổi.

Về chữ: vì là tên người nên không phân tích như địa danh cầu chúc. Tra Hán Việt cho thấy âm hoàng có chữ 黃 (màu vàng, cũng là một họ), âm văn có chữ 文, còn âm thụ ứng với nhiều chữ khác nghĩa (như 樹 — cây). Chưa tìm được tài liệu ghi tên ông bằng chữ Hán, nên không gán chữ cụ thể. Tên khai sinh của ông là Hoàng Ngọc Thụ; Hoàng Văn Thụ là tên hoạt động được dùng đặt cho xã.

Dễ nhầm: ở Lạng Sơn từng có xã Hoàng Văn Thụ thuộc huyện Bình Gia (nay thuộc xã Bình Gia) và phường Hoàng Văn Thụ ở thành phố Lạng Sơn (nay thuộc phường Kỳ Lừa); cả nước nhiều phường mang tên ông (Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên, Bắc Giang) đều không còn tên ấy sau sắp xếp năm 2025. Tên cũ Nhân Lý cũng trùng tên xã Nhân Lý hiện nay ở vùng Chi Lăng cũ — hai nơi khác nhau. Sau sắp xếp, xã ở Văn Lãng là đơn vị hành chính duy nhất trong cả nước mang tên Hoàng Văn Thụ.

Địa lý

Xã nằm phía đông nam vùng Văn Lãng cũ: phía bắc là xã Thụy Hùng; phía tây là Na Sầm và Điềm He; phía nam là Điềm He và Khánh Khê; phía đông giáp Trung Quốc và xã Đồng Đăng.

Sông Kỳ Cùng chảy qua xã — danh sách 18 xã phường mà sông đi qua có tên Hoàng Văn Thụ, nằm giữa Khánh Khê và Điềm He trên đoạn sông chảy lên phía tây bắc. Phía đông xã có đường biên giới với Quảng Tây, trên đó là hai cửa khẩu Tân Thanh và Cốc Nam.

Lịch sử

Thời Nguyễn vùng này thuộc châu Văn Uyên, từ năm 1836 thuộc phủ Tràng Định. Sau 1945 là huyện Văn Uyên; ngày 16/12/1964 Văn Uyên hợp nhất với Thoát Lãng thành huyện Văn Lãng.

• 10/6/1981 — Quyết định 246-CP hợp nhất hai xã Tân Yên và Mỹ Cao thành xã Tân Mỹ.
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 nhập Tân Mỹ, Nhạc Kỳ, Tân Thanh, Hồng Thái và Hoàng Văn Thụ thành xã Hoàng Văn Thụ; hiệu lực 1/7/2025.

Trong Chiến dịch Biên giới 1950, ngày 17/9/1950 binh đoàn Le Page của Pháp trên đường từ Đồng Đăng lên Thất Khê bị chặn lại ở vùng núi đá vôi Tà Lài, cách Đồng Đăng khoảng 5 km; tiểu đoàn đi đầu rơi vào ổ phục kích. Tà Lài cũng là tên một thôn của xã Tân Mỹ cũ, nay thuộc xã Hoàng Văn Thụ. Về thương mại, chợ cửa khẩu Tân Thanh là một trong năm cụm chợ chính của huyện Văn Lãng cũ, cùng chợ Na Sầm, Nà Hình, Hoàng Văn Thụ và Hội Hoan.

Dân cư – xã hội

Với 18.116 người, xã chiếm khoảng một phần ba dân số năm xã thuộc vùng Văn Lãng cũ. Các dân tộc chính của vùng Văn Lãng là Kinh, Tày, Nùng và Hoa. Người Tày chiếm 35,4% dân số tỉnh Lạng Sơn (2019); Hoàng Văn Thụ, người con nổi tiếng nhất của xã, là người Tày.

Kinh tế

Cửa khẩu Tân Thanh (thôn Nà Lầu) đối diện cửa khẩu Pò Chài (Quảng Tây). Chợ cửa khẩu Tân Thanh trao đổi nông sản, thủy sản Việt Nam lấy hàng tiêu dùng Trung Quốc. Khi cung – cầu lệch nhau, hàng có lúc tồn đọng — tài liệu ghi nhận những đợt dưa hấu, thủy sản thừa phải đổ bỏ.

Cửa khẩu Cốc Nam (bản Cốc Nam) đối diện cửa khẩu Lũng Vài (Lộng Hoài), thị xã Bằng Tường. Chợ Hoàng Văn Thụ cũng là một trong các cụm chợ chính của huyện Văn Lãng cũ.

Văn hóa

Chùa Tân Thanh ở khu vực cửa khẩu, xây bằng tiền công đức của Phật tử trong và ngoài nước, khánh thành ngày 9/12/2015; chùa và chợ cửa khẩu là điểm dừng trong nhiều hành trình du lịch xứ Lạng. Văn hóa Tày – Nùng với dân ca then, lượn, sli, cây đàn tính và lễ hội lồng tồng là nền của đời sống thôn bản. Ký ức về Hoàng Văn Thụ gắn với vùng quê Nhân Lý cũ và với tên xã — cái tên được giữ lại khi năm xã hợp nhất năm 2025.

Giao thông

Quốc lộ 4A chạy qua xã, nối Đồng Đăng – thành phố Lạng Sơn với Na Sầm – Thất Khê. Cửa khẩu Tân Thanh cách trung tâm tỉnh (phường Lương Văn Tri) khoảng 28 km đường bộ.

Hành chính

Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Hoàng Văn Thụ, tỉnh Lạng Sơn. Người dân năm xã cũ Tân Mỹ, Nhạc Kỳ, Tân Thanh, Hồng Thái, Hoàng Văn Thụ làm thủ tục tại UBND xã Hoàng Văn Thụ.

Bản đồ Xã Hoàng Văn Thụ

Bản đồ tìm theo tên, ranh giới có thể chưa cập nhật sau sáp nhập. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Hoàng Văn Thụ được lập từ 5 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Văn Lãng trước đây

• Xã Hội Hoan 7.479
• Xã Na Sầm 14.117
• Xã Thụy Hùng 6.890
• Xã Văn Lãng 7.689