Quảng Trạch là xã thuộc tỉnh Quảng Trị, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Quảng Phương, Quảng Xuân và Quảng Hưng — vùng huyện lỵ của huyện Quảng Trạch (tỉnh Quảng Bình cũ); xã giữ lại tên của huyện vừa kết thúc hoạt động. Diện tích 56,64 km², dân số 31.422 người.
Tổng quan
Quảng Trạch là một xã ven biển của tỉnh Quảng Trị, nằm ngay phía bắc phường Ba Đồn. Từ năm 2013 đến 2025, xã Quảng Phương là huyện lỵ của huyện Quảng Trạch; khi cấp huyện kết thúc, trụ sở UBND huyện cũ trở thành trụ sở của xã Quảng Trạch mới.
Xã có 56,64 km² và 31.422 người — đông dân nhất trong năm xã của vùng Quảng Trạch cũ — mật độ khoảng 555 người/km².
Đây là đơn vị duy nhất trong vùng còn giữ nguyên hai chữ Quảng Trạch, tên đã gắn với đất bắc sông Gianh từ thời phủ Quảng Trạch của triều Nguyễn. Láng giềng cùng vùng gồm Hòa Trạch, Trung Thuần, Tân Gianh và phường Bắc Gianh.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: tên xã kế thừa tên huyện Quảng Trạch — huyện có huyện lỵ đặt ngay tại Quảng Phương, một trong ba xã hợp thành. Ngược thời gian xa hơn, tên này có từ phủ Quảng Trạch: khi tỉnh Quảng Bình được lập năm 1831, triều Nguyễn đặt phủ Quảng Ninh, sau đặt thêm phủ Quảng Trạch, gồm ba huyện Bố Trạch, Bình Chánh, Minh Chánh — tức vùng từ Bố Trạch trở ra bắc. Sau năm 1945 bỏ cấp phủ, Quảng Trạch thành tên huyện. Từ 1/7/2025, tên này lần đầu tiên là tên một xã ở Quảng Bình cũ.
Phân tích Hán Việt:
- 廣 quảng — rộng, rộng lớn, lan rộng. Cũng là chữ đầu của tên tỉnh Quảng Bình 廣平 và của hầu hết tên xã cũ trong vùng (Quảng Phương, Quảng Xuân, Quảng Hưng…).
- 澤 trạch — đầm, chỗ nước tụ; nghĩa bóng là ân trạch, ơn mưa móc thấm khắp.
Cả tên Quảng Trạch (廣澤) thường được hiểu là “ân trạch rộng khắp”. Chữ Trạch cũng có mặt trong tên Bố Trạch 布澤 ở bờ nam sông Gianh, và năm 2025 tiếp tục xuất hiện trong tên nhiều xã mới như Phú Trạch, Hòa Trạch, Bắc Trạch, Đông Trạch, Nam Trạch.
Trùng tên: trước năm 2025, tỉnh Thanh Hóa có xã Quảng Trạch thuộc huyện Quảng Xương (nay là một phần xã Quảng Yên). Trong danh mục xã phường sau sắp xếp, Quảng Trạch chỉ còn là tên xã của tỉnh Quảng Trị. Khi đọc tài liệu cũ, “Quảng Trạch” thường là tên huyện (diện tích 448 km²), không phải xã này.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Quảng Trạch giáp Hòa Trạch ở phía bắc; phường Ba Đồn, phường Bắc Gianh và xã Tân Gianh ở phía nam; Biển Đông ở phía đông; xã Trung Thuần ở phía tây.
Địa hình là đồng bằng ven biển nối liền với vùng đô thị Ba Đồn. Bờ biển Quảng Xuân cũ nằm trong dải khoảng 35 km bờ biển của huyện Quảng Trạch cũ. Phía nam xã tiến sát bờ bắc hạ lưu sông Gianh.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa mưa bão vào khoảng tháng 9–11 và gió tây khô nóng mùa hè, giống các xã ven biển khác của bắc Quảng Bình.
Lịch sử
Đất bờ bắc sông Gianh thời Trịnh – Nguyễn phân tranh thuộc Đàng Ngoài; chúa Trịnh lập ba đồn lính ở khu vực này — đồn Trung Thuần, đồn Phan Long và đồn Xuân Kiều — và từ đó có địa danh Ba Đồn. Thôn Xuân Kiều của xã Quảng Xuân cũ mang cùng tên với đồn Xuân Kiều.
- Sau 1975: Quảng Phương, Quảng Xuân, Quảng Hưng thuộc huyện Quảng Trạch, tỉnh Bình Trị Thiên; huyện lỵ lúc này ở thị trấn Ba Đồn.
- 2008: Quảng Hưng và Quảng Xuân được đưa vào Khu kinh tế Hòn La.
- 18/4/2012: Bộ Xây dựng công nhận thị trấn Ba Đồn mở rộng là đô thị loại IV; vùng đô thị này gồm cả thôn Xuân Kiều của xã Quảng Xuân.
- 20/12/2013: lập thị xã Ba Đồn; huyện Quảng Trạch còn 18 xã, huyện lỵ dời về xã Quảng Phương.
- 16/6/2025: Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ Quảng Phương, Quảng Xuân, Quảng Hưng thành xã Quảng Trạch, tỉnh Quảng Trị; xã hoạt động từ 1/7/2025, cùng ngày huyện Quảng Trạch kết thúc hoạt động.
Dân cư – xã hội
Với hơn 31 nghìn người, đây là xã đông dân nhất vùng Quảng Trạch cũ. Là nơi đặt huyện lỵ hơn mười năm, Quảng Phương cũ tập trung các cơ quan cấp huyện, nên xã có mức độ đô thị hóa cao hơn các xã nông thôn xung quanh.
Cư dân người Kinh. Ở huyện Quảng Trạch cũ, khoảng 51,4% dân số theo Công giáo (số liệu cấp huyện trên Wikipedia); phần còn lại theo Phật giáo hoặc tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.
Kinh tế
Cơ cấu kinh tế pha trộn: dịch vụ – hành chính ở khu trung tâm Quảng Phương cũ, nông nghiệp ở các thôn phía trong, nghề biển ở Quảng Xuân cũ. Quảng Hưng và Quảng Xuân nằm trong ranh giới Khu kinh tế Hòn La (thành lập theo Quyết định 79/2008/QĐ-TTg), khu kinh tế tổng hợp định hướng công nghiệp và cảng biển.
Sự gần gũi với phường Ba Đồn — trung tâm buôn bán lâu đời của bắc Quảng Bình, có chợ Ba Đồn — khiến thương mại, dịch vụ của xã gắn chặt với đô thị này.
Văn hóa
Văn hóa của xã thuộc không gian chung của vùng bắc sông Gianh:
- Hát Kiều — di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (2023) của các địa bàn Quảng Trạch, Tuyên Hóa, Ba Đồn.
- Lễ hội cầu ngư của các làng biển — thuộc di sản lễ hội cầu ngư Quảng Bình (2018).
- Nghề làm nón của vùng Ba Đồn, nơi xã tiếp giáp, được Wikipedia ghi là vẫn còn duy trì tới nay.
Chưa tìm được nguồn đáng tin ghi rõ di tích xếp hạng nằm riêng trên địa bàn ba xã cũ; danh mục di tích của tỉnh cần được đối chiếu thêm.
Giao thông
Quốc lộ 1 đi qua vùng Quảng Trạch cũ (đoạn từ Đèo Ngang tới sông Gianh dài khoảng 34 km). Cao tốc Bắc – Nam đoạn Vũng Áng – Bùng đi qua địa bàn huyện cũ. Đường sắt Thống Nhất chạy qua vùng Ba Đồn lân cận.
Hành chính
Trụ sở xã Quảng Trạch đặt tại trụ sở cũ của UBND huyện Quảng Trạch. Địa chỉ mới ghi: “Thôn …, xã Quảng Trạch, tỉnh Quảng Trị”. Lưu ý: các giấy tờ cũ ghi “xã Quảng Phương, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình” nay tương ứng với “xã Quảng Trạch, tỉnh Quảng Trị”.
Bản đồ Xã Quảng Trạch
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Quảng Trạch được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Quảng Phương | Huyện Quảng Trạch | Tỉnh Quảng Bình | toàn bộ |
| Xã Quảng Xuân | Huyện Quảng Trạch | Tỉnh Quảng Bình | toàn bộ |
| Xã Quảng Hưng | Huyện Quảng Trạch | Tỉnh Quảng Bình | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Quảng Trạch gồm những xã cũ nào?
Ba xã Quảng Phương, Quảng Xuân và Quảng Hưng của huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình cũ.
Tên Quảng Trạch có nghĩa là gì?
Quảng 廣 là rộng, Trạch 澤 là đầm nước, nghĩa bóng là ân trạch; cả tên thường hiểu là ân trạch rộng khắp. Tên có từ phủ Quảng Trạch thời Nguyễn.
Xã Quảng Trạch có phải là huyện Quảng Trạch cũ không?
Không. Huyện Quảng Trạch cũ (448 km²) nay chia thành năm xã: Phú Trạch, Hòa Trạch, Trung Thuần, Tân Gianh và Quảng Trạch. Xã Quảng Trạch chỉ gồm vùng huyện lỵ Quảng Phương cùng Quảng Xuân, Quảng Hưng.
Trụ sở xã Quảng Trạch ở đâu?
Tại trụ sở cũ của UBND huyện Quảng Trạch, trên địa bàn xã Quảng Phương cũ.
Mật độ dân số xã Quảng Trạch là bao nhiêu?
Khoảng 555 người/km² (31.422 người trên 56,64 km²).
Cùng Huyện Quảng Trạch trước đây
- Xã Hòa Trạch 29.901
- Xã Phú Trạch 30.850
- Xã Tân Gianh 22.395
- Xã Trung Thuần 16.331
← Toàn bộ 78 xã, phường của Quảng Trị Tra tên xã cũ → mới