Cẩm Hưng là xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Cẩm Hưng, Cẩm Hà và Cẩm Thịnh của huyện Cẩm Xuyên cũ. Diện tích 103,8 km², dân số 21.964 người; trên địa bàn có khu di tích Tổng Bí thư Hà Huy Tập.
Tổng quan
Với nhiều người Việt Nam, Cẩm Hưng trước hết là quê hương của Hà Huy Tập (1906–1941), Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương. Khu di tích về ông nằm ở thôn Hưng Thắng, cách quốc lộ 1 khoảng 3 km về phía tây, là điểm đến của các đoàn về nguồn quanh năm.
Xã Cẩm Hưng mới của tỉnh Hà Tĩnh gộp ba xã phía nam vùng Cẩm Xuyên cũ: Cẩm Hưng, Cẩm Hà và Cẩm Thịnh; trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Cẩm Thịnh cũ. Diện tích 103,8 km², dân số 21.964 người, mật độ khoảng 212 người/km². Địa bàn trải từ đồng bằng dọc quốc lộ 1 lên vùng đồi núi phía nam, nơi có núi Cù Han — điểm cực nam của huyện Cẩm Xuyên cũ.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Cẩm Hưng cũ — xã có khu di tích Tổng Bí thư Hà Huy Tập. Hai tên Cẩm Hà và Cẩm Thịnh không còn là tên đơn vị hành chính.
Hán Việt: tên gồm tiền tố Cẩm — đặt theo tên huyện Cẩm Xuyên cho phần lớn các xã từ năm 1954 — và chữ hưng. Âm cẩm trong từ điển wiki.ngonngu ứng với chữ 錦 (gấm); âm hưng ứng với 興 (dấy lên, thịnh vượng, như trong "hưng thịnh", "phục hưng") và chữ hiếm 勳. Từ điển có mục Cẩm Hưng, ghi đây là tên xã ở huyện Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) và huyện Cẩm Giàng (Hải Dương), không ghi chữ Hán.
Ở cấp xã hiện hành, Cẩm Hưng của Hà Tĩnh là tên duy nhất trong cả nước.
Các tên trước đó: theo Wikipedia, sau Cách mạng tháng Tám huyện Cẩm Xuyên có 15 xã, trong đó một xã mang tên Hà Huy Tập; năm 1954 huyện chia lại thành 27 xã đều bắt đầu bằng "Cẩm", và ba tên Cẩm Hưng, Cẩm Hà, Cẩm Thịnh có mặt trong danh sách này. Nguồn không ghi rõ địa giới các xã thời 1945–1954 tương ứng với xã nào về sau.
Địa lý
Xã nằm ở phía nam vùng Cẩm Xuyên cũ. Theo mô tả địa giới sau sắp xếp: phía bắc là xã Thiên Cầm; phía tây là xã Cẩm Xuyên và xã Cẩm Duệ; phía đông là xã Cẩm Trung, xã Cẩm Lạc và xã Kỳ Thượng; phía nam chạm địa giới tỉnh Quảng Trị (vùng Quảng Bình cũ).
Địa hình chuyển tiếp rõ: phần bắc là đồng ruộng thấp ven quốc lộ 1, phần nam là đồi và núi thấp thuộc các nhánh của dãy Hoành Sơn. Núi Cù Han ở địa phận Cẩm Thịnh cũ là điểm cực nam của huyện Cẩm Xuyên trước đây. Đồng ruộng phía bắc hưởng nước tưới từ hệ thống Kẻ Gỗ; khí hậu nhiệt đới gió mùa, có gió Tây Nam khô nóng vào đầu hè.
Núi Cù Han cao khoảng 400 m, theo Wikipedia giáp giới với xã Kỳ Thượng (huyện Kỳ Anh cũ) và hai xã Hương Hóa, Kim Hóa của huyện Tuyên Hóa (Quảng Bình cũ).
Lịch sử
Vùng đất thuộc huyện Kỳ Hoa thời Lê, rồi huyện Hoa Xuyên – Cẩm Xuyên thời Nguyễn. Ba xã Cẩm Hưng, Cẩm Hà, Cẩm Thịnh thuộc lớp xã mang tiền tố "Cẩm" hình thành khi huyện Cẩm Xuyên chia lại địa giới năm 1954.
Hà Huy Tập sinh ngày 24/4/1906 tại làng Kim Nặc, tổng Thổ Ngọa (nay thuộc xã Cẩm Hưng). Ông giữ cương vị Tổng Bí thư từ năm 1936 đến 1938, bị thực dân Pháp xử bắn ngày 28/8/1941 tại Hóc Môn (Gia Định). Năm 2009 hài cốt ông được tìm thấy ở Hóc Môn và đưa về an táng tại quê nhà Hà Tĩnh; ngôi nhà tranh nơi ông sinh ra được giữ làm hiện vật gốc của khu lưu niệm.
- 1/7/2025 — Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 (16/6/2025) sắp xếp toàn bộ ba xã Cẩm Thịnh, Cẩm Hà và Cẩm Hưng thành xã Cẩm Hưng.
Khi huyện Cẩm Xuyên mới lập thời Nguyễn, tổng Thổ Ngõa gồm các xã Ngõa Cầu, Thổ Ngõa và Phượng Hoàng. Sau Cách mạng tháng Tám, một trong 15 xã của huyện được đặt tên Hà Huy Tập. Trong kháng chiến chống Mỹ, Cầu Họ (Cẩm Hưng) là một trong những trận địa ác liệt bảo vệ tuyến đường chi viện cho chiến trường miền Nam, được nhắc cùng Cầu Rác, Cầu Na, Cầu Kho.
Dân cư – xã hội
Dân số 21.964 người. Các thôn đông dân nằm ở phần đồng bằng phía bắc; vùng đồi phía nam dân cư thưa, sống bằng trồng rừng, cây ăn quả và chăn nuôi. Cư dân chủ yếu là người Kinh, theo tín ngưỡng thờ tổ tiên và thần làng.
Trường học, trạm y tế của ba xã cũ tiếp tục phục vụ; các hoạt động giáo dục truyền thống thường gắn với khu di tích Hà Huy Tập.
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp chiếm vai trò chính. Đồng bằng phía bắc trồng lúa, rau màu; vùng đồi phía nam trồng keo, bạch đàn và cây ăn quả, chăn nuôi trâu bò. Dịch vụ phục vụ khách tham quan khu di tích Hà Huy Tập (ăn uống, đồ lễ, gửi xe) là nguồn thu bổ sung cho các hộ quanh thôn Hưng Thắng. Chưa có khu công nghiệp lớn trên địa bàn.
Văn hóa – di tích
Khu di tích Tổng Bí thư Hà Huy Tập gồm hai khu: khu lưu niệm (diện tích 1.504 m², có ngôi nhà tranh năm gian hơn trăm năm tuổi nơi ông chào đời) và khu mộ. Ngôi nhà được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 2004; dịp kỷ niệm 120 năm ngày sinh (24/4/2026), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao bằng công nhận khu mộ và khu lưu niệm là di tích lịch sử quốc gia. Báo Hà Tĩnh ghi nhận khoảng 180.000 lượt khách đến khu di tích trong mấy tháng đầu năm 2026.
Các ngày 24/4 (ngày sinh) và 28/8 (ngày mất) hằng năm là dịp tổ chức dâng hương tưởng niệm. Ngoài di tích này, các làng trong xã có đền, miếu thờ thần làng và nhà thờ họ theo truyền thống chung của vùng Cẩm Xuyên.
Nhân vật
Hà Huy Tập (1906–1941) — Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương (1936–1938), sinh tại vùng nay thuộc xã Cẩm Hưng. Tên ông được đặt cho phường Hà Huy Tập ở trung tâm tỉnh và nhiều trường học, đường phố trong cả nước.
Hành chính
Địa chỉ mới: [thôn], xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh. Người dân Cẩm Hưng, Cẩm Hà, Cẩm Thịnh cũ làm thủ tục tại UBND xã, đặt ở trụ sở xã Cẩm Thịnh cũ.
Bản đồ Xã Cẩm Hưng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Cẩm Hưng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1665/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Cẩm Hà | Huyện Cẩm Xuyên | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Cẩm Hưng | Huyện Cẩm Xuyên | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
| Xã Cẩm Thịnh | Huyện Cẩm Xuyên | Tỉnh Hà Tĩnh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Cẩm Hưng gồm những xã cũ nào?
Ba xã Cẩm Hưng, Cẩm Hà và Cẩm Thịnh của huyện Cẩm Xuyên cũ.
Tên Cẩm Hưng có nghĩa là gì?
Cẩm là tiền tố theo tên huyện Cẩm Xuyên (âm cẩm ứng với chữ 錦 – gấm); hưng ứng với chữ 興 – thịnh vượng. Xã mới giữ nguyên tên xã Cẩm Hưng cũ.
Khu di tích Hà Huy Tập ở đâu?
Ở thôn Hưng Thắng, xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh, cách quốc lộ 1 khoảng 3 km về phía tây.
Diện tích và dân số xã Cẩm Hưng?
103,8 km², 21.964 người, mật độ khoảng 212 người/km².
Cùng Huyện Cẩm Xuyên trước đây
- Xã Cẩm Bình 25.305
- Xã Cẩm Duệ 23.870
- Xã Cẩm Lạc 19.399
- Xã Cẩm Trung 19.466
- Xã Cẩm Xuyên 33.977
- Xã Thiên Cầm 32.998
- Xã Yên Hòa 17.597
← Toàn bộ 69 xã, phường của Hà Tĩnh Tra tên xã cũ → mới