Long Hẹ là xã vùng cao thuộc tỉnh Sơn La, giáp tỉnh Điện Biên, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã É Tòng và Long Hẹ của huyện Thuận Châu cũ. Diện tích 158,4 km², dân số 8.473 người — xã thưa dân nhất trên địa bàn Thuận Châu cũ.
Tổng quan
Long Hẹ là một xã của tỉnh Sơn La, nằm ở vùng núi phía tây nam vùng Thuận Châu cũ, giáp tỉnh Điện Biên. Xã mới gồm hai xã: Long Hẹ cũ (115,86 km², 4.979 người) và É Tòng (42,54 km², 3.494 người). Trụ sở Đảng ủy, HĐND và UBND xã đặt tại bản Nong Lạnh.
Với diện tích 158,4 km² và dân số 8.473 người, mật độ chỉ khoảng 53 người/km² — thấp nhất trong mười xã kế thừa huyện Thuận Châu, chưa bằng một phần sáu mật độ của xã trung tâm Thuận Châu ngay phía đông. Phần lớn diện tích là đồi núi và rừng, dân cư sống rải rác ở 23 bản.
Xã đang thử nghiệm phát triển cà phê theo hướng hữu cơ với mục tiêu xây dựng thương hiệu “cà phê Long Hẹ”, đồng thời là địa bàn liên quan tới dự án thủy điện trên dòng Nậm Hóa và tuyến cao tốc Sơn La – Điện Biên.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Long Hẹ — đơn vị lớn hơn cả về diện tích lẫn dân số trong hai xã hợp thành. Tên É Tòng không còn là tên xã nhưng vẫn là tên một bản (bản É Tòng không có trong danh sách 23 bản hiện hành của Wikipedia, song trang thông tin xã vẫn nhắc bản É Tòng khi triển khai mô hình cà phê năm 2026).
Không đọc theo chữ Hán. Âm “long” trong tiếng Hán Việt có nhiều chữ như 龍 (rồng) hay 隆 (thịnh vượng), nhưng âm “hẹ” không có chữ Hán Việt nào (tra âm “hẹ” trên Wiki Ngôn Ngữ). Tên Long Hẹ vì vậy không phải tổ hợp Hán Việt; đây là địa danh bản địa vùng Thái Tây Bắc được ghi bằng chữ Quốc ngữ, và “long” ở đây chỉ trùng âm với chữ Hán. Ghép “long” với nghĩa “rồng” hay “hưng thịnh” là gán nghĩa không có cơ sở.
Nghĩa của tên: chưa tìm được nguồn giải thích đáng tin cho nghĩa của Long Hẹ trong tiếng Thái; các cách giải thích lưu truyền chưa thống nhất. Cũng không nên hiểu “hẹ” theo nghĩa tiếng Việt (cây hẹ).
Tên É Tòng chứa yếu tố “É”, giống xã Mường É ở phía bắc và dòng suối Nậm É đổ vào Nậm Hóa ở vùng Mường Bám; nghĩa của yếu tố này cũng chưa có nguồn đối chiếu.
Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác trong cả nước tên Long Hẹ.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Mường É ở phía bắc, Co Mạ ở phía nam, Thuận Châu ở phía đông, Mường Bám và tỉnh Điện Biên ở phía tây. Khu vực bản Nà Nôm của xã nằm trong cùng một vùng dự án với bản Xá Tự thuộc xã Quài Tở (Điện Biên).
Địa hình chủ yếu là núi, sườn dốc, xen những thung lũng nhỏ có ruộng nước. Mùa mưa có nguy cơ lũ, sạt lở: năm 2026 lực lượng quân sự xã hỗ trợ người dân di chuyển tài sản khỏi khu vực nguy hiểm, và xã ra cảnh báo bảo vệ thủy sản nuôi trong mùa mưa lũ.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi, mùa đông lạnh, mùa hè mưa nhiều.
Lịch sử
Long Hẹ và É Tòng nằm trong vùng Mường Muổi (Thuận Châu), nơi dòng họ Bạc (Bạc Cầm) làm phụ đạo thời Lê – Nguyễn. Cùng huyện, địa bàn thuộc tỉnh Vạn Bú (1895), tỉnh Sơn La (1904), tỉnh Lai Châu sau chiến dịch Tây Bắc 1952, trở về Sơn La tháng 2/1954, rồi Khu tự trị Thái – Mèo (1955) và huyện Thuận Châu từ năm 1962.
Cả hai xã có tên trong danh sách 34 xã và thị trấn của huyện Thuận Châu năm 2002 và tiếp tục thuộc huyện sau đợt chuyển sáu xã phía bắc sang Quỳnh Nhai năm 2003.
Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 “sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã É Tòng và xã Long Hẹ thành xã mới” mang tên Long Hẹ, hoạt động từ 1/7/2025 khi cấp huyện kết thúc hoạt động.
Dân cư và xã hội
Dân số 8.473 người trong 23 bản: Cán Tỷ, Cha Mạy, Co Nhừ, Há Tầu, Hát Lẹ, Huổi Lanh, Huổi Lương, Long Hẹ, Nà Hem, Nà Lanh, Nà Muông, Nà Nôm, Nà Tòng, Nà Vạng, Nặm Nhứ, Nong Lạnh, Nông Cốc, Pá Uổi, Pú Chứn, Ta Khom, Thẳm Ổn, Tở, Xam Phổng.
Các nguồn tra được chưa có số liệu dân tộc riêng cho xã; ở cấp huyện Thuận Châu cũ, người Thái chiếm đa số, tiếp theo là người Mông, Kinh, Kháng, La Ha, Khơ Mú. Xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; hằng năm tổ chức rà soát hộ nghèo, cận nghèo, khám sàng lọc sức khỏe miễn phí và các chương trình đỡ đầu học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Năm 2026 xã đẩy mạnh chuyển đổi số với các lớp tập huấn kỹ năng số cho người dân và triển khai các giải pháp xây dựng địa bàn không ma túy.
Kinh tế
Nông nghiệp là sinh kế chính. Lúa nước ở các thung lũng được thâm canh theo mô hình; năm 2026 xã tổ chức hội nghị đầu bờ đánh giá mô hình thâm canh lúa thuần vụ mùa.
Cà phê là hướng đi mới. Xã triển khai mô hình trồng thí điểm 50.000 cây cà phê giống THA1 trên 10 ha với 24 hộ ở các bản É Tòng, Tở và Cha Mạy; giống do Hợp tác xã Bích Thao (phường Chiềng Cơi) tài trợ. Các hộ được tham quan trại giống, tập huấn quy trình (hố 40×40×40 cm, mật độ 4.200 cây/ha, bón lót phân chuồng và lân), ký cam kết chăm sóc hữu cơ và liên kết chuỗi giá trị. Tỷ lệ cây sống ban đầu khoảng 95%; mục tiêu là xây dựng thương hiệu cà phê Long Hẹ và phát triển thành sản phẩm OCOP.
Thủy điện: năm 2026, UBND xã phối hợp với xã Quài Tở (Điện Biên) làm việc với 46 hộ có đất trong khu vực thu hồi của Dự án đầu tư thủy điện Nậm Hóa 1 (chủ đầu tư là một công ty cổ phần đầu tư thủy điện), một phần diện tích nằm ở bản Nà Nôm. Giao thông: theo Wikipedia, tuyến cao tốc CT.03 đoạn Sơn La – Điện Biên được quy hoạch đi qua các xã Muổi Nọi, Nậm Lầu, Long Hẹ, Mường Bám.
Văn hóa
Văn hóa của xã thuộc dòng văn hóa Thái vùng Mường Muổi, với nhà sàn, ruộng nước, xòe và dân ca. Nghệ thuật Xòe Thái, được UNESCO ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ngày 15/12/2021, có Thuận Châu trong danh sách địa bàn thực hành ở Sơn La. Các dân tộc khác trong vùng giữ phong tục riêng.
Trong các nguồn tra được chưa ghi nhận di tích được xếp hạng trên địa bàn xã; di tích gần nhất là tháp Mường Bám ở xã Mường Bám lân cận. Các hoạt động tri ân, đền ơn đáp nghĩa được xã tổ chức hằng năm.
Hành chính
Địa chỉ ghi dạng “Bản …, xã Long Hẹ, tỉnh Sơn La”; người dân xã É Tòng cũ nay ghi xã Long Hẹ. Theo phiếu sắp xếp, trụ sở UBND xã đặt tại bản Nong Lạnh; trang thông tin điện tử của xã ghi địa chỉ liên hệ ở bản É Tòng.
Bản đồ Xã Long Hẹ
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Long Hẹ được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã É Tòng | Huyện Thuận Châu | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Long Hẹ | Huyện Thuận Châu | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Long Hẹ mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ xã Long Hẹ (115,86 km², 4.979 người) và xã É Tòng (42,54 km², 3.494 người) của huyện Thuận Châu cũ, theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15.
Tên Long Hẹ có phải tên Hán Việt, nghĩa là “rồng” không?
Không. Âm “hẹ” không có chữ Hán Việt, nên Long Hẹ là địa danh bản địa vùng Thái Tây Bắc, “long” chỉ trùng âm. Nghĩa của tên hiện chưa có nguồn giải thích thống nhất.
Long Hẹ trồng cà phê như thế nào?
Xã thí điểm 50.000 cây cà phê THA1 trên 10 ha với 24 hộ ở các bản É Tòng, Tở, Cha Mạy, theo quy trình hữu cơ, hướng tới thương hiệu cà phê Long Hẹ và sản phẩm OCOP.
Xã Long Hẹ giáp những đâu?
Bắc giáp Mường É, nam giáp Co Mạ, đông giáp xã Thuận Châu, tây giáp Mường Bám và tỉnh Điện Biên (theo Wikipedia).
Diện tích, dân số xã Long Hẹ?
Diện tích 158,4 km², dân số 8.473 người, mật độ khoảng 53 người/km² (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Thuận Châu trước đây
- Xã Bình Thuận 17.128
- Xã Chiềng La 20.373
- Xã Co Mạ 14.560
- Xã Muổi Nọi 15.633
- Xã Mường Bám 10.731
- Xã Mường É 14.858
- Xã Mường Khiêng 24.570
- Xã Nậm Lầu 18.095
- Xã Thuận Châu 46.958
← Toàn bộ 75 xã, phường của Sơn La Tra tên xã cũ → mới