Phường Sông Trí

Tổng quan

Khu trung tâm của phường là thị trấn Kỳ Anh xưa — huyện lỵ của huyện Kỳ Anh từ năm 1986, rồi là trung tâm thị xã Kỳ Anh (2015–2025); quốc lộ 1 chạy xuyên qua phường. Báo Hà Tĩnh mô tả phường mới là đầu mối kết nối các xã, phường lân cận với Khu kinh tế Vũng Áng và là trung tâm hành chính – đô thị của khu vực nam Hà Tĩnh.

Phường rộng 69,9 km², dân số 37.314 người — đông nhất trong năm đơn vị thuộc vùng thị xã Kỳ Anh cũ — mật độ khoảng 530 người/km². Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND phường đặt tại trụ sở UBND phường Sông Trí. Thành phần gồm phường Hưng Trí, phường Kỳ Trinh, xã Kỳ Châu (của huyện Kỳ Anh) và một phần dân số xã Kỳ Lợi.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: phường lấy tên sông Trí, con sông chảy qua giữa vùng Kỳ Anh rồi nối với sông Vịnh để ra biển. Đây đồng thời là sự khôi phục một tên hành chính: ngày 10/4/2015, khi lập thị xã Kỳ Anh, thị trấn Kỳ Anh được đổi thành phường Sông Trí (Nghị quyết 903/NQ-UBTVQH13). Từ 1/1/2020, phường Sông Trí nhập với xã Kỳ Hưng thành phường Hưng Trí — tên ghép “Kỳ Hưng + Sông Trí”, và tên Sông Trí tạm biến mất. Năm 2025, khi Hưng Trí nhập với Kỳ Trinh, Kỳ Châu, tên Sông Trí được dùng trở lại cho cả vùng trung tâm mở rộng.

Phân tích: “Sông” là từ thuần Việt, không có âm Hán Việt — tên phường vì thế là kiểu “danh từ chung + tên riêng” như Sông Cầu, Sông Đốc. Phần tên riêng “Trí” là âm Hán Việt có nhiều chữ: 智 (trí tuệ), 知 (biết), 致 (đưa đến)… Chưa tìm được thư tịch ghi tên sông bằng chữ Hán, nên không khẳng định chữ nào. Cột Hán Việt vì thế để trống.

Tên các đơn vị cũ: Kỳ Trinh, Kỳ Lợi có tên từ sau 1945, khi huyện Kỳ Anh có 15 xã (Cấp Hà, Cấp Tân, Cấp Thăng, Kỳ Lợi, Kỳ Long, Kỳ Nam, Kỳ Phương, Kỳ Thịnh, Kỳ Thư, Kỳ Trinh, Lĩnh Nam, Thành Kỳ, Trung Châu, Trung Hải, Vọng Sơn). Năm 1954, xã Trung Châu chia thành hai xã Kỳ Châu và Kỳ Hoa — vì thế Sông Trí và xã Kỳ Hoa liền kề có chung gốc Trung Châu. Tên huyện Kỳ Anh có từ năm 1841 khi huyện Kỳ Hoa đổi tên vì kỵ húy (bài huyện Kỳ Anh trên Wikipedia lại ghi năm 1836).

Trùng tên: cả nước chỉ có một phường Sông Trí.

Địa lý

Phía đông giáp phường Vũng Áng; phía tây giáp xã Kỳ Hoa; phía nam giáp xã Kỳ Lạc và một phần xã Phú Trạch (tỉnh Quảng Trị); phía bắc giáp xã Kỳ Khang và phường Hải Ninh.

Sông Trí chảy qua phường rồi nối với sông Vịnh để ra biển; phường không giáp biển. Phía nam phường có khu công nghiệp – đô thị Nam Núi Màu theo quy hoạch. Báo Hà Tĩnh nhắc Kỳ Anh xưa bị gọi là vùng “ống gió, chảo lửa, túi mưa”; mô tả khí hậu chung của tỉnh ghi mùa nắng tháng 4–10 có gió Lào, bão tập trung cuối tháng 7 đến tháng 10.

Lịch sử

• Sau 1945 — huyện Kỳ Anh gồm 15 xã, trong đó có Kỳ Trinh, Kỳ Lợi, Trung Châu.
• 1954 — xã Trung Châu chia thành Kỳ Châu và Kỳ Hoa.
• 8/9/1986 — Quyết định 105-HĐBT lập thị trấn Kỳ Anh làm huyện lỵ, trên 367 ha và 6.915 nhân khẩu cắt từ năm xã: Kỳ Tân (3 ha), Kỳ Trinh (15 ha), Kỳ Hoa (17 ha), Kỳ Châu (83 ha) và Kỳ Hưng (249 ha).
• 10/4/2015 — Nghị quyết 903/NQ-UBTVQH13 lập thị xã Kỳ Anh; thị trấn Kỳ Anh thành phường Sông Trí, xã Kỳ Trinh thành phường Kỳ Trinh. Kỳ Châu ở lại huyện Kỳ Anh.
• 1/1/2020 — Nghị quyết 819/NQ-UBTVQH14 nhập xã Kỳ Hưng (14,78 km²) và phường Sông Trí (5,18 km², 11.665 người) thành phường Hưng Trí.
• 1/7/2025 — khoản 63 Điều 1 Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 nhập Hưng Trí, Kỳ Trinh, Kỳ Châu và một phần quy mô dân số xã Kỳ Lợi thành phường Sông Trí. Toàn bộ diện tích Kỳ Lợi thuộc phường Vũng Áng; dân số Kỳ Lợi được chia cho Sông Trí và Hoành Sơn.

Kỳ Lợi là một trong năm xã bị thu hồi đất cho dự án Formosa (cùng Kỳ Phương, Kỳ Liên, Kỳ Long, Kỳ Thịnh), với gần 15.000 người phải di dời theo báo Tiền Phong; Báo Hà Tĩnh nêu khu tái định cư Hải Phong 1, 2 trong số các dự án đang triển khai của phường Sông Trí.

Dân cư – xã hội

37.314 người trên 69,9 km². Theo Wikipedia, toàn thị xã Kỳ Anh cũ có khoảng 20% dân số theo Công giáo; nhà thờ giáo xứ Kỳ Anh nằm ở vùng Kỳ Châu cũ. Thị xã cũ cũng có lượng lớn người tạm trú quy đổi (58.614 người cuối năm 2024 trên tổng 150.226 người), phần lớn gắn với khu kinh tế. Các nguồn đã tra chưa công bố số liệu riêng cho phường mới.

Kinh tế

Thương mại – dịch vụ, xây dựng và công nghiệp là động lực chính. Theo Báo Hà Tĩnh, trên địa bàn có hơn 600 doanh nghiệp và hàng trăm hộ kinh doanh; thu ngân sách năm 2025 ước hơn 300 tỷ đồng. Các khu chức năng đã và đang triển khai theo quy hoạch: khu công nghiệp Kỳ Trinh (330 ha), khu công nghiệp – đô thị Nam Núi Màu (500 ha), cụm công nghiệp Kỳ Hưng (200 ha), khu đô thị mới Kỳ Trinh, khu đô thị Hồ Mộc Hương, khu nghỉ dưỡng Ecoland và các khu tái định cư Hải Phong 1, 2.

Văn hóa

Dân ca ví, giặm và hát sắc bùa được Báo Hà Tĩnh nêu trong di sản văn hóa phi vật thể của vùng Kỳ Anh. Trên địa bàn phường có nhà thờ giáo xứ Kỳ Anh và cây đa Kỳ Trinh. Các di tích lớn của Kỳ Anh như đền Chế Thắng phu nhân (phường Hải Ninh) hay Hoành Sơn Quan (phường Hoành Sơn) nằm ở các phường lân cận.

Giao thông

Quốc lộ 1 xuyên qua phường và đang được nâng cấp, mở rộng; đường trục dọc đô thị trung tâm, đường vành đai phía tây và tuyến nối sang xã Kỳ Hoa đang triển khai. Theo Báo Hà Tĩnh, phường đang chuẩn bị mặt bằng cho ga của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam (dự kiến). Đường cao tốc Hàm Nghi – Vũng Áng và Vũng Áng – Bùng đi qua vùng thị xã cũ.

Bản đồ Phường Sông Trí

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Sông Trí được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thị xã Kỳ Anh, Huyện Kỳ Anh trước đây

• Phường Hải Ninh 20.399
• Phường Hoành Sơn 21.004
• Phường Vũng Áng 21.339
• Xã Kỳ Anh 32.689
• Xã Kỳ Hoa 16.045
• Xã Kỳ Khang 23.771
• Xã Kỳ Lạc 12.865
• Xã Kỳ Thượng 15.822
• Xã Kỳ Văn 17.700
• Xã Kỳ Xuân 23.574