Vũng Áng là phường ven biển phía nam tỉnh Hà Tĩnh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai phường Kỳ Long, Kỳ Thịnh và toàn bộ diện tích tự nhiên xã Kỳ Lợi của thị xã Kỳ Anh cũ. Diện tích 82,98 km², dân số 21.339 người; là địa bàn lõi của Khu kinh tế Vũng Áng.
Tổng quan
Trên địa bàn phường Vũng Áng có các công trình công nghiệp – cảng biển lớn của Khu kinh tế Vũng Áng: khu liên hợp gang thép Formosa Hà Tĩnh, Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 1, cảng Vũng Áng và cảng nước sâu Sơn Dương. Tên phường trùng tên khu kinh tế.
Diện tích 82,98 km² — rộng nhất vùng thị xã Kỳ Anh cũ — dân số 21.339 người, mật độ khoảng 260 người/km². Xã Kỳ Lợi góp toàn bộ diện tích vào phường, nhưng dân số Kỳ Lợi được tính cho hai phường Sông Trí và Hoành Sơn. Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND phường đặt tại trụ sở UBND phường Kỳ Thịnh cũ.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: phường lấy tên Vũng Áng — tên vùng biển ven bờ Kỳ Anh, nơi đặt cảng Vũng Áng. Từ năm 2006, tên này là tên Khu kinh tế Vũng Áng. Tên mới không kế thừa Kỳ Long, Kỳ Thịnh hay Kỳ Lợi.
Phân tích: “Vũng” là từ thuần Việt, không có âm Hán Việt — trong tiếng Việt chỉ chỗ nước sâu ven bờ, thường gặp trong địa danh ven biển (Vũng Tàu, Vũng Rô, Vũng Chùa). Âm “Áng” trong từ điển Hán Việt có chữ 盎 (cái chậu, cái bát), nhưng không tìm được nguồn nào cho biết tên vũng biển gắn với chữ Hán này; nghĩa của “Áng” chưa rõ. Cột Hán Việt vì thế để trống.
Tên các đơn vị cũ: Kỳ Long, Kỳ Thịnh, Kỳ Lợi đều là tên “Kỳ + một chữ”, có từ khi huyện Kỳ Anh gồm 15 xã sau năm 1945. Theo mặt chữ: Long có thể là 隆 (hưng thịnh) hoặc 龍 (rồng), Thịnh thường hiểu là 盛 (thịnh vượng), Lợi là 利 (lợi ích); chưa có văn bản xác nhận chữ Hán của các tên này.
Trùng tên: cả nước chỉ có một phường Vũng Áng.
Địa lý
Phường giáp biển ở phía bắc và đông bắc; phía bắc còn giáp phường Hải Ninh; phía đông giáp phường Hoành Sơn; phía tây giáp phường Sông Trí; phía nam giáp xã Phú Trạch (tỉnh Quảng Trị).
Ngoài khơi có đảo Sơn Dương; phía nam là dãy Hoành Sơn, ranh giới với Quảng Trị. Cảng nước sâu Sơn Dương có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn. Trong phường có hồ Tàu Voi. Theo mô tả khí hậu chung của Hà Tĩnh, tháng 4–10 có gió Lào khô nóng, bão tập trung cuối tháng 7 đến tháng 10.
Lịch sử
- Sau 1945 — Kỳ Lợi, Kỳ Long, Kỳ Thịnh nằm trong 15 xã của huyện Kỳ Anh.
- 3/4/2006 — Quyết định 72/2006/QĐ-TTg thành lập Khu kinh tế Vũng Áng, rộng khoảng 22.781 ha.
- 2008 — dự án Khu liên hợp gang thép và cảng Sơn Dương của Formosa được cấp phép, khởi công. Để giải phóng mặt bằng, hơn 3.000 ha (gần 2.000 ha đất liền) của năm xã Kỳ Lợi, Kỳ Phương, Kỳ Liên, Kỳ Long, Kỳ Thịnh bị thu hồi; hơn 6.000 lượt hộ chịu ảnh hưởng, gần 15.000 người phải di dời (Tiền Phong, 2011).
- 10/4/2015 — lập thị xã Kỳ Anh; Kỳ Long, Kỳ Thịnh lên phường, Kỳ Lợi là xã thuộc thị xã.
- 4/2016 — cá chết hàng loạt bắt đầu ở vùng biển Vũng Áng từ ngày 6/4/2016, lan ra Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế; ngày 30/6/2016 Chính phủ công bố nguyên nhân là chất thải vượt nồng độ cho phép từ Formosa Hà Tĩnh.
- 1/7/2025 — khoản 62 Điều 1 Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 nhập Kỳ Long, Kỳ Thịnh và toàn bộ diện tích tự nhiên của Kỳ Lợi thành phường Vũng Áng.
Dân cư – xã hội
21.339 người trên 82,98 km². Theo Wikipedia, toàn thị xã Kỳ Anh cũ có khoảng 20% dân số theo Công giáo; trong phường có nhà thờ Dũ Yên. Thị xã cũ có 58.614 người tạm trú quy đổi trên tổng 150.226 người (cuối 2024). Các nguồn đã tra chưa công bố số liệu riêng cho phường mới. Khu tái định cư Kỳ Liên đón những hộ đầu tiên tháng 8/2009 (Báo Hà Tĩnh).
Kinh tế
- Formosa Hà Tĩnh (Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh, công ty con của Tập đoàn Formosa Plastics, Đài Loan) — khu liên hợp gang thép và cảng nước sâu Sơn Dương, tổng diện tích dự án hơn 3.300 ha (khoảng 2.025 ha đất liền, 1.293 ha mặt nước); giai đoạn I vốn gần 10 tỷ USD, công suất thiết kế hơn 10 triệu tấn thép mỗi năm. Trụ sở ghi tại phường Kỳ Long cũ. Cổng thông tin tỉnh ghi tổng mức đầu tư gần 12,8 tỷ USD, là dự án FDI lớn nhất Việt Nam.
- Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 1 — công suất 1.200 MW, đặt tại thôn Hải Phong, xã Kỳ Lợi cũ.
- Cảng Vũng Áng và cảng nước sâu Sơn Dương — cụm cảng được quy hoạch tỉnh xác định là trung tâm tăng trưởng; trung tâm logistics và dịch vụ hậu cảng Sơn Dương được chấp thuận đầu tư với quy mô khoảng 40.000 tỷ đồng.
Mực nhảy Vũng Áng có trong danh sách sản phẩm OCOP của vùng Kỳ Anh do Báo Hà Tĩnh nêu.
Văn hóa
Các nguồn đã tra chưa ghi nhận di tích được xếp hạng trên địa bàn phường; trong phường có nhà thờ Dũ Yên. Báo Hà Tĩnh nêu dân ca ví, giặm và hát sắc bùa trong di sản phi vật thể của vùng Kỳ Anh. Các di tích nổi bật gần kề nằm ở phường lân cận: Hoành Sơn Quan, đền Liễu Hạnh dưới chân Đèo Ngang (phường Hoành Sơn), đền Chế Thắng phu nhân (phường Hải Ninh).
Giao thông
Quốc lộ 1 và tuyến tránh đi qua vùng thị xã cũ; quốc lộ 12C nối cảng Vũng Áng với cửa khẩu quốc tế Cha Lo (Quảng Trị). Cao tốc Hàm Nghi – Vũng Áng và Vũng Áng – Bùng kết nối khu kinh tế với trục cao tốc Bắc – Nam.
Bản đồ Phường Vũng Áng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Vũng Áng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Kỳ Lợi | Thị xã Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | một phần |
| Phường Kỳ Long | Thị xã Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Phường Kỳ Thịnh | Thị xã Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Vũng Áng gồm những đơn vị cũ nào?
Phường Kỳ Long, phường Kỳ Thịnh và toàn bộ diện tích tự nhiên xã Kỳ Lợi (dân số Kỳ Lợi chia cho phường Sông Trí và Hoành Sơn).
Tên Vũng Áng có nghĩa là gì?
“Vũng” là chỗ biển lõm vào bờ, kín gió; “Áng” là tên riêng, nghĩa chưa thống nhất. Đây là tên vũng biển và Khu kinh tế Vũng Áng.
Formosa Hà Tĩnh thuộc phường nào?
Trụ sở Formosa ghi tại phường Kỳ Long cũ, nay thuộc phường Vũng Áng.
Nhiệt điện Vũng Áng 1 ở đâu?
Thôn Hải Phong, xã Kỳ Lợi cũ — nay trong địa giới phường Vũng Áng; công suất 1.200 MW.
Phường Vũng Áng rộng bao nhiêu?
82,98 km², dân số 21.339 người.
Cùng Thị xã Kỳ Anh trước đây
- Phường Hải Ninh 20.399
- Phường Hoành Sơn 21.004
- Phường Sông Trí 37.314
- Xã Kỳ Hoa 16.045
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới