Kỳ Thượng là xã miền núi thuộc tỉnh Hà Tĩnh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Kỳ Thượng và Kỳ Sơn của huyện Kỳ Anh cũ. Diện tích 218,82 km² — rộng nhất vùng Kỳ Anh cũ, dân số 15.822 người.
Tổng quan
Nếu cần một hình ảnh cho vùng thượng Kỳ Anh, đó là những đồi chè công nghiệp trải trên sườn núi — và xã Kỳ Thượng (tỉnh Hà Tĩnh) là nơi có một trong những vùng chè lớn nhất của huyện Kỳ Anh cũ. Xã gộp hai xã miền núi Kỳ Thượng và Kỳ Sơn ở phía tây nam vùng Kỳ Anh cũ; trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Kỳ Sơn cũ.
Diện tích 218,82 km², rộng nhất trong sáu xã thuộc vùng Kỳ Anh cũ; dân số 15.822 người, mật độ khoảng 72 người/km² — thấp nhất vùng. Phần lớn đất đai là đồi núi và rừng, phía nam chạm địa giới tỉnh Quảng Trị (vùng Quảng Bình cũ).
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Kỳ Thượng. Tên này ra đời năm 1954, khi xã Vọng Sơn được chia thành bốn xã Kỳ Lạc, Kỳ Lâm, Kỳ Sơn và Kỳ Thượng. Năm 2025, Kỳ Sơn và Kỳ Thượng — hai trong bốn xã tách ra từ Vọng Sơn — hợp lại thành một. Báo Hà Tĩnh gọi nhóm xã đồi núi Kỳ Lâm, Kỳ Sơn, Kỳ Thượng, Kỳ Lạc, Kỳ Tây, Kỳ Hợp là "vùng thượng Kỳ Anh".
Hán Việt: Âm kỳ có nhiều chữ Hán, trong đó 奇 (lạ, khác thường), 期 (thời hạn), 旗 (cờ)…; âm thượng có 上 (trên, phía trên), 尚 (chuộng, tôn trọng)… theo từ điển wiki.ngonngu. Chưa có văn bản ghi chữ Hán của tên xã nên không xác định được chữ nào.
Trùng tên: ở tỉnh Quảng Ninh cũng có xã Kỳ Thượng (vùng Hạ Long cũ). Khi ghi địa chỉ cần kèm "tỉnh Hà Tĩnh".
Địa lý
Theo mô tả địa giới sau sắp xếp: phía bắc giáp xã Cẩm Lạc; phía đông giáp xã Kỳ Văn và xã Kỳ Lạc; phía tây giáp xã Cẩm Hưng; phía nam và tây nam là địa giới tỉnh Quảng Trị. Núi Cù Han — điểm cực nam huyện Cẩm Xuyên cũ, thuộc Cẩm Thịnh cũ — nằm ở vùng giáp ranh với Kỳ Thượng.
Địa hình đồi núi thấp và trung bình, thuộc sườn bắc dãy Hoành Sơn; xen giữa là các thung lũng và khe suối. Trên đồi người dân trồng chè, keo và cây có múi. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mưa tập trung tháng 9–11; vùng thượng Kỳ Anh, trong đó có Kỳ Thượng và Kỳ Sơn, từng bị thiệt hại nặng trong các trận lũ lớn.
Theo Wikipedia, đồi núi chiếm khoảng 74% diện tích huyện Kỳ Anh cũ; phía nam huyện là dãy Hoành Sơn, nơi có điểm cao khoảng 1.044 m.
Lịch sử
Vùng đất thời Hậu Lê thuộc huyện Kỳ Hoa, phủ Hà Hoa; thời Minh Mạng thuộc huyện Kỳ Anh. Sau năm 1945 thuộc xã Vọng Sơn.
- 1954 — xã Vọng Sơn tách thành Kỳ Lạc, Kỳ Lâm, Kỳ Sơn, Kỳ Thượng.
- 2011 trở đi — các xã vùng thượng Kỳ Anh, trong đó có Kỳ Thượng và Kỳ Sơn, triển khai chương trình nông thôn mới; báo Hà Tĩnh ghi nhận nhóm xã này hình thành hàng trăm mô hình kinh tế vườn đồi, chăn nuôi.
- 1/7/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ hai xã Kỳ Sơn và Kỳ Thượng thành xã Kỳ Thượng.
Theo Wikipedia, ngày 23/2/1977 xã Kỳ Sơn từng được hợp nhất với Kỳ Lâm thành xã Vọng Sơn, rồi ngày 8/10/1980 lại tách ra như cũ.
Dân cư – xã hội
15.822 người, chủ yếu là người Kinh, sống thành các thôn dọc thung lũng và tuyến đường liên xã Kỳ Sơn – Kỳ Thượng. Tín ngưỡng thờ tổ tiên, thần làng là phổ biến. Do địa bàn rộng, đường sá đồi núi, trường học và trạm y tế của hai xã cũ tiếp tục được giữ để phục vụ tại chỗ. Tuyến đường huyện Kỳ Sơn – Kỳ Thượng gần 20 năm tuổi từng được báo Hà Tĩnh phản ánh xuống cấp, là mối quan tâm hạ tầng lớn của người dân.
Trên địa bàn có các trường THCS Kỳ Sơn và THCS Kỳ Thượng.
Kinh tế
Chè công nghiệp là cây chủ lực. Theo báo Hà Tĩnh (2020), riêng Kỳ Thượng có khoảng 150 ha chè với hơn 300 hộ tham gia, có hợp tác xã chè Kỳ Thượng; sản phẩm chè búp tươi được thu mua theo liên kết với doanh nghiệp chè của tỉnh. Kỳ Sơn cũng là xã phát triển vùng chè. Ngoài chè, người dân trồng cây có múi (cam, bưởi, quýt), keo, cây ăn quả; chăn nuôi đại gia súc; khai thác các sản phẩm phụ từ đồi rừng như lá chu ke. Lúa chỉ trồng trên những cánh đồng nhỏ ở thung lũng.
Để hình dung quy mô: cùng năm 2020, toàn huyện Kỳ Anh có khoảng 450 ha chè công nghiệp, gần 300 ha đang cho thu hoạch, sản lượng dự kiến khoảng 4.500 tấn búp tươi — tức riêng Kỳ Thượng chiếm khoảng một phần ba diện tích chè của huyện. Một bài báo năm 2016 ghi Kỳ Thượng có khoảng 26 ha cây có múi.
Văn hóa
Văn hóa làng trung du với đền thờ thần làng, nhà thờ họ và các lễ tế theo lệ. Tư liệu công khai chưa ghi nhận di tích xếp hạng cấp quốc gia trên địa bàn hai xã cũ; di tích quốc gia gần nhất của vùng Vọng Sơn xưa là Lũy Đá cổ ở xã Kỳ Lạc lân cận. Mùa hái chè và các sản vật đồi rừng tạo nên nhịp sinh hoạt riêng của vùng thượng Kỳ Anh, khác với các xã ven biển phía đông.
Hành chính
Địa chỉ mới: [thôn], xã Kỳ Thượng, tỉnh Hà Tĩnh. Người dân Kỳ Thượng và Kỳ Sơn cũ làm thủ tục tại UBND xã, đặt ở trụ sở xã Kỳ Sơn cũ.
Bản đồ Xã Kỳ Thượng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Kỳ Thượng được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Kỳ Sơn | Huyện Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Kỳ Thượng | Huyện Kỳ Anh | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Kỳ Thượng (Hà Tĩnh) gồm những xã cũ nào?
Hai xã Kỳ Thượng và Kỳ Sơn của huyện Kỳ Anh cũ.
Tên Kỳ Thượng có nghĩa là gì?
Kỳ là tiền tố theo tên huyện Kỳ Anh; âm thượng có các chữ 上 (trên) và 尚 (chuộng) — chưa có văn bản chữ Hán của tên xã. Tên có từ năm 1954, tách từ xã Vọng Sơn.
Diện tích, dân số xã Kỳ Thượng?
218,82 km², 15.822 người, mật độ khoảng 72 người/km².
Có xã nào khác tên Kỳ Thượng không?
Có, xã Kỳ Thượng ở tỉnh Quảng Ninh; khi ghi địa chỉ cần kèm tên tỉnh.
Cùng Huyện Kỳ Anh trước đây
- Phường Hải Ninh 20.399
- Phường Sông Trí 37.314
- Xã Kỳ Anh 32.689
- Xã Kỳ Hoa 16.045
- Xã Kỳ Khang 23.771
- Xã Kỳ Lạc 12.865
- Xã Kỳ Văn 17.700
- Xã Kỳ Xuân 23.574
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới