Kỳ Khang là xã ven biển thuộc tỉnh Hà Tĩnh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Kỳ Khang, Kỳ Thọ và Kỳ Thư của huyện Kỳ Anh cũ. Diện tích 48,85 km², dân số 23.771 người.
Tổng quan
Xã Kỳ Khang (tỉnh Hà Tĩnh) nằm ở phía đông nam vùng Kỳ Anh cũ, sát vùng đô thị – công nghiệp của thị xã Kỳ Anh cũ. Xã gộp ba xã Kỳ Khang, Kỳ Thọ và Kỳ Thư; trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Kỳ Thọ cũ.
Với 23.771 người trên 48,85 km², mật độ khoảng 487 người/km², Kỳ Khang là một trong hai xã đông đúc nhất vùng Kỳ Anh cũ. Ba nét nhận diện: làng nón Kỳ Thư, đền thờ điện quận công Phạm Hoành ở Kỳ Thọ, và tuyến kênh nhà Lê cổ chạy qua địa bàn; xã cũng có một đoạn bờ biển của huyện cũ.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Kỳ Khang. Tên này có từ năm 1954, khi xã Thành Kỳ được tách làm hai: Kỳ Khang và Kỳ Phú. Tên Kỳ Thư có mặt sớm hơn — Kỳ Thư đã nằm trong danh sách 15 xã của huyện Kỳ Anh ngay sau năm 1945. Kỳ Thọ tách năm 1954 từ xã Lĩnh Nam, cùng với Kỳ Ninh.
Hán Việt: Âm kỳ có nhiều chữ Hán, trong đó 奇 (lạ, khác thường), 期 (thời hạn), 旗 (cờ)…; âm khang trong từ điển wiki.ngonngu có 康 (yên ổn, mạnh khỏe — như trong "an khang"), 腔 (khoang rỗng), 矼 (cầu đá)… Chưa có văn bản ghi chữ Hán của tên xã nên không xác định được chữ nào.
Dấu vết các tên cũ: phần còn lại của Thành Kỳ là Kỳ Phú, nay thuộc xã Kỳ Anh; phần còn lại của Lĩnh Nam là Kỳ Ninh, từ năm 2015 thuộc thị xã Kỳ Anh. Các làng từng chung một xã giờ nằm ở ba đơn vị hành chính khác nhau. Tên Kỳ Khang là duy nhất ở cấp xã trong cả nước.
Địa lý
Theo mô tả địa giới sau sắp xếp: phía bắc là xã Kỳ Anh và Biển Đông; phía tây là xã Kỳ Văn; phía nam là xã Kỳ Hoa và phường Sông Trí; phía đông là phường Hải Ninh.
Địa hình đồng bằng ven biển, đất cát và cát pha xen ruộng lúa. Tuyến kênh nhà Lê — đường thủy cổ nối từ vùng kinh đô Hoa Lư vào tới Đèo Ngang — đi qua địa bàn; bờ biển của huyện Kỳ Anh cũ khoảng 24 km đi qua Kỳ Xuân, Kỳ Phú và Kỳ Khang. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, chịu gió Tây Nam khô nóng và bão cuối năm.
Lịch sử
Thời Hậu Lê, đất này thuộc huyện Kỳ Hoa, phủ Hà Hoa, xứ Nghệ An; thời Minh Mạng thuộc huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh. Kênh nhà Lê, được khơi thông từ thời Lê Đại Hành, từng là đường vận chuyển quân lương vào phía nam qua nhiều thời kỳ.
- Sau 1945 — huyện Kỳ Anh có 15 xã, trong đó có Kỳ Thư, Thành Kỳ và Lĩnh Nam.
- 1954 — Thành Kỳ tách thành Kỳ Khang, Kỳ Phú; Lĩnh Nam tách thành Kỳ Ninh, Kỳ Thọ.
- 1986 — một phần đất Kỳ Khang (cùng Kỳ Phú, Kỳ Giang) được tách để lập xã Kỳ Đồng; sau đó Kỳ Khang còn khoảng 2.488 ha và 6.151 người.
- 1/7/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ ba xã Kỳ Thọ, Kỳ Thư và Kỳ Khang thành xã Kỳ Khang.
Theo Quyết định 105-HĐBT ngày 8/9/1986, phần Kỳ Khang góp để lập xã Kỳ Đồng là 100 ha với 833 nhân khẩu.
Dân cư – xã hội
23.771 người, chủ yếu là người Kinh, sống thành các thôn dày ven đồng bằng và ven biển. Tín ngưỡng thờ tổ tiên, thành hoàng và các vị có công với làng là nét chung; vùng Kỳ Anh cũ có một bộ phận đồng bào Công giáo. Vị trí liền kề vùng đô thị, công nghiệp phía nam giúp người dân thuận tiện về việc làm, dịch vụ y tế và giáo dục.
Theo Wikipedia, trường THPT Nguyễn Thị Bích Châu đặt ở Kỳ Thư cũ; trên địa bàn còn các trường THCS Kỳ Khang và THCS Thư Thọ.
Kinh tế
Nông nghiệp (lúa, khoai, lạc, rau màu), chăn nuôi và khai thác hải sản gần bờ là sinh kế truyền thống. Nghề làm nón ở Kỳ Thư được ghi nhận là làng nghề của huyện Kỳ Anh cũ. Sự phát triển của khu kinh tế Vũng Áng ở vùng thị xã Kỳ Anh cũ liền kề kéo theo dịch vụ, thương mại và lao động công nghiệp trong vùng.
Trong danh sách làng nghề của huyện Kỳ Anh trước năm 2015, nón Kỳ Thư đứng cạnh muối Kỳ Hà và nước mắm Kỳ Ninh — hai làng nghề nay thuộc vùng thị xã Kỳ Anh cũ ở phía nam, cho thấy dải ven biển này từ lâu sống bằng sự kết hợp giữa nghề biển và nghề thủ công.
Văn hóa – di tích
- Đền thờ điện quận công Phạm Hoành (Kỳ Thọ cũ) — được ghi trong danh mục di tích của huyện Kỳ Anh.
- Làng nón Kỳ Thư — nghề thủ công truyền thống.
- Dấu tích kênh nhà Lê trên địa bàn.
Các làng còn giữ đền thờ thành hoàng, nhà thờ họ và lễ tế theo lệ làng. Ẩm thực mang nét chung vùng biển nam Hà Tĩnh với hải sản, cá khô, nước mắm.
Giao thông
Quốc lộ 1 chạy qua địa bàn, nối lên trung tâm vùng Kỳ Anh cũ và xuống khu kinh tế Vũng Áng, Đèo Ngang. Từ xã có các đường nối ra vùng biển và vùng đô thị phía nam.
Hành chính
Địa chỉ mới: [thôn], xã Kỳ Khang, tỉnh Hà Tĩnh. Người dân Kỳ Khang, Kỳ Thọ, Kỳ Thư cũ làm thủ tục tại UBND xã, đặt ở trụ sở xã Kỳ Thọ cũ.
Bản đồ Xã Kỳ Khang
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Kỳ Khang được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Kỳ Khang | Huyện Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Kỳ Thọ | Huyện Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Kỳ Thư | Huyện Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Kỳ Khang gồm những xã cũ nào?
Ba xã Kỳ Khang, Kỳ Thọ và Kỳ Thư của huyện Kỳ Anh cũ.
Tên Kỳ Khang có nghĩa là gì?
Kỳ là tiền tố theo tên huyện Kỳ Anh; âm khang có nhiều chữ Hán, trong đó 康 là yên ổn, mạnh khỏe — chưa có văn bản chữ Hán của tên xã. Tên có từ năm 1954, tách từ xã Thành Kỳ.
Diện tích, dân số xã Kỳ Khang?
48,85 km², 23.771 người, mật độ khoảng 487 người/km².
Làng nón Kỳ Thư nay thuộc xã nào?
Thuộc xã Kỳ Khang, tỉnh Hà Tĩnh.
Cùng Huyện Kỳ Anh trước đây
- Phường Hải Ninh 20.399
- Phường Sông Trí 37.314
- Xã Kỳ Anh 32.689
- Xã Kỳ Hoa 16.045
- Xã Kỳ Lạc 12.865
- Xã Kỳ Thượng 15.822
- Xã Kỳ Văn 17.700
- Xã Kỳ Xuân 23.574
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới