Pa Tần là xã biên giới thuộc tỉnh Lai Châu, vùng đầu nguồn suối Nậm Ban và là điểm cuối của quốc lộ 4H; xã lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở xã Pa Tần (huyện Sìn Hồ cũ) và hai xã Nậm Ban, Trung Chải (huyện Nậm Nhùn cũ). Diện tích 316,53 km², dân số 9.039 người.
Tổng quan
Xã Pa Tần của tỉnh Lai Châu nằm ở vùng đầu nguồn dòng Nậm Ban, sát biên giới Việt – Trung; nước Nậm Ban chảy về xuôi, qua Nậm Na rồi đổ vào sông Đà. Đây cũng là điểm cuối của quốc lộ 4H — tuyến đường từ Mường Nhé (Điện Biên) qua Mù Cả, Bum Tở, Hua Bum tới Pa Tần. Trụ sở xã đặt tại bản Pa Tần 3.
Xã gộp ba xã cũ thuộc hai huyện: Pa Tần (Sìn Hồ), Nậm Ban và Trung Chải (Nậm Nhùn), rộng 316,53 km², dân số 9.039 người, mật độ khoảng 29 người/km². Xã có 26 bản, trong đó có An Tần, Hua Pảng, Nậm Nó 1, Nậm Nó 2, Nậm Sảo, Nậm Tần Mông 1, Nậm Tần Xá, Nậm Vạc, Pa Tần 1–3, Pho và Trung Chải. Vùng Trung Chải – Nậm Ban là nơi cư trú của người Mảng.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Pa Tần cũ. Tên Trung Chải nay là tên một bản; Nậm Ban là tên dòng suối và tên vùng.
Lịch sử tên: theo Wikipedia tiếng Việt, khoảng những năm 1920–1930 thời Pháp, Pa Tần có tên phiên âm là Bac Tan Trai hay Bắc Tần Trại, chữ Hán 北秦寨, thuộc khu Mao Xao Phing (tiền thân huyện Sìn Hồ) của Đạo Lai, tỉnh Lai Châu. Đọc theo Hán Việt, 北 là “bắc”, 秦 là “Tần”, 寨 là “trại” — đồn trại, làng có rào. Tên Việt hiện nay “Pa Tần” chỉ còn hai âm; nguồn tra được không giải thích quan hệ giữa hai cách gọi, cũng không giải nghĩa tên.
Âm “pa” trong tiếng Việt không có chữ Hán Việt; vì vậy “Pa Tần” không đọc được như một từ Hán Việt hoàn chỉnh. Nghĩa gốc chưa có tài liệu giải thích.
Tên các xã cũ: Nậm Ban có chữ “Nậm” thường đứng đầu tên sông suối ở vùng người Thái (Nguyễn Khắc Ngữ, 1963) — ở đây đúng là tên dòng suối. Trung Chải là tên vùng cao, nghĩa chưa có tài liệu giải thích.
Cả nước không có xã nào khác trùng tên Pa Tần.
Địa lý
Phía bắc giáp xã Phong Thổ và Trung Quốc; phía nam giáp Lê Lợi; phía đông giáp Hồng Thu và Sìn Hồ; phía tây giáp Hua Bum.
Địa hình núi cao, chia cắt bởi dòng Nậm Ban và các suối nhánh (tên nhiều bản như Nậm Nó, Nậm Sảo, Nậm Vạc, Nậm Xẻ gắn với suối). Riêng xã Pa Tần cũ rộng 11.546,94 ha, trong đó đất lâm nghiệp hơn 6.000 ha, đất sản xuất nông nghiệp 977,5 ha (số liệu 2018).
Lịch sử
Thời Pháp, Pa Tần (Bắc Tần Trại) thuộc khu Mao Xao Phing. Sau năm 1954, Pa Tần và Nậm Ban đều là xã của huyện Sìn Hồ. Năm 1999, xã Pa Tần rộng 115,06 km², có 2.467 người ở bốn bản Pa Tần, Nậm Le, Nậm Tần Mông và An Tần.
- 2/11/2012 — Nghị quyết 71/NQ-CP lập xã Trung Chải từ 7.982,26 ha diện tích tự nhiên và 1.279 nhân khẩu của xã Nậm Ban (Nậm Ban còn 12.553,25 ha, 1.750 nhân khẩu); cùng nghị quyết, Nậm Ban và Trung Chải chuyển sang huyện Nậm Nhùn. Pa Tần ở lại Sìn Hồ.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ xã Nậm Ban, xã Trung Chải và xã Pa Tần thành xã Pa Tần, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Người Mảng — một trong 15 dân tộc có dưới 10.000 người ở Việt Nam — sống ở các xã cũ Trung Chải, Nậm Ban (cùng Nậm Pì, Hua Bum, Nậm Hàng); huyện Nậm Nhùn cũ có trên 4.000 người Mảng. Ở Trung Chải, ba bản Nậm Nó 1, Nậm Nó 2 và Nậm Sảo 1 có đội văn nghệ người Mảng, mỗi đội 10–15 người, sinh hoạt hằng tháng. Ngoài người Mảng, xã có các cộng đồng khác của vùng Sìn Hồ – Nậm Nhùn cũ. Theo báo Lai Châu năm 2018, xã Pa Tần cũ (khi ấy là xã biên giới duy nhất của huyện Sìn Hồ) có 14 bản, 954 hộ với 4.180 nhân khẩu.
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp là sinh kế chính. Số liệu năm 2018 của xã Pa Tần cũ cho thấy cơ cấu cây trồng: khoảng 188 ha lúa, 340 ha ngô, 350 ha sắn, 50 ha chuối, 20 ha rau màu và 25 ha thảo quả; đàn gia súc khoảng 2.462 con, gia cầm hơn 17.000 con. Ở bản An Tần, khoảng một phần ba số hộ chăn nuôi lợn theo hướng nuôi nhốt.
Quốc lộ 12 chạy qua sáu bản vùng thấp của Pa Tần cũ; dọc tuyến đường có khoảng 146 hộ kinh doanh buôn bán, sửa chữa quy mô vừa và nhỏ (2018). Quốc lộ 4H mở thêm đường nối sang vùng Mường Tè cũ và Điện Biên.
Văn hóa
Văn hóa Mảng là nét riêng của xã. Người Mảng có cây sáo dài lờ lầm, các bài dân ca và điệu múa truyền thống. Từ ngày 15 đến 23/10/2024, huyện Nậm Nhùn cũ mở lớp truyền dạy cho 30 học viên của đội văn nghệ bản Nậm Sảo 1: nghệ nhân hướng dẫn thổi lờ lầm, hát dân ca Mảng và các động tác múa. Các hoạt động phục dựng lễ hội, dân ca, dân vũ Mảng nằm trong chương trình bảo tồn văn hóa các dân tộc rất ít người.
Giao thông
Quốc lộ 12 đi qua vùng thấp của xã. Quốc lộ 4H: Mường Nhé (Điện Biên) – Mù Cả – Bum Tở – Hua Bum – Pa Tần. Từ Pa Tần có đường liên xã nối sang vùng Sìn Hồ, Hồng Thu.
Hành chính
Địa chỉ ghi: bản …, xã Pa Tần, tỉnh Lai Châu; người dân Nậm Ban, Trung Chải cũ (trước ghi huyện Nậm Nhùn) nay cũng ghi xã Pa Tần.
Bản đồ Xã Pa Tần
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Pa Tần được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Pa Tần | Huyện Sìn Hồ | Tỉnh Lai Châu | toàn bộ |
| Xã Trung Chải | Huyện Nậm Nhùn | Tỉnh Lai Châu | toàn bộ |
| Xã Nậm Ban | Huyện Nậm Nhùn | Tỉnh Lai Châu | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Pa Tần gồm những xã cũ nào?
Xã Pa Tần (huyện Sìn Hồ cũ) và hai xã Nậm Ban, Trung Chải (huyện Nậm Nhùn cũ), theo Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025.
Tên Pa Tần có nghĩa là gì?
Thời Pháp tên được ghi là Bắc Tần Trại (北秦寨); nghĩa gốc của tên Pa Tần chưa có tài liệu giải thích.
Quốc lộ 4H kết thúc ở đâu?
Ở xã Pa Tần, tỉnh Lai Châu, sau khi đi từ Mường Nhé (Điện Biên) qua Mù Cả, Bum Tở, Hua Bum.
Người Mảng ở Pa Tần sống ở đâu?
Ở vùng các xã cũ Trung Chải và Nậm Ban, trong đó có các bản Nậm Nó 1, Nậm Nó 2, Nậm Sảo 1.
Diện tích, dân số xã Pa Tần?
316,53 km² và 9.039 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Sìn Hồ, Huyện Nậm Nhùn trước đây
- Xã Hồng Thu 13.368
- Xã Hua Bum 5.697
- Xã Lê Lợi 9.110
- Xã Mường Mô 7.335
- Xã Nậm Cuổi 10.799
- Xã Nậm Hàng 11.218
- Xã Nậm Mạ 6.504
- Xã Nậm Tăm 12.753
- Xã Pu Sam Cáp 11.611
- Xã Sìn Hồ 14.012
- Xã Tủa Sín Chải 16.199
← Toàn bộ 38 xã, phường của Lai Châu Tra tên xã cũ → mới