Tân Tri là xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, ở cực tây vùng Bắc Sơn cũ, giáp tỉnh Thái Nguyên; xã được lập ngày 16/6/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Đồng Ý, Tân Tri và Vạn Thủy. Diện tích 137,61 km², dân số 11.485 người.
Tổng quan
Xã Tân Tri chiếm góc tây của vùng Bắc Sơn cũ thuộc tỉnh Lạng Sơn — phần đất mà tới năm 1894 vẫn thuộc huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, và nay vẫn giáp Thái Nguyên ở phía tây. Xã được hợp từ ba xã cũ Đồng Ý, Tân Tri và Vạn Thủy; trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND đặt tại trụ sở cũ của xã Đồng Ý.
Với 137,61 km² và 11.485 người, mật độ khoảng 83 người/km², Tân Tri là một trong hai xã thưa dân nhất vùng Bắc Sơn cũ (cùng Nhất Hòa). Đây là xã nông nghiệp vùng núi: lúa, ngô, quýt, cùng các mô hình cây trồng mới như mắc ca và lạc đỏ được thử nghiệm những năm 2025–2026.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Tân Tri cũ; tên này không trùng với nơi đặt trụ sở (Đồng Ý). Hai tên Đồng Ý và Vạn Thủy thôi là tên đơn vị hành chính. Tài liệu đã tra chưa ghi lý do chọn tên Tân Tri thay vì tên xã có trụ sở.
Phân tích Hán Việt: Tân hầu như chắc là 新 — mới. Âm Tri có ít nhất ba chữ hay gặp trong địa danh: 知 (biết, hiểu biết), 智 (trí tuệ — vốn đọc “trí” nhưng có nơi đọc “tri”) và 治 (cai trị, sửa sang). Cách đọc theo mặt chữ thường gặp là 新知 — “hiểu biết mới”; nhưng chưa có văn bản chữ Hán của xã, nên đây chỉ là cách hiểu thường gặp.
Tên các xã cũ: Vạn Thủy đọc theo mặt chữ là 萬水 — “muôn dòng nước”. Đồng Ý trùng âm với từ đồng ý (同意 — cùng một ý); nguồn gốc tên này chưa có tài liệu giải thích.
Sau năm 2025, cả nước chỉ có một xã Tân Tri.
Địa lý
Xã nằm ở phía tây xã Bắc Sơn; phía bắc tiếp vùng Bình Gia cũ (Thiện Long), phía nam là Vũ Lễ và Vũ Lăng, phía tây giáp tỉnh Thái Nguyên.
Địa hình chủ yếu là núi đá vôi và núi đất xen kẽ, thung lũng hẹp; diện tích rộng nhưng đất canh tác phân tán. Khối đá vôi vùng Bắc Sơn nằm trong Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi: mùa đông lạnh, ít mưa; mùa hè nóng ẩm, mưa tập trung.
Lịch sử
Đến năm 1894, đất Tân Tri – Đồng Ý – Vạn Thủy thuộc huyện Võ Nhai (Thái Nguyên); năm ấy chính quyền Pháp tách năm tổng của Võ Nhai lập châu Bắc Sơn trực thuộc tỉnh Lạng Sơn. Vì giáp Võ Nhai, vùng này nằm sát căn cứ địa Bắc Sơn – Võ Nhai thời 1940–1945, khi lực lượng du kích Bắc Sơn hoạt động ở cả hai bên ranh giới hai tỉnh.
- 1975–1978 — thuộc huyện Bắc Sơn, tỉnh Cao Lạng; sau đó trở lại tỉnh Lạng Sơn.
- 2024 — xã Tân Tri có 16 thôn.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ Đồng Ý, Vạn Thủy và Tân Tri thành xã Tân Tri; từ 1/7/2025 huyện Bắc Sơn kết thúc hoạt động.
Năm thành lập riêng của từng xã cũ chưa tra được trong nguồn đã dùng.
Dân cư – xã hội
Dân số 11.485 người, phân bố trong các thôn dọc thung lũng (ví dụ các thôn Hiền Long, Bản Cầm). Như toàn vùng Bắc Sơn, cư dân gồm người Tày là chủ yếu, cùng Nùng, Dao và Kinh.
Xã quan tâm chăm sóc người cao tuổi: tháng 10/2026 có 1.237 người cao tuổi được khám sức khỏe miễn phí, đạt 96% kế hoạch. Từ tháng 8/2026, xã tổ chức hỗ trợ người dân làm thủ tục trực tuyến.
Kinh tế
Nông nghiệp là nguồn sống chính: lúa nước ở thung lũng, ngô, lạc trên đất đồi, chăn nuôi trâu bò và trồng rừng. Xã Đồng Ý cũ có trong vùng du lịch gắn với quýt vàng Bắc Sơn. Những năm gần đây, xã thử nghiệm các mô hình mắc ca và lạc đỏ, và cuối năm 2026 triển khai phong trào cán bộ cuối tuần cùng nông dân theo Nghị quyết 02/2026/NQ-HĐND của tỉnh về hỗ trợ đầu tư nông nghiệp. Đường nông thôn (như tuyến ở thôn Bản Cầm) đang được nâng cấp.
Quýt của vùng là giống bản địa trồng dọc chân núi đá, có hai dạng quả tròn và quả dẹt, chín từ cuối tháng 11 tới tháng 1 năm sau, vừa dịp Tết; nhãn hiệu tập thể “quýt vàng Bắc Sơn” được Cục Sở hữu trí tuệ bảo hộ từ tháng 10/2017, dùng chung cho các xã thuộc huyện cũ. Trên núi đất, người dân trồng rừng sản xuất và nhận khoán bảo vệ rừng, bổ sung thu nhập ngoài cây lương thực và cây ăn quả.
Văn hóa
Tài liệu đã tra chưa ghi tên di tích được xếp hạng nằm trong địa bàn Tân Tri. Văn hóa ở đây là văn hóa Tày – Nùng chung của vùng Bắc Sơn: nhà sàn, hát Then, đàn tính, lượn, Tết Nguyên đán và các lễ cúng mùa. Từ Tân Tri, các di tích của Khởi nghĩa Bắc Sơn ở Vũ Lễ (Khuổi Nọi), Hưng Vũ (đình Nông Lục, đồn Mỏ Nhài) và Bảo tàng Khởi nghĩa Bắc Sơn ở trung tâm xã Bắc Sơn đều nằm trong bán kính một buổi đi đường. Xã thường tổ chức thi đấu thể thao, văn nghệ quần chúng vào các dịp kỷ niệm.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Tân Tri, tỉnh Lạng Sơn. Người dân ba xã cũ Đồng Ý, Vạn Thủy, Tân Tri làm thủ tục tại UBND xã Tân Tri, đặt ở trụ sở cũ của xã Đồng Ý — cần lưu ý vì trụ sở không nằm ở xã Tân Tri cũ.
Bản đồ Xã Tân Tri
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Tân Tri được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Đồng Ý | Huyện Bắc Sơn | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Tân Tri | Huyện Bắc Sơn | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Vạn Thủy | Huyện Bắc Sơn | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Tân Tri mới gồm những xã cũ nào?
Ba xã Đồng Ý, Vạn Thủy và Tân Tri của huyện Bắc Sơn cũ, theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15.
Tên Tân Tri có nghĩa là gì?
Tân (新) là mới; Tri thường được hiểu là 知 — biết, hiểu biết, nên tên thường hiểu là “hiểu biết mới”. Chưa có văn bản chữ Hán của xã để khẳng định.
Trụ sở UBND xã Tân Tri ở đâu?
Tại trụ sở cũ của xã Đồng Ý, không phải trụ sở xã Tân Tri cũ.
Xã Tân Tri giáp tỉnh nào?
Phía tây giáp tỉnh Thái Nguyên (vùng Võ Nhai cũ) — vùng đất trước năm 1894 thuộc chính huyện Võ Nhai.
Diện tích, dân số xã Tân Tri?
137,61 km² và 11.485 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Bắc Sơn trước đây
- Xã Bắc Sơn 16.907
- Xã Hưng Vũ 12.122
- Xã Nhất Hòa 11.400
- Xã Vũ Lăng 13.562
- Xã Vũ Lễ 12.944
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới