Cao Lộc là xã biên giới thuộc tỉnh Lạng Sơn, nằm ở phía bắc trung tâm tỉnh, được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 từ ba xã Lộc Yên, Thanh Lòa và Thạch Đạn của huyện Cao Lộc cũ; xã mang tên huyện đã giải thể. Diện tích 103,86 km², dân số 6.920 người.
Tổng quan
Khi huyện Cao Lộc chấm dứt hoạt động cùng toàn bộ cấp huyện vào ngày 1/7/2025, cái tên tồn tại hơn 130 năm ấy được trao cho một xã vùng núi phía bắc: xã Cao Lộc, hợp từ Lộc Yên, Thanh Lòa và Thạch Đạn. Điều đáng chú ý là xã mới không bao gồm thị trấn Cao Lộc — thị trấn huyện lỵ cũ đã nhập vào phường Kỳ Lừa.
Xã rộng 103,86 km², dân số 6.920 người — thưa nhất trong nhóm xã thuộc vùng Cao Lộc cũ, mật độ khoảng 67 người/km². Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại trụ sở cũ của xã Thanh Lòa, ở thôn Bản Héc. Theo cổng thông tin xã, Cao Lộc có 13 thôn — trong đó 12 thôn đặc biệt khó khăn và 3 thôn giáp biên — cùng 13,925 km đường biên giới với Trung Quốc; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 99% dân số.
Đây là vùng thuần nông của người Nùng, Tày, có đoạn biên giới phía bắc với Trung Quốc qua địa phận Thanh Lòa cũ, và nổi tiếng một thời với vườn lê Thạch Đạn.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: tên xã không lấy từ xã cũ nào trong ba xã hợp thành, mà kế thừa tên châu, huyện Cao Lộc. Châu Cao Lộc được lập năm Thành Thái thứ 4 (1892); sau năm 1945 thành huyện Cao Lộc, tồn tại đến ngày 30/6/2025. Đặt tên xã theo tên huyện là cách giữ lại một địa danh lịch sử cấp huyện khi cấp này bị bỏ.
Phân tích Hán Việt: tên thường được ghi là 高祿. 高 (cao) nghĩa là cao, ở trên; 祿 (lộc) nghĩa là bổng lộc, phúc lộc, sự thịnh vượng. Ghép lại, tên mang ý tốt lành “lộc lớn, phúc dày”. Âm “lộc” còn ứng với chữ 鹿 (con hươu), nhưng trong địa danh hành chính, chữ 祿 là cách hiểu phổ biến.
Gốc đất của châu: châu Cao Lộc ra đời từ ba tổng Cao Lâu, Trinh Nữ, Hoài Viễn tách khỏi châu Lộc Bình, cộng tổng Hoàng Đồng của châu Thoát Lãng; lỵ sở đầu tiên đặt ở tổng Cao Lâu. Các tư liệu đã tra không cho biết vì sao châu được đặt tên Cao Lộc.
Tên các xã cũ: Lộc Yên và Thanh Lòa từng là một xã chung mang tên ghép Lộc Thanh (1981–2000), lấy chữ đầu của mỗi tên. Thạch Đạn trên bản đồ châu Thoát Lãng thời Đồng Khánh (1886–1888) được ghi là Thạch Bi; năm 1981 Thạch Đạn ghép với Bảo Lâm thành Thạch Lâm, cũng là tên ghép chữ.
Trong cả nước chỉ có một xã mang tên Cao Lộc. Giấy tờ cũ ghi “huyện Cao Lộc” không có nghĩa nơi đó thuộc xã Cao Lộc — vùng huyện cũ nay chia cho nhiều xã, phường.
Địa lý
Xã nằm phía bắc và đông bắc trung tâm tỉnh: phía bắc giáp Trung Quốc; phía tây giáp xã Đồng Đăng; phía đông giáp xã Ba Sơn; phía nam giáp các phường Tam Thanh, Kỳ Lừa và xã Công Sơn.
Địa hình đồi núi thấp và trung bình, chia cắt bởi các dốc; đường từ khu Kỳ Lừa lên vùng Thạch Đạn cũ phải qua dốc Kéo Phầy. Thung lũng hẹp ven suối là nơi khai phá ruộng nước; đồi được trồng thông và cây ăn quả. Trung tâm Thạch Đạn cũ cách đường biên khoảng 15 km.
Lịch sử
Dưới thời Nguyễn, Thạch Đạn thuộc tổng Trừ Trĩ của châu Thoát Lãng; tổng này gồm các xã, phố, trại như Trừ Trĩ, Hoàng Đồng, Vĩnh Trại, Thạch Đạn, Hòa Cư và phố Khâu Lư (Kỳ Lừa). Từ năm 1892, khi lập châu Cao Lộc, vùng này dần thuộc về Cao Lộc. Sau năm 1975, Lộc Yên, Thạch Đạn, Thanh Lòa có tên trong danh sách 18 xã của huyện Cao Lộc thuộc tỉnh Cao Lạng.
- 10/6/1981 — Quyết định 246-CP: hợp Thạch Đạn với Bảo Lâm thành xã Thạch Lâm; tách bốn xóm Đông Nọi, Chè Lân, Thâm Áng, Pàn Danh của Lộc Yên nhập vào Hòa Cư; phần còn lại của Lộc Yên hợp với Thanh Lòa thành xã Lộc Thanh.
- 13/11/1986 — chia Thạch Lâm, tái lập hai xã Thạch Đạn và Bảo Lâm.
- 29/8/2000 — Nghị định 40/2000/NĐ-CP chia xã Lộc Thanh, tái lập Lộc Yên và Thanh Lòa.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 hợp Lộc Yên, Thanh Lòa, Thạch Đạn thành xã Cao Lộc, hoạt động từ 1/7/2025.
Như vậy, ba xã cũ đã hai lần ghép – tách trong 20 năm trước khi hợp nhất lần nữa năm 2025.
Dân cư – xã hội
Dân cư chủ yếu là người Nùng và Tày cộng cư lâu đời. Một khảo sát dân tộc học năm 2016 tại Thạch Đạn ghi nhận người Nùng chiếm đa số, gồm hai nhóm Nùng Phàn Slình và Nùng Cháo; người Tày có nhóm vốn sống ven biên giới (các họ Nông, Lương, Lã…) và nhóm có gốc Kinh từ xuôi lên rồi “Tày hóa” — như họ Đinh ở bản Cưởm, bản Đẩy, theo gia phả có gốc Ninh Bình, đã ở đây khoảng chín đời.
Từ cuối thập niên 1980 đến cuối thập niên 1990, nhiều gia đình trong vùng đi Tây Nguyên làm kinh tế mới, làm dân số một số bản thưa hẳn. Tục tương trợ “hàng phường” trong tang ma, đổi công ngày mùa, giúp nhau làm nhà vẫn được duy trì; người Tày và Nùng cưới hỏi lẫn nhau, cùng lo việc chung của bản.
Kinh tế
Cổng thông tin xã nhận định đời sống vật chất của người dân còn ở mức thấp so với mặt bằng chung; nghề chính là nông – lâm nghiệp và chăn nuôi. Đây là vùng thuần nông: hai vụ lúa (xuân và mùa) trên ruộng thung lũng, cộng khoai tây, rau màu vụ đông, sắn, ngô, khoai môn; đồi trồng thông và cây ăn quả. Lê là sản vật được nhắc nhiều của Thạch Đạn — giống lê vỏ mỏng, ngọt; tuy nhiên người dân cho biết sản lượng giảm trong khoảng một thập kỷ gần đây vì thời tiết thất thường, giá thấp và cây già. Chăn nuôi lợn, gà là nguồn thu phụ; đàn trâu bò thu hẹp khi bãi chăn thả chuyển sang trồng rừng thông.
Nghề đan lát thúng mủng, dần sàng, lồng gà chủ yếu tự cung tự cấp. Nhờ gần khu đô thị Kỳ Lừa – Lạng Sơn, nhiều lao động trẻ đi làm dịch vụ, buôn bán ở phố.
Văn hóa
Người Tày, Nùng thờ cúng tổ tiên, chịu ảnh hưởng Phật giáo, Đạo giáo, Nho giáo trong nghi lễ. Mùa xuân, thanh niên tập múa sư tử, con gái đi hát sli; sli mừng nhà mới, sli chúc thọ, sli mừng đám cưới là những dịp hát đối quen thuộc. Tục lấy nước đầu năm mới, cúng thần thổ địa của bản, hát then trong lễ cầu an vẫn còn ở nhiều gia đình.
Tổ chức “hàng phường” — nhóm các hộ cùng bản giúp nhau khi có tang — là nét văn hóa cộng đồng được nghiên cứu kỹ ở vùng này.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn. Người dân Lộc Yên, Thanh Lòa, Thạch Đạn làm thủ tục tại UBND xã Cao Lộc (trụ sở cũ xã Thanh Lòa). Người ở thị trấn Cao Lộc cũ thì nay thuộc phường Kỳ Lừa, không thuộc xã này.
Bản đồ Xã Cao Lộc
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Cao Lộc được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Lộc Yên | Huyện Cao Lộc | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Thạch Đạn | Huyện Cao Lộc | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Thanh Lòa | Huyện Cao Lộc | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Cao Lộc mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ ba xã Lộc Yên, Thanh Lòa và Thạch Đạn của huyện Cao Lộc cũ (Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025).
Thị trấn Cao Lộc cũ có thuộc xã Cao Lộc không?
Không. Thị trấn Cao Lộc đã nhập vào phường Kỳ Lừa. Xã Cao Lộc chỉ mượn tên của huyện cũ.
Tên Cao Lộc có nghĩa là gì?
Tên thường ghi là 高祿: “cao” là cao, “lộc” là phúc lộc, bổng lộc — ý chỉ lộc lớn. Tên kế thừa châu Cao Lộc lập năm 1892 và huyện Cao Lộc tồn tại đến 30/6/2025.
Xã Lộc Thanh trước đây là gì?
Là xã ghép từ Lộc Yên và Thanh Lòa, tồn tại từ năm 1981 đến năm 2000 thì chia lại như cũ; năm 2025 cả hai lại cùng nằm trong xã Cao Lộc.
Diện tích, dân số xã Cao Lộc?
103,86 km² và 6.920 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Cao Lộc trước đây
- Phường Đông Kinh 50.436
- Phường Kỳ Lừa 41.624
- Xã Ba Sơn 10.416
- Xã Công Sơn 6.506
- Xã Đồng Đăng 24.976
- Xã Khánh Khê 13.373
- Xã Tân Đoàn 10.589
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới