Kỳ Văn là xã trung du thuộc tỉnh Hà Tĩnh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Kỳ Văn, Kỳ Tây và Kỳ Trung của huyện Kỳ Anh cũ. Diện tích 135,75 km², dân số 17.700 người.
Tổng quan
Xã Kỳ Văn (tỉnh Hà Tĩnh) là vùng chuyển tiếp giữa đồng bằng ven biển và miền đồi núi của vùng Kỳ Anh cũ: phần đông có quốc lộ 1 đi qua, phần tây là đồi chè, rừng keo của "vùng thượng" Kỳ Anh. Xã gộp Kỳ Văn, Kỳ Tây và Kỳ Trung — trong đó Kỳ Trung là xã trẻ nhất của huyện cũ, mới lập năm 2004. Trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Kỳ Trung cũ.
Diện tích 135,75 km², dân số 17.700 người, mật độ khoảng 130 người/km². Xã nằm giữa vùng huyện Kỳ Anh cũ: bắc là Kỳ Xuân, Kỳ Anh; nam là Kỳ Lạc và vùng thị xã Kỳ Anh cũ.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Kỳ Văn. Tên này ra đời năm 1954, khi xã Cấp Hà (một trong 15 xã của huyện Kỳ Anh sau Cách mạng tháng Tám) được chia làm ba xã Kỳ Tân, Kỳ Tây và Kỳ Văn. Sau 71 năm, hai trong ba xã tách ra từ Cấp Hà — Kỳ Văn và Kỳ Tây — lại về chung một đơn vị.
Tên Cấp Hà thuộc nhóm ba tên cùng chữ đầu "Cấp" trong danh sách 15 xã sau năm 1945 — Cấp Hà, Cấp Tân, Cấp Thăng. Năm 1954 cả ba tên này đều không còn: Cấp Tân đổi thành Kỳ Giang, Cấp Thăng thành Kỳ Xuân, Cấp Hà chia ba.
Hán Việt: Âm kỳ có nhiều chữ Hán, trong đó 奇 (lạ, khác thường), 期 (thời hạn), 旗 (cờ)…; âm văn có 文 (văn chương), 紋 (vân, đường vằn), 聞 (nghe)… theo từ điển wiki.ngonngu. Chưa có văn bản ghi chữ Hán của tên xã. Kỳ Trung — xã cũ lập năm 2004 — và Kỳ Tây cũng chưa có văn bản chữ Hán. Tên Kỳ Văn là duy nhất ở cấp xã trong cả nước.
Địa lý
Theo mô tả địa giới sau sắp xếp: phía bắc giáp xã Cẩm Lạc, xã Kỳ Xuân và xã Kỳ Anh; phía nam giáp xã Kỳ Lạc và xã Kỳ Hoa; phía đông giáp xã Kỳ Khang; phía tây giáp xã Kỳ Thượng.
Địa hình đồi thấp xen thung lũng và cánh đồng nhỏ, cao dần về phía tây. Huyện Kỳ Anh cũ có tới khoảng 74% diện tích là đồi núi, và Kỳ Văn nằm đúng ở dải chuyển tiếp ấy. Trên đồi người dân trồng chè, keo và cây ăn quả. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mưa lớn tập trung cuối năm; vùng thượng Kỳ Anh từng chịu thiệt hại nặng trong các trận lũ lớn.
Lịch sử
Thời Hậu Lê đất này thuộc huyện Kỳ Hoa, phủ Hà Hoa; thời Minh Mạng thuộc huyện Kỳ Anh. Sau năm 1945, vùng này thuộc xã Cấp Hà.
- 1954 — xã Cấp Hà tách thành Kỳ Tân, Kỳ Tây, Kỳ Văn.
- 1986 — một phần Kỳ Tây cùng Kỳ Tân, Kỳ Lâm được dùng để lập xã Kỳ Hợp.
- 2004 — Nghị định 09/2004/NĐ-CP lập xã Kỳ Trung từ một phần diện tích, dân số của các xã Kỳ Văn, Kỳ Giang, Kỳ Tây, Kỳ Tiến và Kỳ Phong.
- 1/7/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ ba xã Kỳ Tây, Kỳ Trung và Kỳ Văn thành xã Kỳ Văn.
Theo Nghị định 09/2004/NĐ-CP (ngày 2/1/2004), xã Kỳ Trung được lập trên 1.186,2 ha với 2.095 nhân khẩu của Kỳ Văn, 969,7 ha với 312 nhân khẩu của Kỳ Giang, 334,1 ha của Kỳ Tây, 137 ha của Kỳ Tiến và 757,7 ha của Kỳ Phong — tổng cộng 3.384,7 ha và 2.371 nhân khẩu. Năm 1986, xã Kỳ Hợp được lập có lấy 1.379 ha với 399 nhân khẩu của Kỳ Tây.
Dân cư – xã hội
17.700 người, phần lớn là người Kinh, sống ở các thôn dọc quốc lộ 1 và các trục đường liên xã; vùng đồi phía tây dân cư thưa. Tín ngưỡng thờ tổ tiên và thành hoàng làng là phổ biến; vùng Kỳ Anh cũ có một bộ phận đồng bào Công giáo. Trường học và trạm y tế của ba xã cũ tiếp tục phục vụ tại chỗ.
Theo Wikipedia, trên địa bàn có các trường TH&THCS Kỳ Văn, TH&THCS Kỳ Trung và THCS Kỳ Tây.
Kinh tế
Kinh tế nông – lâm kết hợp. Chè công nghiệp là cây chủ lực của vùng thượng Kỳ Anh: báo Hà Tĩnh năm 2020 ghi toàn huyện có khoảng 450 ha chè, trong đó Kỳ Trung, Kỳ Tây được nhắc tới cùng Kỳ Thượng, Kỳ Sơn là các xã phát triển vùng chè; sản phẩm liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp chè của tỉnh. Cũng theo số liệu năm đó, chè búp tươi của huyện được hái khoảng bốn lứa mỗi tháng trong mùa thu hoạch, năng suất ước 15 tấn/ha/năm. Ngoài chè còn trồng keo, cây ăn quả có múi, lúa ở các cánh đồng thấp và chăn nuôi trâu bò. Dịch vụ dọc quốc lộ 1 là nguồn thu bổ sung.
Văn hóa
Đời sống văn hóa mang nét chung của làng trung du nam Hà Tĩnh: đền thờ thành hoàng, nhà thờ họ, lễ tế theo lệ làng. Tư liệu công khai chưa ghi nhận di tích xếp hạng quốc gia trên địa bàn ba xã cũ. Các di tích tiêu biểu của vùng Kỳ Anh cũ nằm ở xã lân cận: đền Phương Giai (xã Kỳ Xuân), lũy đá cổ thời Trịnh – Nguyễn (xã Kỳ Lạc).
Giao thông
Quốc lộ 1 chạy qua địa bàn xã, nối về phía bắc với Cẩm Xuyên – thành phố Hà Tĩnh và phía nam với khu kinh tế Vũng Áng, Đèo Ngang. Các đường huyện cũ nối từ quốc lộ lên các xã vùng thượng Kỳ Thượng, Kỳ Lạc.
Hành chính
Địa chỉ mới: [thôn], xã Kỳ Văn, tỉnh Hà Tĩnh. Người dân Kỳ Văn, Kỳ Tây, Kỳ Trung cũ làm thủ tục tại UBND xã, đặt ở trụ sở xã Kỳ Trung cũ.
Bản đồ Xã Kỳ Văn
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Kỳ Văn được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Kỳ Tây | Huyện Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Kỳ Trung | Huyện Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Kỳ Văn | Huyện Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Kỳ Văn gồm những xã cũ nào?
Ba xã Kỳ Văn, Kỳ Tây và Kỳ Trung của huyện Kỳ Anh cũ.
Tên Kỳ Văn có nghĩa là gì?
Kỳ là tiền tố theo tên huyện Kỳ Anh; âm văn có nhiều chữ Hán (文 – văn chương, 紋 – đường vằn…), chưa có văn bản chữ Hán của tên xã. Tên có từ năm 1954, khi xã Cấp Hà được chia ba.
Diện tích, dân số xã Kỳ Văn?
135,75 km², 17.700 người, mật độ khoảng 130 người/km².
Xã Kỳ Trung lập năm nào?
Năm 2004 theo Nghị định 09/2004/NĐ-CP; từ 1/7/2025 thuộc xã Kỳ Văn.
Cùng Huyện Kỳ Anh trước đây
- Phường Hải Ninh 20.399
- Phường Sông Trí 37.314
- Xã Kỳ Anh 32.689
- Xã Kỳ Hoa 16.045
- Xã Kỳ Khang 23.771
- Xã Kỳ Lạc 12.865
- Xã Kỳ Thượng 15.822
- Xã Kỳ Xuân 23.574
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới