Phường Phú Lương

Tổng quan

Phường Phú Lương chiếm phần đông nam của Hà Đông cũ, nơi đô thị chuyển dần sang vùng đồng trũng Thanh Oai – Thanh Trì. Ngã ba Ba La, nơi quốc lộ 6 và quốc lộ 21B chia nhánh, nằm trong phường; các làng Văn Nội, Nhân Trạch, Thượng Mạo, Trinh Lương, các xóm Lãm (Bắc Lãm, Thanh Lãm, Quang Lãm, Động Lãm) xen với khu đô thị Thanh Hà, Phú Lãm.

Phường rộng 9,4 km², dân số 52.024 người, mật độ khoảng 5.530 người/km². Trụ sở đặt tại số 5 đường Quang Lãm. Phường thuộc Thành phố Hà Nội.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường kế thừa tên phường Phú Lương, trước năm 2009 là xã Phú Lương của huyện Thanh Oai (về thị xã Hà Đông năm 2003). Dù phường Phú Lãm là đơn vị duy nhất được nhập trọn, đơn vị mới vẫn mang tên Phú Lương. Tài liệu giải thích lý do chọn tên khi sắp xếp năm 2025 chưa tra được.

Chữ Hán thông dụng của tên là 富良. Phú 富 là giàu có, sung túc; lương 良 là tốt lành, hiền lương (như "lương thiện", "lương dân"). Ghép lại, tên mang ý "giàu có và lương thiện". Âm lương còn có các chữ khác như 涼 (mát), 糧 (lương thực), nên chữ 良 chỉ là cách hiểu phổ biến, chưa đối chiếu được với văn bản Hán Nôm của làng.

Cặp chữ 富良 cũng là tên cũ của sông Hồng đoạn qua Thăng Long – sông Phú Lương trong sử sách thời Lý – Trần. Không có tài liệu nào cho thấy tên xã Phú Lương ở Hà Đông lấy từ tên sông này; hai tên chỉ trùng chữ. Ngoài Hà Nội, hiện có xã Phú Lương (Thái Nguyên) và xã Phú Lương (Tuyên Quang), nên khi ghi địa chỉ cần kèm tên tỉnh, thành phố.

Địa lý

Theo mô tả ranh giới khi lập phường, Phú Lương giáp xã Đại Thanh và xã Bình Minh ở phía đông, phường Dương Nội và Yên Nghĩa ở phía tây, xã Bình Minh ở phía nam, phường Kiến Hưng ở phía bắc (theo đường sắt Hà Đông).

Địa hình đồng bằng thấp, phía đông có sông Nhuệ chảy qua vùng Cự Khê – Hữu Hòa. Đây vốn là vùng ruộng chiêm trũng thường ngập úng mùa mưa trước khi có các công trình tiêu nước; nay phần lớn đã đô thị hóa.

Lịch sử

Thanh Oai và Hà Đông

Sau năm 1976, các xã Cự Khê, Hữu Hòa, Phú Lãm, Phú Lương thuộc huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Sơn Bình; xã Kiến Hưng thuộc thị xã Hà Đông. Cuối năm 1978, thị xã Hà Đông và xã Hữu Hòa nhập về Hà Nội; tháng 2/1979 Hữu Hòa chuyển sang huyện Thanh Trì. Năm 1991 Hà Đông, Thanh Oai về tỉnh Hà Tây. Ngày 23/9/2003 xã Phú Lương và Phú Lãm chuyển về thị xã Hà Đông; năm 2008 một phần nhỏ của hai xã được cắt để lập phường Phú La. Ngày 8/5/2009, khi lập quận Hà Đông, Phú Lương, Phú Lãm và Kiến Hưng lên phường.

Xã Hữu Hòa lập năm 1949 từ các làng Thanh Oai (Tó Hữu), Hữu Lê, Hữu Chung, Phú Diễn, Hữu Từ. Xã Cự Khê gồm ba làng cổ Khê Tang, Khúc Thủy, Cự Đà.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, phường Phú Lương mới gồm toàn bộ phường Phú Lãm và một phần phường Kiến Hưng, phường Phú Lương, xã Cự Khê, xã Hữu Hòa. Phần còn lại của Phú Lương và Cự Khê thuộc xã Bình Minh; phần còn lại của Hữu Hòa thuộc xã Đại Thanh. Năm 2026 phường tổ chức lại tổ dân phố theo tên làng: Ba La, Văn Nội, Nhân Trạch, Thượng Mạo, Trinh Lương, Huyền Kỳ, Thanh Hà, các xóm Lãm.

Dân cư – xã hội

Dân số 52.024 người. Dân cư gốc sống trong các làng của Phú Lãm, Phú Lương cũ; dân mới tập trung ở các khu đô thị Thanh Hà, Phú Lương, Phú Lãm. Người Kinh chiếm đa số. Mỗi làng giữ đình, chùa và lễ hội làng.

Wikipedia ghi chính khách Nguyễn Đăng Tiến là người địa phương. Hệ thống trường học, trạm y tế của phường kế thừa từ các phường, xã cũ.

Kinh tế

Kinh tế phường đang chuyển từ nông nghiệp ven đô sang dịch vụ đô thị: kinh doanh dọc quốc lộ 6, quốc lộ 21B, khu vực chợ và ngã ba Ba La; xây dựng và dịch vụ trong các khu đô thị mới. Vùng Cự Khê lân cận nổi tiếng với tương, miến Cự Đà (làng Cự Đà nay thuộc xã Bình Minh), phản ánh truyền thống chế biến nông sản của các làng ven sông Nhuệ.

Văn hóa – di tích

Các làng trong phường đều có đình, chùa thờ thành hoàng và Phật. Ở vùng Hữu Hòa cũ, làng Tó Hữu có đình thờ Lê Hoàn; theo thần phả, năm 981 Lê Hoàn theo sông Nhuệ ra Bắc chống Tống, dừng chân ở làng; đình được xếp hạng di tích năm 1992. Làng nay thuộc phần nào của Hữu Hòa cũ (Phú Lương hay Đại Thanh) cần kiểm tra theo bản đồ tổ dân phố.

Ngã ba Ba La là địa danh quen thuộc trong ký ức người Hà Đông – điểm chia đường đi Hòa Bình và đi Vân Đình và các tỉnh phía nam theo quốc lộ 21B – nay mang tên một tổ dân phố của phường.

Giao thông

Phường nằm trên quốc lộ 6 và đầu quốc lộ 21B (đi Thanh Oai, Ứng Hòa và các tỉnh phía nam), đường Quang Lãm, đường trục phía nam Hà Nội, tuyến đường sắt vành đai qua Hà Đông ở phía bắc. Nhiều tuyến xe buýt nối với bến xe Yên Nghĩa và trung tâm Hà Đông.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Phú Lương, Thành phố Hà Nội". Cư dân Phú Lãm cũ ghi trọn theo phường mới; cư dân Phú Lương, Kiến Hưng, Cự Khê, Hữu Hòa cũ cần kiểm tra tổ dân phố, thôn vì các đơn vị này bị chia cho nhiều xã, phường. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của phường hoặc qua cổng dịch vụ công.

Bản đồ Phường Phú Lương

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Phú Lương được lập từ 5 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Quận Hà Đông, Huyện Thanh Trì, Huyện Thanh Oai trước đây

• Phường Chương Mỹ 87.913
• Phường Đại Mỗ 80.462
• Phường Định Công 85.502
• Phường Dương Nội 56.091
• Phường Hà Đông 185.205
• Phường Hoàng Liệt 55.820
• Phường Khương Đình 86.286
• Phường Kiến Hưng 70.833
• Phường Tây Mỗ 46.894
• Phường Thanh Liệt 76.238
• Phường Yên Nghĩa 49.643
• Phường Yên Sở 40.948
• Xã An Khánh 102.136
• Xã Bình Minh 80.066
• Xã Đại Thanh 92.557
• Xã Dân Hòa 62.755
• Xã Hòa Phú 49.948
• Xã Hồng Vân 58.685
• Xã Nam Phù 42.772
• Xã Ngọc Hồi 43.864
• Xã Tam Hưng 39.087
• Xã Thanh Oai 54.475
• Xã Thanh Trì 51.393
• Xã Thường Tín 70.739