Tĩnh Túc là xã thuộc tỉnh Cao Bằng, nơi có mỏ thiếc Tĩnh Túc khai thác từ thời Pháp; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở thị trấn Tĩnh Túc và hai xã Triệu Nguyên, Vũ Nông của huyện Nguyên Bình cũ. Diện tích 86,79 km², dân số 5.850 người.
Tổng quan
Tĩnh Túc là cái tên gắn liền với thiếc. Khu mỏ ở đây đã có chi bộ cộng sản từ tháng 10/1930; phố mỏ Tĩnh Túc thành thị trấn trực thuộc tỉnh năm 1963, có giai đoạn là thị xã (1975–1981), rồi là thị trấn của huyện Nguyên Bình. Nay thị trấn Tĩnh Túc cùng hai xã Triệu Nguyên và Vũ Nông hợp thành xã Tĩnh Túc; trụ sở đặt ở tổ 1.
Diện tích 86,79 km² — nhỏ nhất vùng Nguyên Bình cũ — dân số 5.850 người, mật độ khoảng 67 người/km². Quốc lộ 34 chạy qua xã. Theo Wikipedia, trữ lượng mỏ đã giảm nên nhiều người dân phải đi làm việc ở nơi khác.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên thị trấn Tĩnh Túc, tiền thân là phố mỏ Tĩnh Túc. Tên này rất cũ. Theo Wikipedia tiếng Việt (bài Cao Bằng), năm 1084, sau khi sứ thần Lê Văn Thịnh sang đàm phán, nhà Tống trả cho nhà Lý sáu huyện thuộc Bảo Lạc và “2 động thuộc Túc Tang” — Đại Việt sử ký tiền biên của Ngô Thì Sĩ chép việc này; bài Wikipedia giải thích động Túc là vùng Tĩnh Túc, động Tang khoảng vùng Nguyên Bình. Đến thế kỷ XX, tên gắn với mỏ thiếc: chi bộ cộng sản Mỏ thiếc Tĩnh Túc lập tháng 10/1930.
Phân tích Hán Việt: âm Tĩnh có các chữ 靜 — yên lặng, và 靖 — bình định, yên ổn. Âm Túc có nhiều chữ: 宿 (nghỉ lại, trú), 足 (đủ), 肅 (nghiêm). Từ điển wiki.ngonngu có từ ghép tĩnh túc nghĩa là “yên lặng và nghiêm chỉnh”, nhưng không có nguồn nào cho biết tên địa danh dùng từ này. Nguồn sử đã dẫn chỉ ghi “động Túc”, chưa cho biết chữ Hán cụ thể, nên nghĩa của tên chưa xác định.
Tên hai xã cũ: Triệu Nguyên và Vũ Nông là tên xã của huyện Nguyên Bình cũ; chưa tìm được nguồn giải thích.
Trùng tên: cả nước chỉ có một xã Tĩnh Túc.
Địa lý
Phía bắc giáp Thanh Long; phía nam giáp Thành Công; phía đông giáp Nguyên Bình; phía tây giáp Ca Thành và Phan Thanh.
Sông Nguyên Bình — nhánh thượng nguồn sông Bằng — bắt nguồn từ vùng Tĩnh Túc (Wikipedia). Thị trấn cũ Tĩnh Túc là một trong các đơn vị có đất thuộc Vườn quốc gia Phia Oắc – Phia Đén (lập ngày 11/1/2018 từ khu bảo tồn cũ, khoảng hơn 10.000 ha). Đỉnh Phia Oắc cao khoảng 1.931 m, cao nhất cánh cung Ngân Sơn – Yên Lạc. Rừng của vườn quốc gia có kiểu rừng kín thường xanh ẩm và rừng rêu.
Lịch sử
- 1084 — Đại Việt sử ký tiền biên chép nhà Tống trả cho nhà Lý “2 động thuộc Túc Tang”; Wikipedia giải thích động Túc là vùng Tĩnh Túc.
- Thời Pháp — mỏ thiếc Tĩnh Túc được khai thác. Trước năm 1930, các tổ chức của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã có ở khu mỏ.
- 1/4/1930 — chi bộ đầu tiên của tỉnh (Nặm Lìn, Hòa An) đề ra nhiệm vụ hàng đầu là phát triển cơ sở ở mỏ thiếc Tĩnh Túc; tháng 10/1930 chi bộ Mỏ thiếc Tĩnh Túc ra đời.
- 14/3/1963 — Quyết định 26-CP lập thị trấn Tĩnh Túc trực thuộc tỉnh Cao Bằng, trên cơ sở tách xã Hồng Việt của huyện Nguyên Bình.
- 1975 — khi lập tỉnh Cao Lạng, thị trấn được nâng thành thị xã Tĩnh Túc trực thuộc tỉnh.
- 1/9/1981 — Quyết định 44-HĐBT chuyển Tĩnh Túc về huyện Nguyên Bình, trở thành thị trấn của huyện.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 nhập thị trấn Tĩnh Túc, xã Triệu Nguyên, xã Vũ Nông thành xã Tĩnh Túc; hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Xã có 5.850 người. Wikipedia ghi khi trữ lượng mỏ giảm, nhiều người dân phải đi làm việc ở nơi khác. Chưa có số liệu dân tộc riêng của xã; toàn huyện Nguyên Bình cũ có chín dân tộc chính: Tày, Nùng, Mông, Dao, Sán Chỉ, Hoa, Kinh, Ngái, Mường.
Kinh tế
Khai khoáng là ngành làm nên Tĩnh Túc: quặng thiếc được khai thác tại vùng mỏ; hai trạm thủy điện nhỏ (850 kW) trên sông Nguyên Bình được xây để cấp điện cho mỏ. Hiện trữ lượng đã giảm. Tài liệu của UBND tỉnh xếp thiếc cùng sắt, mangan, bô xít vào nhóm khoáng sản của tỉnh.
Du lịch sinh thái lên Phia Oắc – Phia Đén (rừng sương mù, di tích biệt thự nghỉ mát của người Pháp đầu thế kỷ XX) là hướng du lịch được nhắc đến trong bài về vườn quốc gia trên Wikipedia; vườn có đất thuộc thị trấn Tĩnh Túc cũ.
Văn hóa
Lịch sử phong trào công nhân mỏ là dấu ấn văn hóa – chính trị riêng của Tĩnh Túc trong lịch sử Cao Bằng. Chưa xác định được di tích xếp hạng riêng của xã trong nguồn đã tra.
Tài liệu 525 năm thành lập Cao Bằng của UBND tỉnh nhắc Tĩnh Túc ba lần trong phần lịch sử cách mạng: các tổ chức của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở khu mỏ; nhiệm vụ “phát triển cơ sở Đảng, đặc biệt là ở Mỏ thiếc Tĩnh Túc” mà chi bộ đầu tiên ở Nặm Lìn (1/4/1930) đề ra; và chi bộ Mỏ thiếc Tĩnh Túc (10/1930). Đến năm 1935, mỏ thiếc Tĩnh Túc được kể riêng bên cạnh năm châu có chi bộ.
Giao thông
Quốc lộ 34 chạy qua xã. Theo bài “Quốc lộ (Việt Nam)” trên Wikipedia, tuyến dài khoảng 265 km nối Cao Bằng với Tuyên Quang, trên đất Cao Bằng đi qua Thục Phán, Minh Tâm, Nguyên Bình, Tĩnh Túc, Ca Thành rồi lên vùng Bảo Lạc, Bảo Lâm.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: tổ/xóm …, xã Tĩnh Túc, tỉnh Cao Bằng. Người dân thị trấn Tĩnh Túc, xã Triệu Nguyên, xã Vũ Nông làm thủ tục tại UBND xã Tĩnh Túc.
Bản đồ Xã Tĩnh Túc
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Tĩnh Túc được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Triệu Nguyên | Huyện Nguyên Bình | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Vũ Nông | Huyện Nguyên Bình | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Thị trấn Tĩnh Túc | Huyện Nguyên Bình | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Tĩnh Túc gồm những đơn vị cũ nào?
Thị trấn Tĩnh Túc và hai xã Triệu Nguyên, Vũ Nông của huyện Nguyên Bình cũ, theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15.
Mỏ thiếc Tĩnh Túc có từ khi nào?
Mỏ được khai thác từ thời Pháp thuộc; tháng 10/1930 đã có chi bộ Mỏ thiếc Tĩnh Túc.
Tên Tĩnh Túc có nghĩa là gì?
Nghĩa chưa xác định. Tên có từ lâu: năm 1084 sử chép nhà Tống trả cho nhà Lý “2 động thuộc Túc Tang”, Wikipedia giải thích động Túc là vùng Tĩnh Túc. Chữ Hán cụ thể của tên chưa có nguồn.
Tĩnh Túc có thuộc Vườn quốc gia Phia Oắc – Phia Đén không?
Có một phần: thị trấn Tĩnh Túc cũ nằm trong danh sách các đơn vị có đất thuộc vườn quốc gia, cùng Thành Công, Phan Thanh (nguồn ghi thêm Quang Thành hoặc Tam Kim).
Diện tích, dân số xã Tĩnh Túc?
86,79 km², 5.850 người.
Cùng Huyện Nguyên Bình trước đây
- Xã Bạch Đằng 4.808
- Xã Ca Thành 4.684
- Xã Minh Tâm 8.182
- Xã Nguyên Bình 9.278
- Xã Phan Thanh 6.647
- Xã Tam Kim 5.864
- Xã Thành Công 5.138
← Toàn bộ 56 xã, phường của Cao Bằng Tra tên xã cũ → mới