Xã Thiện Long

Tổng quan

Trong tám xã thuộc vùng Bình Gia cũ, Thiện Long có diện tích lớn nhất — 167,26 km² — nhưng dân số chỉ 5.774 người, mật độ khoảng 35 người/km². Xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, được lập từ 1/7/2025 bằng cách gộp ba xã Tân Hòa, Hòa Bình và Thiện Long ở phía tây nam vùng Bình Gia cũ.

Xã mang tên Thiện Long nhưng trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND đặt tại trụ sở cũ của xã Hòa Bình. Theo Wikipedia, phía tây xã giáp tỉnh Thái Nguyên, phía nam giáp xã Tân Tri và xã Bắc Sơn thuộc vùng Bắc Sơn cũ.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Thiện Long cũ; hai tên Tân Hòa và Hòa Bình không còn là tên đơn vị hành chính, dù trụ sở xã đặt ở xã cũ Hòa Bình. Chưa tra được văn bản của tỉnh giải thích vì sao chọn tên này. Theo Wikipedia, cả ba tên Thiện Long, Tân Hòa và Hòa Bình đều đã có trong danh sách 19 xã của huyện Bình Gia sau năm 1975, và giữ nguyên đến năm 2025.

Âm Hán Việt: theo từ điển wiki.ngonngu.com, âm “thiện” có chữ 善 (tốt lành, có đức) và một số chữ khác; âm “long” có 龍 (rồng), 隆 (thịnh vượng, dồi dào) và các chữ khác như 朧, 攏. Chưa tra được văn bản ghi chữ Hán của tên xã, nên bài không xác định tên viết bằng chữ nào và không gán nghĩa cho cả tên. Từ điển nhà có mục Thiện Long, ghi đây là một xã thuộc huyện Bình Gia.

Chữ “Thiện”: ba xã liền kề Thiện Thuật, Thiện Hòa, Thiện Long cùng mở đầu bằng “Thiện”. Wikipedia chỉ ghi gốc tên của Thiện Thuật (đặt theo Nguyễn Thiện Thuật); với Thiện Long chưa tra được nguồn.

Trùng tên: trong 3.321 đơn vị cấp xã hiện nay chỉ có một xã Thiện Long. Tên xã cũ Hòa Bình trùng tên với nhiều nơi, trong đó có tỉnh Hòa Bình cũ (nay thuộc Phú Thọ) và một xã Hòa Bình cũ khác ở vùng Văn Quan, nay thuộc xã Văn Quan.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Thiện Hòa và Thiện Thuật ở phía bắc, Tân Tri và Bắc Sơn ở phía nam, Bình Gia ở phía đông, tỉnh Thái Nguyên ở phía tây. Xã Tân Tri bên cạnh cũng giáp Thái Nguyên ở phía tây.

Wikipedia mô tả địa hình phổ biến của Lạng Sơn là núi thấp và đồi, độ cao trung bình 252 m; khí hậu cận nhiệt đới ẩm, phân mùa rõ, nhiệt độ trung bình năm 17–23 °C. Vùng Bình Gia có hệ thống hang động phong phú; theo tiếng Tày – Nùng, “thẩm” hay “thẳm” nghĩa là hang, như trong tên hang Thẩm Khuyên ở xã Tân Văn — nơi năm 1906 Henri Mansuy khai quật và lập ra văn hóa Bắc Sơn.

Lịch sử

Theo Wikipedia, vùng đất thuộc huyện Văn Quan thời Nguyễn; năm 1894 huyện giải thể, một phần đất lập châu Bình Gia; sau 1945 là huyện Bình Gia. Sau năm 1975 huyện thuộc tỉnh Cao Lạng; từ 29/12/1978 trở lại Lạng Sơn.

Phía nam xã là vùng châu Bắc Sơn xưa, nơi nổ ra khởi nghĩa Bắc Sơn: theo Wikipedia, nhân lúc quân Nhật đánh vào Lạng Sơn ngày 22/9/1940 và quân Pháp thua chạy qua châu Bắc Sơn, Đảng bộ Bắc Sơn lãnh đạo người dân tước khí giới tàn quân Pháp, lập chính quyền cách mạng ngày 27/9/1940. Chưa tra được tài liệu ghi sự kiện cụ thể trên đất ba xã cũ của Thiện Long.

• 1975–2025: Tân Hòa, Hòa Bình, Thiện Long là ba xã riêng của huyện Bình Gia; đợt sắp xếp có hiệu lực 1/1/2020 không thay đổi ba xã này.
• 16/6/2025: Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ diện tích, dân số các xã Hòa Bình (huyện Bình Gia), Tân Hòa và Thiện Long thành xã Thiện Long.
• 1/7/2025: xã mới hoạt động.

Dân cư – xã hội

Xã có 5.774 người, mật độ khoảng 35 người/km² — thấp hơn mức khoảng 50 người/km² của cả huyện Bình Gia năm 2019 (52.689 người, theo Wikipedia). Các dân tộc của huyện cũ gồm Kinh, Nùng, Tày, Dao, Hoa; ở cấp tỉnh, Wikipedia dẫn số liệu người Nùng khoảng 43%, người Tày khoảng 35%, người Dao khoảng 3,5% dân số.

Hai trường trung học phổ thông của vùng Bình Gia cũ là THPT Bình Gia (xã Bình Gia, giáp phía đông) và THPT Pác Khuông (xã Thiện Thuật, giáp phía bắc).

Kinh tế

Kinh tế xã dựa vào nông – lâm nghiệp. Wikipedia ghi rừng vùng Bình Gia nổi tiếng với cây hồi và cây mắc mật. Hồi cùng tinh dầu hồi của Lạng Sơn được xuất khẩu sang Ấn Độ, Trung Quốc, Hoa Kỳ và Hà Lan, giá trị chừng 1.700 tỷ đồng mỗi năm (số liệu dẫn trong bài Lạng Sơn của Wikipedia).

Chợ chính gần nhất là chợ ở trung tâm Bình Gia, họp phiên các ngày 1, 6, 11, 16, 21, 26 âm lịch.

Văn hóa

Lễ hội Lồng tồng của người Tày cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu; theo Wikipedia, mỗi gia đình bày một mâm cỗ ngoài đồng với các món truyền thống như bánh chưng, bánh giầy, chè lam, bánh bỏng, đĩa xôi ngũ sắc. Ở vùng Bình Gia, lễ họp vào tháng Giêng.

Các món ăn được Wikipedia nêu là đặc trưng của Bình Gia: lợn quay, vịt quay ướp lá mắc mật, khâu nhục, bánh giầy, bánh chưng dài.

Hành chính

Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Thiện Long, tỉnh Lạng Sơn. Người dân ba xã cũ Tân Hòa, Hòa Bình, Thiện Long làm thủ tục tại UBND xã Thiện Long — đặt ở trụ sở cũ của xã Hòa Bình, không phải trụ sở cũ của xã Thiện Long.

Bản đồ Xã Thiện Long

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Thiện Long được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Bình Gia trước đây

• Xã Bình Gia 15.008
• Xã Hoa Thám 6.131
• Xã Hồng Phong 6.885
• Xã Quý Hòa 3.001
• Xã Tân Văn 9.497
• Xã Thiện Hòa 6.771
• Xã Thiện Thuật 7.305