Trường Sơn là xã miền núi biên giới ở phía tây vùng Quảng Ninh cũ, tỉnh Quảng Trị, giáp Lào; xã lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Trường Xuân và Trường Sơn của huyện Quảng Ninh (tỉnh Quảng Bình cũ). Diện tích 935,96 km², dân số 8.484 người.
Tổng quan
Trường Sơn là xã rộng thứ hai của tỉnh Quảng Trị sau sắp xếp, chỉ sau Thượng Trạch: 935,96 km² — gần bốn phần năm diện tích huyện Quảng Ninh cũ (1.194 km²) — nhưng chỉ có 8.484 người, mật độ khoảng 9 người/km². Xã trải trên sườn đông dãy Trường Sơn, phía tây giáp Lào. Trụ sở xã đặt tại trụ sở cũ của UBND xã Trường Sơn.
Xã có cộng đồng người Bru – Vân Kiều; Lễ hội trỉa lúa của người Bru – Vân Kiều tại xã Trường Sơn là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (2021). Phía bắc xã là phường Đồng Sơn của vùng đô thị Đồng Hới, phía đông là vùng đồng bằng các xã Trường Ninh và Quảng Ninh.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Trường Sơn cũ — đơn vị lớn hơn và là nơi đặt trụ sở; tên xã Trường Xuân không được dùng tiếp. Xã Trường Sơn đã có tên trong danh sách 17 xã của huyện Quảng Ninh sau năm 1975, và là xã duy nhất trong danh sách đó không theo khuôn “… Ninh”. Tên trùng với tên dãy núi mà xã nằm trên sườn đông.
“Trường Sơn” nghĩa đen là “núi dài” — tên Hán Việt của dải núi chạy dọc biên giới Việt – Lào. Với một xã gần như toàn bộ là rừng núi biên giới, tên gọi mô tả đúng địa thế. Chữ Hán của tên xã không có trong nghị quyết; cách viết 長山 là theo tên dãy núi.
Tên xã cũ Trường Xuân (lập năm 1981) cũng mở đầu bằng chữ “Trường”; chữ Xuân thường là 春 (mùa xuân).
Trùng tên: tỉnh Bắc Ninh cũng có xã Trường Sơn. Khi ghi địa chỉ cần kèm tỉnh. Cũng cần phân biệt tên xã với dãy Trường Sơn và với “đường Trường Sơn” (đường Hồ Chí Minh) trong tư liệu chiến tranh.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Trường Sơn giáp Lào và xã Thượng Trạch ở phía tây, các xã Trường Ninh và Quảng Ninh ở phía đông, xã Kim Ngân ở phía nam, phường Đồng Sơn và xã Bố Trạch ở phía bắc.
Huyện Quảng Ninh cũ có khoảng 35 km đường biên giới với Lào; phía tây huyện là dãy Trường Sơn, và trong bốn xã kế thừa huyện, Trường Sơn là xã duy nhất giáp Lào. Địa hình núi rừng dốc từ tây sang đông theo đặc trưng chung của Quảng Bình cũ. Sông chính của vùng Quảng Ninh là sông Long Đại, một trong hai nhánh hợp thành sông Nhật Lệ. Theo Wikipedia, vùng núi Quảng Trị có tiểu vùng khí hậu đỉnh Trường Sơn mát mẻ quanh năm, khác hẳn đồng bằng ven biển.
Lịch sử
Dấu vết cư trú của con người ở đây rất sớm: Wikipedia về tỉnh Quảng Trị xếp Khe Toong (xã Trường Sơn) vào nhóm di chỉ hang động, mái đá ở vùng cận núi — cùng Minh Cầm, Xóm Thâm, Đức Thi — của những cư dân duy trì lối sống trong hang trong khi nhóm khác tiến xuống ven sông, ven biển.
- Sau 1975: Trường Sơn là một trong 17 xã của huyện Quảng Ninh (tỉnh Bình Trị Thiên); thời kỳ này Quảng Ninh nhập với Lệ Thủy thành huyện Lệ Ninh, đến năm 1990 tách lại.
- 17/9/1981: thành lập xã Trường Xuân.
- 3/2/2021: Quyết định 608/QĐ-BVHTTDL đưa Lễ hội trỉa lúa của người Bru – Vân Kiều tại xã Trường Sơn vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
- 16/6/2025: Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 nhập Trường Xuân và Trường Sơn thành xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị; hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Xã có 8.484 người trên gần 936 km² — mật độ thấp nhất trong vùng Quảng Ninh cũ. Người Bru – Vân Kiều là cộng đồng gắn với văn hóa đặc trưng của xã; tỉnh Quảng Trị có không gian văn hóa của các dân tộc Bru – Vân Kiều, Pa Kô, Tà Ôi và Chứt, cùng các luật tục, nghi lễ cưới xin, tang ma của người Bru – Vân Kiều được ghi vào danh mục di sản của tỉnh.
Tên gốc tiếng Bru – Vân Kiều của các bản, khe suối trong xã chưa được giải nghĩa trong nguồn đã tra, nên bài không nêu nghĩa.
Kinh tế
Số liệu riêng của xã chưa có trong nguồn đã tra. Lễ hội trỉa lúa — lễ gieo hạt đầu mùa — gắn trực tiếp với việc trồng lúa của người Bru – Vân Kiều nơi đây. Trong danh mục đặc sản của tỉnh Quảng Trị có các món của cộng đồng Pa Cô – Vân Kiều như bánh beng, cơm lam, cheo cá mát; rượu cần miền Tây.
Văn hóa – di tích
- Lễ hội trỉa lúa của người Bru – Vân Kiều tại xã Trường Sơn — di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (Quyết định 608/QĐ-BVHTTDL ngày 3/2/2021).
- Di chỉ Khe Toong — di chỉ hang động, mái đá thời tiền sử.
Giao thông
Huyện Quảng Ninh cũ có Quốc lộ 1, đường Hồ Chí Minh và đường sắt Bắc – Nam chạy qua (đường sắt qua vùng trung du của huyện). Tư liệu đã tra không ghi rõ tuyến nào vào sâu địa phận xã Trường Sơn.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “Bản/Thôn …, xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị”. Giấy tờ cũ ghi xã Trường Xuân hoặc xã Trường Sơn (huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình) nay đều thuộc xã Trường Sơn; thủ tục làm tại UBND xã, đặt ở trụ sở cũ của xã Trường Sơn. Vì tỉnh Bắc Ninh cũng có xã Trường Sơn, địa chỉ cần ghi kèm “tỉnh Quảng Trị”.
Bản đồ Xã Trường Sơn
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Trường Sơn được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Trường Xuân | Huyện Quảng Ninh | Tỉnh Quảng Bình | toàn bộ |
| Xã Trường Sơn | Huyện Quảng Ninh | Tỉnh Quảng Bình | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Trường Sơn gồm những xã cũ nào?
Hai xã Trường Xuân và Trường Sơn của huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình cũ.
Tên Trường Sơn có nghĩa là gì?
Trường 長 là dài, Sơn 山 là núi — “núi dài”, cũng là tên dãy Trường Sơn mà xã nằm trên sườn đông. Xã mới giữ tên xã Trường Sơn cũ.
Lễ hội trỉa lúa ở xã Trường Sơn là gì?
Lễ hội gieo hạt lúa của người Bru – Vân Kiều tại xã Trường Sơn, được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định 608/QĐ-BVHTTDL ngày 3/2/2021.
Xã Trường Sơn có giáp Lào không?
Có. Phía tây xã giáp Lào và xã Thượng Trạch; huyện Quảng Ninh cũ có khoảng 35 km biên giới với Lào.
Có xã nào khác tên Trường Sơn không?
Có, xã Trường Sơn ở tỉnh Bắc Ninh. Khi ghi địa chỉ nên kèm tên tỉnh.
Cùng Huyện Quảng Ninh trước đây
- Xã Ninh Châu 30.098
- Xã Quảng Ninh 36.210
- Xã Trường Ninh 35.614
← Toàn bộ 78 xã, phường của Quảng Trị Tra tên xã cũ → mới