Nậm Lầu là xã thuộc tỉnh Sơn La, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Nậm Lầu, Púng Tra và Chiềng Bôm của huyện Thuận Châu cũ. Diện tích 247,63 km² — rộng nhất trên địa bàn Thuận Châu cũ — dân số 18.095 người; là vùng cà phê lớn với hơn 4.100 ha.
Tổng quan
Nậm Lầu là một xã của tỉnh Sơn La, nằm ở phía nam trung tâm vùng Thuận Châu cũ, trên lưu vực Nậm Ty — phụ lưu của sông Mã. Xã mới gồm ba xã cũ: Nậm Lầu (155,55 km², 8.985 người), Chiềng Bôm (66,51 km², 5.126 người) và Púng Tra (25,57 km², 3.984 người). Trụ sở Đảng ủy, HĐND và UBND xã đặt tại bản Tra.
Với 247,63 km², Nậm Lầu là xã rộng nhất trong mười xã kế thừa huyện Thuận Châu. Dân số 18.095 người, mật độ khoảng 73 người/km².
Điểm nổi bật về kinh tế là cà phê: theo UBND xã, toàn xã có trên 4.100 ha cà phê với khoảng 3.000 hộ trồng; năm 2026 xã đã số hóa hơn 13.000 lô cà phê để phục vụ truy xuất nguồn gốc theo quy định của Liên minh châu Âu.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Nậm Lầu — xã lớn nhất trong ba đơn vị hợp thành, chiếm gần hai phần ba diện tích và gần một nửa dân số xã mới. Hai tên Púng Tra và Chiềng Bôm không còn là tên xã nhưng vẫn sống trong tên bản: bản Púng, bản Púng A và bản Tra (nơi đặt trụ sở xã).
Từ “Tranh Đấu” trở lại “Nậm Lầu”: theo Wikipedia tiếng Việt (bài huyện Thuận Châu), ngày 25/7/1978 xã Tranh Đấu được đổi tên thành xã Nậm Lầu; cùng đợt, xã Chiềng An được đổi tên thành Phổng Lập (nay thuộc Mường É). Như vậy tên Nậm Lầu đã là tên hành chính của xã gần nửa thế kỷ, thay cho tên Tranh Đấu.
Không phải tên Hán Việt. Cả hai âm “nậm” và “lầu” đều không có chữ Hán Việt (tra âm “nậm”, tra âm “lầu” trên Wiki Ngôn Ngữ) — “lầu” ở đây không phải chữ 樓 (lâu, lầu gác). Đây là địa danh gốc tiếng Thái. Thành tố “Nậm” mở đầu tên của rất nhiều sông suối vùng Thái Tây Bắc như Nậm Ty, Nậm Hóa, Nậm É, Nậm Muổi; tên xã Nậm Lầu có cùng cấu trúc với các tên sông suối ấy. Nghĩa riêng của “Lầu” chưa tìm được nguồn giải thích đáng tin, và các nguồn tra được không xác định có hay không một dòng suối tên Nậm Lầu làm gốc cho tên xã.
Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác trong cả nước tên Nậm Lầu.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Thuận Châu ở phía bắc, Nậm Ty (vùng Sông Mã cũ) ở phía nam, Muổi Nọi ở phía đông và Co Mạ ở phía tây.
Xã nằm trên mạng sông suối của Nậm Ty. Theo Wikipedia, suối Muội chảy từ trung tâm Thuận Châu xuống, đổi hướng tây nam và khi đến vùng Púng Tra thì mang tên Huổi Phai; tại bản Ít Mân (danh sách bản hiện hành ghi “Ít Mặn”) của Nậm Lầu, Huổi Phai hợp lưu với Nậm Ty — và ở chỗ hợp lưu, Huổi Phai mới là nguồn nước chính. Sau đó dòng chảy uốn về hướng đông nam, tây nam qua xã Nậm Ty rồi đổ vào sông Mã ở vùng Chiềng Sơ. Wikipedia ghi dòng chính Nậm Ty bắt nguồn từ vùng núi gần bản Hua Ty “thuộc xã Co Mạ”; danh sách bản hiện hành lại xếp hai bản Hua Ty A, Hua Ty B vào Nậm Lầu.
Địa hình đồi núi trung bình, sườn đồi rộng thuận lợi cho cây công nghiệp lâu năm; ruộng nước nằm dọc các thung lũng suối. Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi, mùa đông lạnh, mùa mưa giữa năm.
Lịch sử
Ba xã hợp thành Nậm Lầu thuộc vùng Mường Muổi — tên người Thái gọi vùng Thuận Châu — với các mốc chung: tỉnh Vạn Bú (1895), tỉnh Sơn La (1904), tỉnh Lai Châu sau chiến dịch Tây Bắc 1952, trở về Sơn La tháng 2/1954, Khu tự trị Thái – Mèo (1955), huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La (1962). Năm 1978 xã Tranh Đấu được đổi tên thành Nậm Lầu.
Chiềng Bôm qua hai lần sắp xếp. Theo Nghị quyết 1280/NQ-UBTVQH15 (hiệu lực 1/2/2025), một phần diện tích và dân số xã Chiềng Bôm được tách ra, cùng phần còn lại của Phổng Lăng và Chiềng Ly lập xã Phổng Ly (nay thuộc xã Thuận Châu). Phần Chiềng Bôm còn lại (66,51 km², 5.126 người) là phần nhập vào Nậm Lầu năm 2025. Danh sách bản hiện nay của xã Thuận Châu có hai bản Bôm Lầu và Bôm Pao.
Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ ba xã Chiềng Bôm, Púng Tra và Nậm Lầu thành xã Nậm Lầu, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư và xã hội
Dân số 18.095 người. Wikipedia liệt kê 39 bản: Ban, Biên, Có Líu, Cún, Dồm, Hỏm, Hua Ty A, Hua Ty B, Huổi Kép, Huổi Pu, Huổi Xưa, Ít Cuông, Ít Mặn, Lái, Lắng Hạt, Lậu Nong, Lét Trạng, Lọng Lầu, Mỏ, Mỏ A, Nà Há, Nà Kẹ, Nhộp, Nong Ỏ, Nong Ten, Pa O, Pài, Phạ, Phúc, Pom Khoảng, Pọng, Púng, Púng A, Tăng, Thẳm Phé, Tòng, Tra, Xa Hòn, Xanh. Tuy nhiên, tin của UBND xã tháng 10/2026 nhắc tới “25 bản trên địa bàn” — số bản có thể đã thay đổi sau đợt sắp xếp, sáp nhập bản năm 2026.
Các nguồn tra được chưa có số liệu dân tộc riêng cho xã; ở cấp huyện Thuận Châu cũ, người Thái chiếm khoảng bảy phần mười dân số, tiếp theo là người Mông, Kinh, Kháng, La Ha, Khơ Mú. Đời sống các bản đang được cải thiện qua phong trào xây dựng nông thôn mới: năm 2026, bản Púng tự lắp 100 cột đèn năng lượng mặt trời dọc trục đường chính theo mô hình “Bản sáng – xanh – sạch – đẹp, an toàn”, bản Tra cũng góp công lắp hệ thống đèn tương tự.
Kinh tế
Cà phê là cây trồng chủ lực. Theo báo cáo tổng kết ngày 31/10/2026 của UBND xã (phối hợp với tổ chức Forest Trends), xã có trên 4.100 ha cà phê với khoảng 3.000 hộ trồng. Đến 30/10/2026, xã đã rà soát, số hóa 13.464 lô cà phê với tổng diện tích 4.196,17 ha, khoảng 87% diện tích ước tính 4.800 ha; khoảng 604 ha còn phải tiếp tục rà soát. Việc này phục vụ truy xuất nguồn gốc, đáp ứng quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu (EUDR); một số lô có dấu hiệu chồng lấn được đưa vào diện kiểm tra, xác minh.
Mùa thu mua cà phê được chính quyền theo dõi sát: UBND xã ban hành văn bản chấn chỉnh công tác thu mua cà phê niên vụ 2026. Xã tham gia hưởng ứng Lễ hội Cà phê Sơn La lần thứ hai (9–13/10/2026) với chủ đề “Arabica Sơn La – Vươn tầm thế giới”.
Ngoài cà phê, lúa nước ở các thung lũng suối, chăn nuôi và kinh tế rừng bổ sung thu nhập. Theo Wikipedia, tuyến cao tốc CT.03 đoạn Sơn La – Điện Biên được quy hoạch đi qua địa bàn xã.
Văn hóa
Văn hóa của xã mang sắc thái Thái vùng Mường Muổi: nhà sàn, ruộng nước, dân ca và xòe. Thuận Châu có tên trong danh sách địa bàn thực hành của Nghệ thuật Xòe Thái — được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ngày 15/12/2021. Đồng bào các dân tộc khác trong vùng giữ phong tục riêng.
Phong trào thể thao, văn nghệ quần chúng được duy trì; xã cử đoàn vận động viên tham dự Đại hội Thể dục thể thao tỉnh Sơn La lần thứ X năm 2026. Các nguồn tra được chưa ghi nhận di tích được xếp hạng trên địa bàn xã.
Hành chính
Địa chỉ ghi dạng “Bản …, xã Nậm Lầu, tỉnh Sơn La”; người dân xã Púng Tra và phần Chiềng Bôm cũ nay ghi xã Nậm Lầu. Thủ tục hành chính giải quyết tại UBND xã, trụ sở bản Tra.
Bản đồ Xã Nậm Lầu
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Nậm Lầu được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Púng Tra | Huyện Thuận Châu | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Nậm Lầu | Huyện Thuận Châu | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Chiềng Bôm | Huyện Thuận Châu | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Nậm Lầu mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ ba xã Nậm Lầu, Púng Tra và Chiềng Bôm (phần còn lại sau điều chỉnh tháng 2/2025) của huyện Thuận Châu cũ, theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15.
Tên Nậm Lầu có nghĩa là gì?
Là địa danh gốc tiếng Thái, không phải Hán Việt; “Nậm” là thành tố mở đầu tên nhiều sông suối vùng Thái, nghĩa riêng của “Lầu” chưa có nguồn thống nhất. Tên này thay cho tên xã Tranh Đấu từ năm 1978.
Xã Nậm Lầu có bao nhiêu cà phê?
Theo UBND xã (10/2026), trên 4.100 ha với khoảng 3.000 hộ trồng; đã số hóa 13.464 lô, tổng 4.196,17 ha để truy xuất nguồn gốc theo quy định EUDR.
Xã Nậm Lầu giáp những đâu?
Bắc giáp xã Thuận Châu, nam giáp Nậm Ty, đông giáp Muổi Nọi, tây giáp Co Mạ (theo Wikipedia).
Diện tích, dân số xã Nậm Lầu?
Diện tích 247,63 km² (rộng nhất vùng Thuận Châu cũ), dân số 18.095 người theo số liệu sắp xếp năm 2025.
Cùng Huyện Thuận Châu trước đây
- Xã Bình Thuận 17.128
- Xã Chiềng La 20.373
- Xã Co Mạ 14.560
- Xã Long Hẹ 8.473
- Xã Muổi Nọi 15.633
- Xã Mường Bám 10.731
- Xã Mường É 14.858
- Xã Mường Khiêng 24.570
- Xã Thuận Châu 46.958
← Toàn bộ 75 xã, phường của Sơn La Tra tên xã cũ → mới