Kỳ Hoa là xã phía tây vùng trung tâm Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở xã Kỳ Hoa (thị xã Kỳ Anh cũ) và xã Kỳ Tân (huyện Kỳ Anh cũ). Diện tích 73,28 km², dân số 16.045 người.
Tổng quan
Kỳ Hoa là đơn vị duy nhất mang danh nghĩa “xã” trong năm đơn vị thuộc vùng thị xã Kỳ Anh cũ — bốn đơn vị còn lại đều là phường. Xã nằm liền phía tây phường Sông Trí, gồm xã Kỳ Hoa của thị xã và xã Kỳ Tân của huyện Kỳ Anh. Cả hai từng góp đất cho thị trấn Kỳ Anh khi thị trấn được lập năm 1986. Xã Kỳ Hoa cũ và xã Kỳ Châu (nay thuộc phường Sông Trí) cùng tách ra từ xã Trung Châu năm 1954.
Xã rộng 73,28 km² — rộng nhất vùng thị xã cũ — nhưng chỉ có 16.045 người, mật độ khoảng 220 người/km², thấp nhất vùng. Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại trụ sở UBND xã Kỳ Tân cũ. Kỳ Hoa cũng là tên một huyện xưa bao trùm vùng Kỳ Anh và Cẩm Xuyên ngày nay.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Kỳ Hoa cũ — xã lập năm 1954 khi xã Trung Châu chia thành Kỳ Châu và Kỳ Hoa. Tên này trùng với tên một huyện xưa: thời Hậu Lê, huyện Kỳ Hoa thuộc phủ Hà Hoa, gồm đất Cẩm Xuyên và Kỳ Anh ngày nay; năm 1419 thời thuộc Minh, phủ Hà Hoa gồm hai huyện Thạch Hà và Kỳ Hoa. Đầu thời Nguyễn, huyện Kỳ Hoa tách đôi thành Kỳ Hoa và Hoa Xuyên (Báo Hà Tĩnh và bài huyện Kỳ Anh ghi năm 1836, bài huyện Cẩm Xuyên ghi 1837). Năm 1841, theo bài huyện Cẩm Xuyên trên Wikipedia, “vì kỵ húy” Kỳ Hoa đổi thành Kỳ Anh và Hoa Xuyên đổi thành Cẩm Xuyên; Báo Hà Tĩnh ghi người đổi là vua Thiệu Trị. Chữ phải kiêng là “Hoa” trong tên bà Hồ Thị Hoa (胡氏華) — mẹ vua Thiệu Trị; lệ kiêng tên bà khiến nhiều địa danh đổi tên, như Thanh Hoa thành Thanh Hóa.
Phân tích Hán Việt: chữ “Hoa” trong tên bà Hồ Thị Hoa là 華 — tươi đẹp, rực rỡ. Âm “Kỳ” có nhiều chữ (奇 lạ, đặc biệt; 期 kỳ hạn; 旗 lá cờ…); chưa tìm được văn bản chữ Hán ghi tên huyện để xác nhận, nên cột Hán Việt để trống. Với tên mới Kỳ Anh, “Anh” có chữ 英 (anh tài, tinh anh) cùng nhiều chữ khác; cũng chưa có văn bản xác nhận.
Tên xã cũ còn lại: năm 1954 xã Cấp Hà chia thành ba xã Kỳ Tân, Kỳ Tây, Kỳ Văn; “Tân” thường hiểu là 新 — mới. Báo Hà Tĩnh nhắc trong xã có các thôn Hoa Tân, Hoa Tiến.
Trùng tên: cả nước chỉ có một xã Kỳ Hoa.
Địa lý
Phía bắc giáp các xã Kỳ Khang và Kỳ Văn; phía tây và phía nam giáp xã Kỳ Lạc; phía đông giáp phường Sông Trí.
Sông Trí chảy qua địa bàn xã. Báo Hà Tĩnh mô tả Kỳ Anh là dải đất nhô ra biển từ dãy Trường Sơn Bắc, xưa bị gọi là vùng “ống gió, chảo lửa, túi mưa”. Theo mô tả khí hậu chung của Hà Tĩnh, tháng 4–10 có những đợt gió Lào khô nóng; bão kèm mưa lớn thường đến từ cuối tháng 7 đến tháng 10.
Lịch sử
- Thời Hậu Lê — vùng đất thuộc huyện Kỳ Hoa, phủ Hà Hoa, xứ Nghệ An; từ 1831 thuộc tỉnh Hà Tĩnh; từ 1841 thuộc huyện Kỳ Anh.
- Sau 1945 — huyện Kỳ Anh gồm 15 xã, trong đó có Trung Châu và Cấp Hà.
- 1954 — Trung Châu chia thành Kỳ Châu và Kỳ Hoa; Cấp Hà chia thành Kỳ Tân, Kỳ Tây, Kỳ Văn.
- 8/9/1986 — Quyết định 105-HĐBT lập thị trấn Kỳ Anh, trong đó lấy 17 ha và 102 nhân khẩu của xã Kỳ Hoa, 3 ha và 119 nhân khẩu của xã Kỳ Tân.
- 10/4/2015 — lập thị xã Kỳ Anh; xã Kỳ Hoa về thị xã, xã Kỳ Tân ở lại huyện Kỳ Anh.
- 1/7/2025 — khoản 7 Điều 1 Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 nhập xã Kỳ Tân và xã Kỳ Hoa thành xã Kỳ Hoa.
Sau mười năm thuộc hai đơn vị hành chính cấp huyện khác nhau, Kỳ Hoa và Kỳ Tân trở lại chung một xã.
Dân cư – xã hội
16.045 người trên 73,28 km² (Báo Hà Tĩnh ghi 16.187 người). Các nguồn đã tra chưa công bố số liệu dân tộc, tôn giáo riêng cho xã mới. Theo Báo Hà Tĩnh, mục tiêu đến năm 2030 của xã là đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao theo hướng đô thị và thuộc nhóm 20 xã, phường dẫn đầu tỉnh.
Kinh tế
Theo Báo Hà Tĩnh, xã cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng hữu cơ, tuần hoàn, liên kết với doanh nghiệp; ưu tiên các nghề chế biến đồ gỗ, hàn xì, mộc dân dụng, may mặc và duy trì tiểu thủ công nghiệp truyền thống; thu hút doanh nghiệp vào các cụm công nghiệp khi hạ tầng hoàn thành. Kế hoạch năm 2026 của UBND xã có mô hình dịch vụ trải nghiệm của hợp tác xã chè vằng và vườn mẫu ở thôn Hoa Tiến.
Văn hóa
Báo Hà Tĩnh nêu dân ca ví, giặm và hát sắc bùa trong di sản phi vật thể của vùng Kỳ Anh. Tư liệu đã tra chưa ghi nhận di tích được xếp hạng riêng trên địa bàn xã; các di tích lớn của Kỳ Anh như đền Chế Thắng phu nhân (Hải Ninh) hay Hoành Sơn Quan (Hoành Sơn) nằm ở các phường ven biển.
Hành chính
Địa chỉ ghi: “thôn …, xã Kỳ Hoa, tỉnh Hà Tĩnh”. Người dân Kỳ Tân cũ nay cũng ghi xã Kỳ Hoa; trụ sở xã đặt ở Kỳ Tân. Các đơn vị cùng vùng thị xã Kỳ Anh cũ: phường Sông Trí, Hải Ninh, Vũng Áng, Hoành Sơn.
Bản đồ Xã Kỳ Hoa
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Kỳ Hoa được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
Hỏi đáp nhanh
Xã Kỳ Hoa gồm những xã cũ nào?
Xã Kỳ Hoa (thị xã Kỳ Anh cũ) và xã Kỳ Tân (huyện Kỳ Anh cũ).
Tên Kỳ Hoa có nghĩa là gì?
Là tên xã lập năm 1954 và cũng là tên huyện Kỳ Hoa xưa (đổi thành Kỳ Anh năm 1841). Chữ “Hoa” 華 nghĩa là tươi đẹp; chữ Hán của “Kỳ” chưa có văn bản xác nhận.
Vì sao huyện Kỳ Hoa đổi thành Kỳ Anh?
Theo bài huyện Cẩm Xuyên trên Wikipedia, năm 1841 Kỳ Hoa đổi thành Kỳ Anh “vì kỵ húy” — chữ “Hoa” trùng tên bà Hồ Thị Hoa, mẹ vua Thiệu Trị.
Trụ sở xã Kỳ Hoa ở đâu?
Tại trụ sở UBND xã Kỳ Tân cũ.
Xã Kỳ Hoa rộng bao nhiêu?
73,28 km², dân số 16.045 người.
Cùng Thị xã Kỳ Anh, Huyện Kỳ Anh trước đây
- Phường Hải Ninh 20.399
- Phường Hoành Sơn 21.004
- Phường Sông Trí 37.314
- Phường Vũng Áng 21.339
- Xã Kỳ Anh 32.689
- Xã Kỳ Khang 23.771
- Xã Kỳ Lạc 12.865
- Xã Kỳ Thượng 15.822
- Xã Kỳ Văn 17.700
- Xã Kỳ Xuân 23.574
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới