Xã An Khánh

Tổng quan

Xã An Khánh trải từ Đại lộ Thăng Long xuống tới vùng Dương Nội – La Phù, phía tây giáp sông Đáy. Đây là một trong những xã đông dân nhất Thành phố Hà Nội, với 102.136 người trên 28,69 km² (mật độ khoảng 3.560 người/km²), nơi các khu đô thị lớn Bắc và Nam An Khánh đứng cạnh những làng nghề lâu đời: bánh kẹo, dệt kim La Phù, mành tre Vân Lũng, bánh đa nem Ngự Câu, và hội rước kiệu làng Vân.

Trụ sở đặt tại thôn Vân Lũng. Một phần xã được xác định là đô thị loại II từ cuối năm 2025.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên xã An Khánh – một trong 16 xã của huyện Hoài Đức ngay sau Cách mạng Tháng Tám. Thời Nguyễn, An Khánh là tên một xã thuộc tổng Yên Lũng, huyện Từ Liêm (cùng La Phù, An Thượng, Đông La, Vân Côn – đều nay nằm trong xã mới). Dù An Khánh cũ chỉ nhập phần còn lại (một phần đã sang phường Tây Mỗ và xã Sơn Đồng), tên này vẫn được chọn cho đơn vị mới.

Chữ Hán thường được hiểu là 安慶: an 安 là yên ổn; khánh 慶 là mừng, việc vui (như "quốc khánh", "khánh thành"). Ghép lại, An Khánh là "yên vui, mừng lành". Âm khánh còn ứng với chữ khác (như cái khánh – nhạc khí), nên cách viết 安慶 là cách hiểu thông dụng, chưa đối chiếu được với văn bản Hán Nôm của làng.

Tên An Khánh trùng với xã An Khánh (Hải Phòng, Thái Nguyên) và phường An Khánh (TP Hồ Chí Minh), nên khi ghi địa chỉ cần kèm "Thành phố Hà Nội".

Địa lý

Theo mô tả ranh giới khi lập xã, An Khánh giáp phường Tây Mỗ và Dương Nội ở phía đông, xã Quốc Oai ở phía tây (ranh giới là sông Đáy), xã Hưng Đạo và phường Yên Nghĩa ở phía nam, xã Sơn Đồng ở phía bắc (ranh giới là Đại lộ Thăng Long).

Địa hình đồng bằng bằng phẳng, đã đô thị hóa mạnh ở phía bắc và đông; phía tây còn đồng ruộng ven đê tả Đáy.

Lịch sử

Thời Nguyễn, La Phù, An Khánh, An Thượng, Đông La, Vân Côn thuộc tổng Yên Lũng, huyện Từ Liêm; năm 1831 Từ Liêm thuộc phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Nội, từ 1904 thuộc tỉnh Hà Đông. Sau Cách mạng Tháng Tám có xã Đại La; năm 1956 xã này chia thành Đông La và La Phù. Xã Dương Nội về thị xã Hà Đông năm 2006, lên phường năm 2009. Huyện Hoài Đức thuộc Hà Đông, Hà Tây, Hà Sơn Bình, Hà Nội (1978–1991), Hà Tây và từ 2008 là Hà Nội.

Theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, xã An Khánh gồm toàn bộ Đông La và phần còn lại của phường Dương Nội (sau khi cắt sang Tây Mỗ, Đại Mỗ, Dương Nội), xã An Khánh (sau khi cắt sang Tây Mỗ, Sơn Đồng), La Phù (sau khi cắt sang Dương Nội), Song Phương, Vân Côn, An Thượng (sau khi cắt sang Sơn Đồng). Năm 2026 xã lập 10 thôn mới như Trường An, Thanh Quang, Cát Thuế, Mộc Hoàn, Vân Côn, Phương Quan, Minh Khai, Tiền Phong, Thống Nhất, Hoa Thám.

Dân cư – xã hội

Dân số 102.136 người, gồm cư dân các làng cũ và cư dân các khu đô thị mới. Ở nhiều thôn (Cát Thuế, Cù Sơn, Đông Lao, Đồng Nhân, La Phù, La Tinh, Lại Dụ, Linh Thượng, Mộc Hoàn Đình, Mộc Hoàn Giáo, Phương Quan, Thanh Quang, Vân Lũng) có một phần cư dân theo Công giáo. Mạng lưới trường mầm non, tiểu học mang tên các xã cũ (Vân Côn, An Thượng, An Khánh, Đông La, La Phù) được giữ.

Danh nhân được Wikipedia ghi: Nguyễn Công Triều (1614–1690, thôn Đông Lao), quan thời Lê; tiến sĩ Nguyễn Thế Lịch (1748–1817, thôn An Thọ), Thượng thư bộ Lại thời Lê – Tây Sơn; Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh (thôn An Hạ), Phó Chủ tịch Quốc hội; ông Tạ Anh Tuấn.

Kinh tế

• La Phù: làng nghề lớn của Hoài Đức – bánh kẹo, lương thực thực phẩm khô, đồ đựng thực phẩm, hàng thiết yếu và dệt may (thảm, len, bít tất); một phần làng nay thuộc phường Dương Nội.
• Vân Lũng: làm mành tre.
• Ngự Câu (An Thượng cũ): bánh đa nem, nấu rượu.
• Đồng Nhân (Đông La cũ): dệt may, sơ chế gỗ, trồng hoa.
• Vân Côn: nghề xây dựng.

Phía bắc xã có các khu đô thị Bắc An Khánh, Nam An Khánh, An Khánh – An Thượng cùng nhiều dự án nhà ở dọc Đại lộ Thăng Long.

Văn hóa – di tích

• Hội làng Vân (Vân Côn): tổ chức năm năm một lần, nổi tiếng với rước kiệu đẹp và đông người dự hội; ảnh hưởng của hội từng làm phong trào sắm kiệu, rước kiệu lan rộng ra các làng xung quanh. Dịp Trung thu, người dân còn rước kiệu phá cỗ.
• Chùa Tổng La Phù (Thiên Hưng tự), chùa Cả (Trung Hưng tự), chùa Dộc (Quang Lộc tự) và đình La Phù – các di tích của vùng La Phù (địa bàn chia giữa xã An Khánh và phường Dương Nội).
• Đình, chùa các làng đã được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa.

Giao thông

Đại lộ Thăng Long là ranh giới phía bắc; đường 70, đường Lại Yên – An Khánh, Song Phương – Vân Côn và các trục khu đô thị nối xã với Hà Đông, Nam Từ Liêm. Quy hoạch có đường vành đai 3,5 và vành đai 4 qua vùng Hoài Đức cũ.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, xã An Khánh, Thành phố Hà Nội". Chỉ cư dân Đông La cũ ghi trọn theo xã mới; cư dân An Khánh, La Phù, Song Phương, Vân Côn, An Thượng, Dương Nội cũ cần kiểm tra thôn, tổ dân phố vì các đơn vị này đều chia cho nhiều xã, phường.

Bản đồ Xã An Khánh

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã An Khánh được lập từ 7 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Hoài Đức, Quận Hà Đông trước đây

• Phường Chương Mỹ 87.913
• Phường Đại Mỗ 80.462
• Phường Dương Nội 56.091
• Phường Hà Đông 185.205
• Phường Kiến Hưng 70.833
• Phường Phú Lương 52.024
• Phường Tây Mỗ 46.894
• Phường Thanh Liệt 76.238
• Phường Xuân Phương 104.947
• Phường Yên Nghĩa 49.643
• Xã Bình Minh 80.066
• Xã Đại Thanh 92.557
• Xã Dương Hòa 58.830
• Xã Hoài Đức 69.239
• Xã Sơn Đồng 63.267