Vũ Lễ là xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, ở rìa tây nam vùng Bắc Sơn giáp tỉnh Thái Nguyên, nơi có khu rừng Khuổi Nọi — nơi thành lập Đội Cứu quốc quân I năm 1941 — và vườn quýt Hang Hú; xã được lập ngày 16/6/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Chiến Thắng, Vũ Sơn và Vũ Lễ. Diện tích 92,1 km², dân số 12.944 người.
Tổng quan
Ngày 23/2/1941, trong khu rừng Khuổi Nọi thuộc thôn Vũ Lâm, 32 chiến sĩ làm lễ thành lập Đội Cứu quốc quân Bắc Sơn (Đội Cứu quốc quân I) — một trong những đơn vị vũ trang tập trung đầu tiên do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo. Khu rừng ấy nay thuộc xã Vũ Lễ, tỉnh Lạng Sơn.
Xã mới gộp ba xã của huyện Bắc Sơn cũ: Chiến Thắng, Vũ Sơn và Vũ Lễ; trụ sở đặt tại trụ sở cũ của xã Chiến Thắng. Diện tích 92,1 km², dân số 12.944 người, mật độ khoảng 141 người/km². Ngoài di tích cách mạng, xã còn là vùng quýt: Chiến Thắng và Vũ Sơn là hai trong số các xã trồng quýt vàng Bắc Sơn sớm nhất, và vườn quýt Hang Hú ở Chiến Thắng cũ là một trong ba điểm du lịch đầu tiên của huyện.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Vũ Lễ cũ — tên đã đi vào sử sách qua di tích Khuổi Nọi “xã Vũ Lễ, huyện Bắc Sơn”. Hai tên còn lại: Chiến Thắng là xã đặt trụ sở mới, Vũ Sơn cùng chuỗi tên có âm “Vũ” của vùng. Văn bản sắp xếp không nêu lý do giữ tên Vũ Lễ thay cho tên xã đặt trụ sở.
Phân tích Hán Việt: Lễ gần như chắc là 禮 — lễ nghi, phép tắc, sự kính trọng (giản thể 礼). Âm Vũ có thể là 武 (võ) hoặc 雨 (mưa). Từ điển nhà có mục Vũ Lễ ghi đây là tên xã ở Bắc Sơn (Lạng Sơn) và Kiến Xương (Thái Bình). Chưa thấy văn bản chữ Hán của xã, nên cách viết trên là khả năng, không phải kết luận.
Vũ Sơn — “Vũ” + 山 (núi). Chiến Thắng — 戰勝, nghĩa đen “đánh thắng”.
Sau năm 2025, cả nước chỉ có một xã Vũ Lễ (trong danh sách mới không còn xã Vũ Lễ nào ở tỉnh khác).
Địa lý
Xã ở rìa tây nam vùng Bắc Sơn cũ, phía tây giáp tỉnh Thái Nguyên (vùng Võ Nhai cũ) — chính là dải đất nối căn cứ Bắc Sơn với Võ Nhai thời 1940–1945. Phía bắc là Tân Tri, phía đông là Vũ Lăng, phía nam là Nhất Hòa.
Địa hình núi đá vôi xen núi đất, vùng Khuổi Nọi là rừng; các thung lũng nhỏ có ruộng nước. Quýt Bắc Sơn là cây bản địa, trồng dọc chân núi đá, có vườn lên tới lưng chừng núi. Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi, mùa đông lạnh.
Lịch sử
Vùng đất thuộc châu Bắc Sơn từ năm 1894, trước đó thuộc huyện Võ Nhai (Thái Nguyên). Sau khởi nghĩa 27/9/1940 và đợt khủng bố cuối năm 1940, lực lượng du kích rút về vùng rừng giáp Võ Nhai:
- Giữa tháng 10/1940 — Trần Đăng Ninh ra lệnh lập Đội du kích Bắc Sơn.
- 14/2/1941 — theo báo Nhân Dân, Đội du kích Bắc Sơn được tái lập tại khu rừng Khuổi Nọi, gồm 32 người.
- 23/2/1941 — Đội Cứu quốc quân Bắc Sơn làm lễ chính thức thành lập tại Khuổi Nọi, Lương Văn Tri làm chỉ huy, Chu Văn Tấn làm phó. Các nguồn ghi ngày khác nhau (14/2 và 23/2); nhiều tài liệu chính thống và các lễ kỷ niệm lấy mốc 23/2/1941 cho Đội Cứu quốc quân I.
- 2013 — xã Vũ Lễ được công nhận thuộc vùng An toàn khu của Trung ương thời kháng chiến chống Pháp.
- 2016 — Khuổi Nọi là một trong 12 điểm của Di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn.
- 2021 — tỉnh Lạng Sơn tổ chức kỷ niệm 80 năm thành lập Đội Cứu quốc quân I tại Khuổi Nọi.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 nhập Chiến Thắng, Vũ Sơn và Vũ Lễ thành xã Vũ Lễ.
Dân cư – xã hội
Xã có 12.944 người. Cư dân chủ yếu là người Tày, cùng Nùng, Dao và Kinh — thành phần dân tộc chung của vùng Bắc Sơn. Các thôn nằm dọc thung lũng và đường liên xã; thôn Hồng Minh là nơi có trụ sở UBND xã. Quýt là nguồn thu đáng kể của nhiều hộ dân tộc thiểu số ở đây, đến mức được địa phương gọi là cây xóa đói giảm nghèo.
Mỗi xã cũ có trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trạm y tế, nay thuộc xã Vũ Lễ quản lý.
Kinh tế
Quýt vàng Bắc Sơn là cây chủ lực. Theo Tạp chí Công Thương, toàn huyện Bắc Sơn cũ có gần 600 ha quýt, sản lượng trên 1.700 tấn/năm; vùng trồng ban đầu tập trung ở Nhất Hòa, Nhất Tiến, Vũ Sơn và Chiến Thắng. Quýt có hai dạng quả tròn và quả dẹt, chín từ cuối tháng 11 đến tháng 1, được bảo hộ nhãn hiệu tập thể từ tháng 10/2017.
Vườn quýt Hang Hú (Chiến Thắng cũ) mở cửa đón khách từ cuối năm 2017, rộng hơn 2 ha với khoảng 600 cây; lượng khách tăng từ hơn 6.000 lượt năm đầu lên hơn 12.000 lượt năm 2019. Ngoài quýt, người dân trồng lúa, ngô, trồng rừng và chăn nuôi.
Văn hóa
Di tích Khuổi Nọi (thôn Vũ Lâm) — nơi thành lập Đội Cứu quốc quân I; hiện còn dấu vết nơi dựng lán trại và sân luyện tập. Đây là điểm cuối của tuyến di tích về nguồn Bắc Sơn, thường được nối với các điểm ở Vũ Lăng và Hưng Vũ; bên kia ranh giới tỉnh là vùng Tràng Xá (Võ Nhai), nơi lập Đội Cứu quốc quân II năm 1941.
Người Tày ở Vũ Lễ giữ hát Then, đàn tính, lượn; mùa quýt chín trước Tết là dịp các vườn đón khách tham quan, chụp ảnh.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Vũ Lễ, tỉnh Lạng Sơn. Người dân ba xã cũ Chiến Thắng, Vũ Sơn, Vũ Lễ làm thủ tục tại UBND xã Vũ Lễ (trụ sở cũ của xã Chiến Thắng).
Bản đồ Xã Vũ Lễ
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Vũ Lễ được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Chiến Thắng | Huyện Bắc Sơn | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Vũ Sơn | Huyện Bắc Sơn | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Vũ Lễ | Huyện Bắc Sơn | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Vũ Lễ mới gồm những xã cũ nào?
Ba xã Chiến Thắng, Vũ Sơn và Vũ Lễ của huyện Bắc Sơn cũ, theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15.
Tên Vũ Lễ có nghĩa là gì?
Lễ là 禮 — lễ nghi, phép tắc; Vũ thường được hiểu là 武 (võ). Tên có thể viết 武禮 nhưng chưa có văn bản chữ Hán của xã xác nhận.
Khuổi Nọi ở đâu?
Khu rừng Khuổi Nọi thuộc thôn Vũ Lâm, nay thuộc xã Vũ Lễ, tỉnh Lạng Sơn — nơi thành lập Đội Cứu quốc quân I ngày 23/2/1941.
Vườn quýt Hang Hú thuộc xã nào?
Thuộc xã Chiến Thắng cũ, nay là xã Vũ Lễ; mở đón khách từ cuối năm 2017.
Diện tích và dân số xã Vũ Lễ?
92,1 km² và 12.944 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Bắc Sơn trước đây
- Xã Bắc Sơn 16.907
- Xã Hưng Vũ 12.122
- Xã Nhất Hòa 11.400
- Xã Tân Tri 11.485
- Xã Vũ Lăng 13.562
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới