Phường Thuận Hóa

Tổng quan

Phường Thuận Hóa là khu phố bờ nam (hữu ngạn) sông Hương, đối diện Kinh thành, và là phường trung tâm hành chính của Thành phố Huế: trụ sở chính quyền thành phố đặt tại số 16 Lê Lợi trên địa bàn phường. Dọc bờ sông là trường Quốc Học, cầu Trường Tiền; phía nam là đàn Nam Giao, chùa Từ Đàm, nhà thờ Phủ Cam.

Phường rộng 7,57 km² — nhỏ nhất thành phố về diện tích — nhưng có 98.923 người, mật độ khoảng 13.000 người/km². Trụ sở Ủy ban nhân dân phường đặt tại số 2 Lê Hồng Phong.

Phần lớn địa bàn là đô thị bờ nam hình thành từ khi lập thị xã Huế năm 1899; một phần phía nam vốn là đất các xã Thủy Phước, Thủy Trường, Thủy Xuân của huyện Hương Thủy, chỉ thành phường từ năm 1983.

Tên gọi và ý nghĩa

Thuận Hóa là một trong những địa danh cổ nhất của vùng. Năm 1306, vua Chăm Pa Chế Mân dâng hai châu Ô, Lý làm sính lễ cưới công chúa Huyền Trân; năm sau, vua Trần đổi hai châu thành châu Thuận và châu Hóa. Tên gộp Thuận Hóa về sau là tên vùng đất: thời Lê, Thuận Hóa là một đạo thừa tuyên (năm 1466); vùng Thuận Hóa – Phú Xuân – Huế được sử sách nhắc liền nhau như ba tên của cùng một miền đất.

Chữ Hán là 順化. Chữ 順 (thuận) nghĩa là xuôi theo, hòa thuận, quy phục; chữ 化 (hóa) là biến đổi, cảm hóa, giáo hóa. Ghép lại, tên thường được hiểu là "thuận theo giáo hóa" — cách đặt tên của triều đình cho vùng đất mới thu nhận.

Tên này từng là tên chính thức của chính đô thị Huế: theo Sắc lệnh số 77 ngày 21/12/1945 của Chủ tịch Chính phủ lâm thời, Huế được đặt là thị xã và sau đó thành phố còn mang tên Thuận Hóa. Ngày 1/1/2025, tên được đặt cho quận Thuận Hóa ở bờ nam sông Hương; khi cấp quận kết thúc ngày 1/7/2025, phường trung tâm của quận cũ kế thừa tên. Đây là tên lịch sử, không trùng tên phường cũ nào trong sáu phường hợp thành.

Không có đơn vị cấp xã nào ở tỉnh khác trùng tên Thuận Hóa sau năm 2025.

Địa lý

Phía bắc phường là sông Hương, bên kia là phường Phú Xuân; phía đông giáp Vỹ Dạ; phía nam giáp An Cựu; phía tây giáp Thủy Xuân.

Phần bắc là dải đất bằng ven sông Hương, có sông An Cựu chảy qua — bên bờ sông này là cung An Định. Phần nam và tây nam nhô lên gò đồi: đàn Nam Giao dựng trên một quả đồi lớn thuộc làng Dương Xuân xưa. Khí hậu là khí hậu gió mùa của Huế, mưa tập trung tháng 9–12.

Lịch sử

Bờ nam kinh đô

Thời Nguyễn, vùng đất phía nam Kinh thành thuộc huyện Hương Thủy, phủ Thừa Thiên. Năm 1806, đàn Nam Giao được dời về đồi làng Dương Xuân ở phía nam kinh thành. Ngày 12/7/1899, vua Thành Thái ban dụ lập thị xã Huế, gồm cả dải đất dọc bờ nam sông Hương; đến năm 1935 Huế mới tách hẳn khỏi các huyện Hương Trà, Hương Thủy. Trường Quốc Học thành lập ngày 23/10/1896; ga Huế xây năm 1908.

Các thời kỳ chia quận, khu phố

Năm 1947, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tổ chức Huế thành 3 quận, vùng này tương ứng Quận Ba. Năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa lập quận Hữu Ngạn, gồm các phường Phú Vĩnh, Phú Ninh, Phú Nhuận, Phú Hội; năm 1967 đổi là Quận Ba, với hai khu phố Vĩnh Ninh và Vĩnh Lợi.

Sau năm 1975

Năm 1977, địa bàn tương ứng các phường Vĩnh Ninh, Vĩnh Lợi và các xã Thủy Trường, Thủy Phước, Thủy Xuân. Theo Quyết định 3-HĐBT ngày 6/1/1983, lập Phường Đúc từ khu vực Lịch Đợi của phường Vĩnh Ninh và thôn Thượng Năm của xã Thủy Xuân; xã Thủy Phước thành phường Phước Vĩnh, xã Thủy Trường thành phường Trường An. Từ 1/1/2025, sáu phường thuộc quận Thuận Hóa. Theo Nghị quyết 1675/NQ-UBTVQH15, toàn bộ sáu phường hợp thành phường Thuận Hóa từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Gần 99.000 người sống trên chưa đầy 8 km² khiến Thuận Hóa là phường có mật độ cao nhất thành phố. Phú Hội, Vĩnh Ninh là khu phố thương mại, cơ quan ven sông; Phú Nhuận, Phước Vĩnh, Trường An là khu ở với nhiều kiệt (ngõ) nhỏ. Đời sống tôn giáo phong phú: chùa Từ Đàm và nhiều chùa khác của Phật giáo, nhà thờ chính tòa Phủ Cam của Công giáo.

Phường có trường Quốc Học — ngôi trường trung học lâu đời thứ ba ở Việt Nam — cùng nhiều cơ sở giáo dục, y tế lớn của thành phố.

Kinh tế

Kinh tế phường là dịch vụ: hành chính công, ngân hàng, văn phòng, khách sạn, nhà hàng, thương mại. Dải ven sông đường Lê Lợi là không gian công cộng, bến thuyền trên sông Hương. Phường không có khu công nghiệp.

Văn hóa – di tích

• Đàn Nam Giao — nơi các vua Nguyễn tế trời đất, thuộc Quần thể di tích Cố đô Huế (di sản thế giới 1993).
• Cung An Định bên bờ sông An Cựu (97 Phan Đình Phùng), cung điện riêng của vua Khải Định từ khi còn là thái tử, sau thuộc Vĩnh Thụy (Bảo Đại).
• Cầu Trường Tiền, trường Quốc Học (1896), ga Huế (1908).
• Chùa Từ Đàm và nhà thờ chính tòa Phủ Cam.

Nhân vật

Gắn với địa bàn phường có hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận (1928–2002), giám mục Phêrô Máctinô Ngô Đình Thục (1897–1984), nhà cách mạng Bùi San (1914–2003).

Giao thông

Ga Huế trên tuyến đường sắt Bắc – Nam; cầu Trường Tiền, cầu Phú Xuân nối sang bờ bắc; các trục Lê Lợi, Hùng Vương, Điện Biên Phủ, Phan Đình Phùng, Lê Hồng Phong.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Thuận Hóa, Thành phố Huế". Sáu phường cũ hợp trọn. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của phường hoặc qua cổng dịch vụ công trực tuyến.

Bản đồ Phường Thuận Hóa

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Thuận Hóa được lập từ 6 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1675/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Quận Thuận Hóa trước đây

• Phường An Cựu 55.305
• Phường Dương Nỗ 31.692
• Phường Hóa Châu 41.328
• Phường Mỹ Thượng 44.736
• Phường Thuận An 54.846
• Phường Thủy Xuân 43.373
• Phường Vỹ Dạ 49.684