Thiện Hòa là xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, nằm ở rìa tây vùng Bình Gia cũ, giáp tỉnh Thái Nguyên; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Yên Lỗ và Thiện Hòa. Diện tích 160,31 km², dân số 6.771 người.
Tổng quan
Xã Thiện Hòa của tỉnh Lạng Sơn trải trên 160,31 km² đồi núi ở mép tây của vùng Bình Gia cũ — rộng thứ hai trong tám xã của vùng, chỉ sau Thiện Long. Theo Wikipedia, phía tây xã giáp tỉnh Thái Nguyên.
Xã được lập từ 1/7/2025 bằng cách hợp hai xã Thiện Hòa và Yên Lỗ; trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND đặt tại trụ sở cũ của xã Thiện Hòa. Dân số 6.771 người, mật độ khoảng 42 người/km².
Thiện Hòa nằm giữa hai xã cùng mở đầu bằng chữ “Thiện”: Thiện Thuật ở phía đông và Thiện Long ở phía nam. Khi ghi địa chỉ cần ghi đủ tên để khỏi nhầm.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới kế thừa tên xã Thiện Hòa cũ; tên xã cũ Yên Lỗ không còn là tên đơn vị hành chính. Theo Wikipedia, sau năm 1975, khi huyện Bình Gia thuộc tỉnh Cao Lạng, danh sách 19 xã của huyện đã có cả Thiện Hòa và Yên Lỗ; hai tên giữ nguyên đến năm 2025. Chưa tra được văn bản ghi năm lập xã, năm đặt hay lý do chọn tên.
Âm Hán Việt: theo từ điển wiki.ngonngu.com, âm “thiện” có các chữ 善 (tốt lành, có đức), 擅 (chuyên quyền), 羨 (ham muốn) và một số chữ khác; âm “hòa” có 和 (hòa bình, hòa thuận) và 禾 (cây lúa). Âm “lỗ” trong tên xã cũ Yên Lỗ có nhiều chữ, trong đó có 魯 — tên nước Lỗ thời Xuân Thu – Chiến Quốc. Chưa tra được văn bản ghi chữ Hán của tên các xã này, nên bài chỉ nêu nghĩa từ điển của từng âm, không ghép thành nghĩa cho cả tên.
Chữ “Thiện” trong ba xã liền kề: Wikipedia ghi xã Thiện Thuật được đặt theo tên Nguyễn Thiện Thuật, thủ lĩnh khởi nghĩa Bãi Sậy. Với Thiện Hòa và Thiện Long, chưa tra được tài liệu nói về gốc tên hay quan hệ với tên Thiện Thuật.
Trùng tên: trong 3.321 đơn vị cấp xã hiện nay chỉ có một xã Thiện Hòa. Cũng ở Lạng Sơn còn có xã Thiện Tân (vùng Hữu Lũng cũ) — tên khác hẳn, chỉ chung chữ “Thiện”.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Quý Hòa ở phía bắc, Thiện Long ở phía nam, Thiện Thuật ở phía đông và tỉnh Thái Nguyên ở phía tây. Bài Wikipedia về huyện Bình Gia cũ ghi huyện giáp huyện Na Rì (tỉnh Bắc Kạn) và huyện Võ Nhai (tỉnh Thái Nguyên) ở phía tây.
Địa hình Lạng Sơn phổ biến là núi thấp và đồi, độ cao trung bình 252 m (Wikipedia). Khí hậu cận nhiệt đới ẩm phân mùa rõ, nhiệt độ trung bình năm 17–23 °C, lượng mưa năm 1.200–1.600 mm. Sông ngòi vùng Bình Gia chủ yếu là suối nhỏ; huyện cũ có đập Phai Danh phục vụ tưới tiêu. Hai quốc lộ đi qua vùng là quốc lộ 1B (Lạng Sơn – Thái Nguyên) và quốc lộ 279 (từ trung tâm Bình Gia đi Na Rì).
Lịch sử
Theo Wikipedia: thời Lê, vùng đất thuộc châu Văn Lan; đầu thời Nguyễn đổi là châu Văn Quan, năm 1834 thành huyện Văn Quan. Năm 1894 huyện bị giải thể, một phần đất lập châu Bình Gia; sau 1945 châu thành huyện Bình Gia. Sau năm 1975 huyện thuộc tỉnh Cao Lạng, đến 29/12/1978 về lại tỉnh Lạng Sơn.
Thiện Hòa và Yên Lỗ là hai xã riêng của huyện Bình Gia trong suốt giai đoạn 1975–2025; đợt sắp xếp có hiệu lực 1/1/2020 chỉ nhập xã Tô Hiệu và hai thôn của xã Hoàng Văn Thụ vào thị trấn Bình Gia.
- 16/6/2025: Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ diện tích, dân số xã Yên Lỗ và xã Thiện Hòa thành xã Thiện Hòa.
- 1/7/2025: xã mới hoạt động, cấp huyện chấm dứt.
Dân cư – xã hội
Xã có 6.771 người. Wikipedia ghi huyện Bình Gia cũ có các dân tộc Kinh, Nùng, Tày, Dao, Hoa, mỗi dân tộc có sắc thái văn hóa riêng. Trên toàn tỉnh Lạng Sơn, theo số liệu dẫn trong Wikipedia, người Nùng chiếm khoảng 43% dân số, người Tày khoảng 35%, người Kinh khoảng 15%.
Gần nhất với xã là Trường THPT Pác Khuông ở xã Thiện Thuật bên cạnh — một trong hai trường trung học phổ thông của huyện Bình Gia cũ, cùng Trường THPT Bình Gia.
Kinh tế
Kinh tế xã dựa vào nông – lâm nghiệp. Theo Wikipedia, rừng vùng Bình Gia nổi tiếng với cây hồi và cây mắc mật; hồi là nông sản có giá trị kinh tế cao nhất của Lạng Sơn, năm 2025 toàn tỉnh có khoảng 36.224,5 ha hồi.
Chợ phiên gần nhất là chợ Pác Khuông ở xã Thiện Thuật, họp các ngày 5, 10, 15, 20, 25, 30 âm lịch — một trong ba chợ chính của vùng Bình Gia cũ.
Văn hóa
Lễ hội Lồng tồng (xuống đồng) là lễ hội tín ngưỡng của người Tày cầu mưa thuận gió hòa, cây cối tốt tươi, tổ chức ở thửa ruộng được coi là tốt nhất, to nhất; ở vùng Bình Gia, lễ họp vào tháng Giêng, một đến hai ngày (Wikipedia).
Theo Wikipedia, ẩm thực vùng Bình Gia gồm lợn quay, vịt quay, khâu nhục, bánh giầy, bánh chưng dài; lá mắc mật — lá một loại cây mọc nhiều ở Lạng Sơn, quả ăn được, vị ngọt — là thứ không thể thiếu trong các món quay.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Thiện Hòa, tỉnh Lạng Sơn. Người dân hai xã cũ Yên Lỗ và Thiện Hòa làm thủ tục tại UBND xã Thiện Hòa (trụ sở cũ của xã Thiện Hòa). Khi ghi địa chỉ, lưu ý phân biệt với hai xã láng giềng Thiện Thuật và Thiện Long.
Bản đồ Xã Thiện Hòa
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Thiện Hòa được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Yên Lỗ | Huyện Bình Gia | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Thiện Hòa | Huyện Bình Gia | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Thiện Hòa mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ xã Yên Lỗ và xã Thiện Hòa của huyện Bình Gia cũ, theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Thiện Hòa có từ bao giờ?
Theo Wikipedia, xã Thiện Hòa đã có trong danh sách các xã của huyện Bình Gia sau năm 1975. Chưa tra được chữ Hán hay lý do đặt tên.
Xã Thiện Hòa giáp tỉnh nào?
Theo Wikipedia, phía tây xã giáp tỉnh Thái Nguyên.
Thiện Hòa, Thiện Thuật, Thiện Long có liên quan gì nhau?
Là ba xã liền kề ở phía tây vùng Bình Gia cũ cùng mở đầu bằng chữ “Thiện”. Chỉ tên Thiện Thuật có nguồn ghi gốc (đặt theo Nguyễn Thiện Thuật); hai tên kia chưa tra được.
Diện tích và dân số xã Thiện Hòa là bao nhiêu?
160,31 km² và 6.771 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Bình Gia trước đây
- Xã Bình Gia 15.008
- Xã Hoa Thám 6.131
- Xã Hồng Phong 6.885
- Xã Quý Hòa 3.001
- Xã Tân Văn 9.497
- Xã Thiện Long 5.774
- Xã Thiện Thuật 7.305
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới