Yên Bình là xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, ở phía tây bắc vùng Hữu Lũng cũ, giáp tỉnh Thái Nguyên và Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên; xã được lập ngày 16/6/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Hòa Bình, Quyết Thắng và Yên Bình. Diện tích 119,22 km², dân số 14.813 người.
Tổng quan
Xã Yên Bình chiếm vùng núi phía tây bắc của Hữu Lũng cũ, nơi đất Lạng Sơn chạm Thái Nguyên và chạm vòng cung đá vôi Bắc Sơn. Một phần xã Hòa Bình cũ nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên — khu rừng đặc dụng bảo tồn hệ sinh thái núi đá vôi Đông Bắc.
Xã gộp ba xã cũ Hòa Bình, Quyết Thắng và Yên Bình; trụ sở đặt tại trụ sở cũ của xã Yên Bình. Diện tích 119,22 km², dân số 14.813 người, mật độ khoảng 124 người/km². Trong số tên tám xã mới của vùng Hữu Lũng, Yên Bình là một trong những tên xã có tuổi đời dài nhất: tên này đã có trong danh sách chín xã của huyện từ cuối năm 1948.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Yên Bình cũ, nơi đặt trụ sở. Theo lịch sử hành chính huyện Hữu Lũng, cuối năm 1948 huyện (khi đó thuộc tỉnh Bắc Giang) gộp 15 xã thành chín xã: Tuấn Sơn, Chi Tiên, Hòa Lạc, Cai Kinh, Nhật Minh, Vân Nham, Thiện Kỵ, Yên Bình và Yên Vượng. Tháng 11/1953, khi huyện chia lại thành 24 xã, tên Yên Bình vẫn được giữ cho một xã, cùng lúc xuất hiện hai xã Hòa Bình và Quyết Thắng.
Phân tích Hán Việt: Yên là 安 — yên ổn (đọc “an” trong nhiều từ khác: an toàn, an cư); Bình là 平 — bằng phẳng, yên bình, hòa bình. 安平 nghĩa là “yên ổn, bình yên”. Từ điển nhà có mục Yên Bình (ghi tên một huyện của Yên Bái cũ). Hai tên xã cũ còn lại cũng rõ nghĩa: Hòa Bình (和平 — hòa bình) và Quyết Thắng (決勝 — quyết giành thắng lợi).
Trùng tên: sau sắp xếp năm 2025 còn hai xã Yên Bình khác, ở Lào Cai và Thái Nguyên. Vì Thái Nguyên lại giáp ngay xã này, khi ghi địa chỉ, gửi hàng hay làm giấy tờ cần ghi rõ “xã Yên Bình, tỉnh Lạng Sơn”.
Địa lý
Xã giáp Nhất Hòa (vùng Bắc Sơn cũ) ở phía bắc, Thiện Tân và Vân Nham ở phía nam, Hữu Liên và Cai Kinh ở phía đông, tỉnh Thái Nguyên ở phía tây.
Địa hình có núi đá vôi thuộc vòng cung Bắc Sơn xen núi đất và thung lũng. Khu bảo tồn Hữu Liên — trải trên một phần xã Hòa Bình cũ — có độ cao trung bình khoảng 300 m, nhiều dạng karst như suối ngầm, suối cụt, hang động; rừng ở đây có hơn 770 loài thực vật và hơn 400 loài động vật đã ghi nhận. Sông Trung, phụ lưu sông Thương, bắt nguồn từ vùng núi Võ Nhai (Thái Nguyên) và chảy qua vùng đá vôi vòng cung Bắc Sơn trước khi xuống Hữu Lũng. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm của vùng khoảng 22,7°C.
Lịch sử
- Trước 1945 — đất này thuộc châu Hữu Lũng, tỉnh Bắc Giang.
- Cuối 1948 — huyện Hữu Lũng gộp 15 xã thành 9; Yên Bình là một trong chín xã.
- 11/1953 — huyện chia thành 24 xã, trong đó có Yên Bình, Hòa Bình, Quyết Thắng.
- 1956 — Hữu Lũng chuyển từ Bắc Giang về Lạng Sơn.
- 1986 — xác lập Khu rừng cấm Hữu Liên (sau là Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên), có phần diện tích thuộc xã Hòa Bình.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ Hòa Bình, Quyết Thắng và Yên Bình thành xã Yên Bình; từ 1/7/2025 huyện Hữu Lũng kết thúc hoạt động.
Dân cư – xã hội
Xã có 14.813 người. Vùng Hữu Lũng có hơn 10 dân tộc; theo cổng thông tin xã Hữu Lũng, người Kinh khoảng 48%, Nùng khoảng 40%, Tày khoảng 8% (số liệu chung của vùng huyện cũ). Theo số liệu năm 2000 của huyện, mật độ dân cư ở vùng thấp là 200–300 người/km², còn ở vùng đồi núi chỉ 40–60 người/km² — Yên Bình thuộc nhóm vùng núi, với làng bản phân tán theo thung lũng.
Ba xã cũ đều có trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trạm y tế; nay do xã Yên Bình quản lý.
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp là chính. Theo số liệu năm 2000 của huyện Hữu Lũng, lao động nông lâm nghiệp chiếm khoảng 75% lao động trong độ tuổi, đất lâm nghiệp chiếm gần 60% đất đang sử dụng. Người dân trồng lúa ở thung lũng, ngô, cây màu, cây ăn quả, trồng rừng sản xuất và chăn nuôi. Vùng Hữu Lũng – Chi Lăng là vùng trồng na tập trung của tỉnh. Phần diện tích trong Khu bảo tồn Hữu Liên do Ban quản lý rừng đặc dụng quản lý, hạn chế khai thác.
Về khoáng sản, tài liệu huyện cũ ghi vùng Hữu Lũng có đá vôi hàm lượng CaO khoảng 55%, trữ lượng khoảng 14 triệu tấn, và đất sét khoảng 9,8 triệu tấn — nguyên liệu chủ yếu để sản xuất xi măng; các nguồn đã tra không ghi mỏ cụ thể nào nằm trong xã Yên Bình.
Văn hóa
Đời sống văn hóa mang nét chung của cộng đồng Nùng – Tày – Kinh vùng Hữu Lũng: hát sli, lượn, Then, múa Chầu, nhà sàn ở các thôn người Nùng, Tày. Các nguồn đã tra chưa ghi di tích được xếp hạng riêng trong địa bàn xã. Gần Yên Bình có lễ hội Trò Ngô (Yên Thịnh cũ, nay thuộc Hữu Liên) và hội chợ Phổng ở Vân Nham.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Yên Bình, tỉnh Lạng Sơn — nhớ ghi tên tỉnh vì có xã Yên Bình ở Thái Nguyên và Lào Cai. Người dân ba xã cũ Hòa Bình, Quyết Thắng, Yên Bình làm thủ tục tại UBND xã Yên Bình.
Bản đồ Xã Yên Bình
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Yên Bình được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Quyết Thắng | Huyện Hữu Lũng | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Yên Bình | Huyện Hữu Lũng | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Hòa Bình | Huyện Hữu Lũng | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Yên Bình (Lạng Sơn) gồm những xã cũ nào?
Ba xã Hòa Bình, Quyết Thắng và Yên Bình của huyện Hữu Lũng cũ, theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15.
Tên Yên Bình có nghĩa là gì?
Yên Bình viết 安平: Yên là yên ổn, Bình là bằng phẳng, bình yên — nghĩa là “yên ổn, bình yên”. Tên xã có từ cuối năm 1948.
Có bao nhiêu xã tên Yên Bình sau năm 2025?
Ba xã: ở Lạng Sơn, Lào Cai và Thái Nguyên. Cần ghi rõ tỉnh trong địa chỉ.
Xã Yên Bình có thuộc Khu bảo tồn Hữu Liên không?
Một phần xã Hòa Bình cũ, nay thuộc xã Yên Bình, nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên.
Diện tích, dân số xã Yên Bình?
119,22 km² và 14.813 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Hữu Lũng trước đây
- Xã Cai Kinh 12.027
- Xã Hữu Liên 8.754
- Xã Hữu Lũng 30.848
- Xã Tân Thành 20.474
- Xã Thiện Tân 14.827
- Xã Tuấn Sơn 20.611
- Xã Vân Nham 19.497
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới