Xã Thanh Trì

Tổng quan

Chỉ rộng 9,94 km² nhưng có tới 51.393 người, mật độ khoảng 5.170 người/km², xã Thanh Trì mang dáng dấp một khu đô thị hơn là một xã: ngày 24/12/2025, một phần địa bàn được xác định đạt tiêu chí đô thị loại II và loại III. Lõi của xã là khu Văn Điển – huyện lỵ của huyện Thanh Trì cũ – cùng các làng Tứ Hiệp, Ngũ Hiệp, Yên Mỹ ven sông Hồng.

Trụ sở xã đặt tại số 12 đường Nguyễn Bặc. Xã nằm giữa sông Hồng ở phía đông và sông Tô Lịch ở phía tây, trên đầu mối của cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, quốc lộ 1A, đường vành đai 3 và đường sắt Bắc – Nam ở cửa ngõ phía nam Hà Nội.

Tên gọi và ý nghĩa

Xã kế thừa tên huyện Thanh Trì – tên có lịch sử dài với ba lần đổi. Theo tài liệu về huyện, từ xa xưa vùng đất có tên Long Đàm (đầm Rồng). Thời thuộc Minh, khi kinh đô bị đổi thành Đông Quan để dân không nhớ tên Thăng Long, Long Đàm cũng bị đổi thành Thanh Đàm (青潭). Đến thời Lê Thế Tông, vì kiêng húy tên vua, vùng đất đổi tên lần nữa thành Thanh Trì và tên này dùng đến năm 2025.

Chữ Hán là 青池: thanh 青 là màu xanh; trì 池 là ao, hồ. "Thanh Trì" là ao xanh, còn "Thanh Đàm" là đầm xanh – cả hai tên đều dựa vào đặc điểm địa hình: sông Hồng nhiều lần đổi dòng để lại các ao, hồ, đầm trũng, trũng nhất là khu Đồng Trì. Chữ trì 池 cũng có mặt trong tên thôn Đồng Trì của xã ngày nay.

Ngoài xã Thanh Trì, tên này còn dùng cho cầu Thanh Trì bắc qua sông Hồng trên đường vành đai 3. Cả nước chỉ có một xã Thanh Trì.

Địa lý

Xã Thanh Trì giáp xã Bát Tràng ở phía đông, ranh giới tự nhiên là sông Hồng; giáp xã Đại Thanh ở phía tây, ranh giới là sông Tô Lịch; xã Ngọc Hồi (qua sông Tô Lịch) và xã Nam Phù ở phía nam; phường Yên Sở và phường Lĩnh Nam ở phía bắc.

Huyện Thanh Trì cũ nằm ở hữu ngạn sông Hồng, địa thế thấp dần về phía đông nam theo dòng chảy; đoạn cuối sông Tô Lịch chảy qua, nối với sông Nhuệ ở phía tây nam. Vùng Đồng Trì (xã Tứ Hiệp cũ) là điểm trũng nhất – dấu vết của các lần sông Hồng chuyển dòng.

Lịch sử

Đất Phù Liệt và sứ quân Nguyễn Siêu

Thế kỷ X, sứ quân Nguyễn Siêu chiếm đóng Tây Phù Liệt, khai khẩn đất hoang, lập nên một trong 12 sứ quân. Đất Tây Phù Liệt ứng với vùng các xã Tứ Hiệp, Ngũ Hiệp, Liên Ninh cũ – một phần nay thuộc xã Thanh Trì.

Văn Điển – huyện lỵ

Trước năm 1945, huyện Thanh Trì thuộc phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông, gồm các tổng Thanh Trì, Hoàng Mai, Vĩnh Ninh, Nam Phù, Thịnh Liệt, Cổ Điển, Vạn Phúc, Vân La, Khương Đình, Ninh Xá. Thị trấn Văn Điển được lập từ phố Văn Điển của xã Tứ Hiệp – các tài liệu ghi khác nhau về thời điểm (19/11/1958 hoặc 31/5/1961, khi huyện Thanh Trì sáp nhập vào Hà Nội). Năm 1984, thị trấn nhận thêm đất của Tứ Hiệp, Tam Hiệp, Vĩnh Quỳnh. Năm 2003, xã Yên Sở và một phần Tứ Hiệp tách sang quận Hoàng Mai mới lập.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15 và mô tả sắp xếp, xã Thanh Trì gồm một phần thị trấn Văn Điển, xã Ngũ Hiệp, xã Vĩnh Quỳnh; một phần diện tích và toàn bộ dân số xã Yên Mỹ; một phần diện tích xã Duyên Hà; phần còn lại của xã Tứ Hiệp và phần còn lại của phường Yên Sở. Ngày 12/9/2025 các tổ dân phố chuyển thành thôn; năm 2026 xã sắp xếp lại thành 12 tổ dân phố và 7 thôn (1 Yên Mỹ, 2 Yên Mỹ, Cổ Điển A, Đồng Trì, Lưu Phái, Tứ Hiệp, Tự Khoát).

Dân cư – xã hội

Mật độ dân số hơn 5.000 người/km² tương đương nhiều phường nội đô. Dân cư gồm người gốc các làng cũ và cư dân đô thị mới trong các khu chung cư, khu tập thể quanh Văn Điển, Tứ Hiệp. Người dân chủ yếu theo Phật giáo và tín ngưỡng dân gian; thôn Đồng Trì có nhà thờ giáo xứ Đồng Trì.

Trường học trên địa bàn gồm TH & THCS Yên Mỹ, Tiểu học Vũ Lăng, Tiểu học Ngũ Hiệp và các trường của khu Văn Điển cũ (Tiểu học A, B thị trấn Văn Điển, THCS thị trấn Văn Điển).

Kinh tế

Kinh tế đa dạng: thương mại – dịch vụ, công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp và logistics. Cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, quốc lộ 1A, vành đai 3 và đường sắt Bắc – Nam qua địa bàn thuận lợi cho kho bãi, vận tải, giao nhận hàng hóa. Khu Văn Điển, Tứ Hiệp tập trung chợ dân sinh, siêu thị, ngân hàng.

Ở Yên Mỹ, Ngũ Hiệp, Vĩnh Quỳnh còn nhiều cơ sở cơ khí, vật liệu xây dựng, mộc dân dụng. Các nghề truyền thống của vùng: rau sạch, rau an toàn Yên Mỹ; đan thúng Tự Khoát. Nhà máy Phân lân nung chảy Văn Điển, một nhà máy phân bón quy mô lớn, gắn với tên Văn Điển. Nhiều diện tích nông nghiệp đang được chuyển sang nông nghiệp công nghệ cao và đất dịch vụ.

Văn hóa – di tích

• Đình Yên Mỹ – xây năm 1837, di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia (1995). Yên Mỹ còn giữ các sinh hoạt võ vật cổ truyền, múa gậy, múa côn, múa đao, múa rồng, sư tử, múa sênh tiền và phát triển thành du lịch trải nghiệm.
• Các đình Ba Dân, Chung, Văn Điển, Đồng Trì, Tự Khoát; nhà thờ giáo xứ Đồng Trì.

Hội làng ở các thôn mở chủ yếu vào mùa xuân. Vùng Thanh Trì cũ có 56 cụm di tích, di tích được xếp hạng.

Giao thông

Xã là một đầu mối giao thông cửa ngõ phía nam: cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, quốc lộ 1A, đường vành đai 3 (nối sang cầu Thanh Trì qua sông Hồng) và đường sắt Bắc – Nam. Sông Tô Lịch ở phía tây là ranh giới tự nhiên với Đại Thanh, Ngọc Hồi.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "Tổ dân phố/Thôn …, xã Thanh Trì, Thành phố Hà Nội". Vì các xã cũ Văn Điển, Ngũ Hiệp, Vĩnh Quỳnh, Yên Mỹ, Duyên Hà, Tứ Hiệp đều bị chia cho nhiều đơn vị mới (Hoàng Liệt, Yên Sở, Đại Thanh, Nam Phù…), người dân cần kiểm tra tổ dân phố/thôn của mình. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã (số 12 đường Nguyễn Bặc) hoặc qua Cổng dịch vụ công.

Bản đồ Xã Thanh Trì

Bản đồ tìm theo tên, ranh giới có thể chưa cập nhật sau sáp nhập. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Thanh Trì được lập từ 6 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Thanh Trì trước đây

• Phường Định Công 85.502
• Phường Hà Đông 185.205
• Phường Hoàng Liệt 55.820
• Phường Khương Đình 86.286
• Phường Phú Lương 52.024
• Phường Thanh Liệt 76.238
• Phường Yên Sở 40.948
• Xã Đại Thanh 92.557
• Xã Hồng Vân 58.685
• Xã Nam Phù 42.772
• Xã Ngọc Hồi 43.864
• Xã Thường Tín 70.739