Xã Hải Hòa

Tổng quan

Xã Hải Hòa là đơn vị cấp xã duy nhất mang danh nghĩa “xã” còn lại trên đất thành phố Cẩm Phả cũ; bốn đơn vị kia đều là phường, còn một mảnh đất nhỏ của Hải Hòa đã chuyển sang xã Hải Lạng. Xã trải từ vùng đồi phía tây ra tới bờ vịnh phía đông, đối diện quần đảo của đặc khu Vân Đồn.

Hải Hòa có đặc điểm hành chính riêng: xã không sáp nhập thêm đơn vị nào trong đợt 2025. Khoản 3 Điều 1 Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 chỉ “điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên của xã Hải Hòa để nhập vào xã Hải Lạng” — tức chỉ chuyển đất, không chuyển dân. Phần còn lại giữ nguyên tên, trụ sở là trụ sở UBND xã Hải Hòa trước đây.

Theo số liệu sắp xếp, xã rộng 95,87 km², dân số 5.731 người, mật độ khoảng 60 người/km² — thưa nhất trong các đơn vị kế thừa Cẩm Phả. Từ 1/9/2026, xã thuộc Thành phố Quảng Ninh.

Tên gọi và ý nghĩa

Hải Hòa là tên ghép, đặt khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1199/NQ-UBTVQH15 ngày 28/9/2024, nhập nguyên trạng xã Cẩm Hải và xã Cộng Hòa thành một xã mới (hiệu lực từ 1/11/2024). Tên mới lấy chữ Hải của Cẩm Hải và chữ Hòa của Cộng Hòa — cách ghép quen thuộc để cả hai cộng đồng thấy tên làng cũ của mình trong tên chung. Năm 2025, khi chỉ điều chỉnh địa giới, tên này được giữ nguyên.

Nghĩa từng chữ

Hải là 海 — biển; chữ này rất hợp với một xã có bờ vịnh và nghề biển. Hòa trong tên Cộng Hòa là 和 — hòa hợp, êm thuận (Cộng Hòa 共和 nghĩa là cùng hòa hợp, cùng làm chủ). Ghép lại, Hải Hòa 海和 có thể hiểu là “biển êm, hòa thuận” — ý chúc cho miền đất ven vịnh. Lưu ý đây là nghĩa theo chữ của tên ghép; tên được chọn trước hết vì lấy từ hai tên cũ, không phải để diễn đạt một điển tích.

Trùng tên

Hải Hòa là tên phổ biến ở vùng ven biển. Ngay tại Móng Cái từng có phường Hải Hòa (lập năm 2007), nay đã nhập vào phường Móng Cái 1. Theo dữ liệu hành chính sau 1/7/2025, cả nước chỉ còn một đơn vị cấp xã tên Hải Hòa là xã này; khi tra tài liệu cũ cần phân biệt với phường Hải Hòa của Móng Cái trước đây.

Địa lý

Theo bản đồ hành chính sau sắp xếp, Hải Hòa giáp xã Hải Lạng ở phía bắc, phường Mông Dương ở phía nam, xã Ba Chẽ ở phía tây; phía đông là vịnh, bên kia là đặc khu Vân Đồn.

Địa hình chuyển từ đồi núi thấp ở phía tây (vùng Cộng Hòa cũ, chiếm phần lớn diện tích: khoảng 80 km² trong tổng hơn 96 km² trước điều chỉnh) xuống dải đất ven biển hẹp và bãi triều ở phía đông (vùng Cẩm Hải cũ, khoảng 16 km²). Khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển Đông Bắc.

Lịch sử

Trước năm 2024, Cẩm Hải và Cộng Hòa là hai xã của thị xã rồi thành phố Cẩm Phả. Đầu thế kỷ XIX, vùng Cẩm Phả còn thuộc huyện Tiên Yên; từ 1831 là tổng Cẩm Phả của huyện Hoành Bồ. Khi số liệu chuẩn bị cho Nghị quyết 1199/NQ-UBTVQH15 được lập, Cẩm Hải rộng 15,81 km² với 1.738 người, Cộng Hòa rộng 80,30 km² với 3.868 người; hai xã được nhập nguyên trạng thành xã Hải Hòa gồm 12 thôn, hoạt động từ 1/11/2024.

Chưa đầy tám tháng sau, khi cả nước sắp xếp lại cấp xã và bỏ cấp huyện, Hải Hòa được giữ lại; chỉ một phần diện tích chuyển sang xã Hải Lạng mới (khoản 3 và khoản 7 Điều 1 Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15, ngày 16/6/2025). Chính quyền theo mô hình mới hoạt động từ 1/7/2025; từ 1/9/2026 xã thuộc Thành phố Quảng Ninh.

Dân cư – xã hội

Hơn 5.700 người sống trong các thôn rải dọc thung lũng và ven biển. Thành phần dân tộc theo số liệu chung của Cẩm Phả cũ: người Kinh chiếm đa số, người Sán Dìu là cộng đồng thiểu số đông nhất của thành phố; vùng đồi như Cộng Hòa cũ là nơi cư dân dân tộc thiểu số sinh sống xen kẽ.

Đời sống mang tính nông thôn ven đô: lao động trẻ nhiều người làm việc ở mỏ, nhà máy điện, khu dịch vụ ở Mông Dương, Cửa Ông; người ở lại làm rừng, làm vườn, nuôi trồng thủy sản. Trường học, trạm y tế của hai xã cũ tiếp tục phục vụ người dân tại chỗ.

Kinh tế

Kinh tế Hải Hòa dựa vào nông – lâm – ngư nghiệp:

• Lâm nghiệp: trồng rừng sản xuất trên vùng đồi phía tây; giữ rừng phòng hộ đầu nguồn.
• Nuôi trồng, khai thác thủy sản ở vùng bãi triều, cửa lạch phía đông — nghề phổ biến của cư dân ven vịnh Bái Tử Long.
• Trồng trọt, chăn nuôi quy mô hộ.

Năm 2026, một số khu đất tại xã được đưa ra đấu giá quyền sử dụng đất, cho thấy nhu cầu mở rộng dân cư ở vùng giáp đô thị Cẩm Phả.

Văn hóa

Hải Hòa giữ nếp văn hóa làng ven biển và vùng đồi Đông Bắc: thờ cúng tổ tiên, sinh hoạt cộng đồng ở nhà văn hóa thôn, lễ hội đầu xuân. Như cả vùng Cẩm Phả, người dân hướng về đền Cửa Ông — di tích quốc gia đặc biệt cách không xa về phía nam — trong mùa lễ hội xuân. Chưa có tư liệu công bố về di tích được xếp hạng riêng trên địa bàn xã.

Giao thông

Quốc lộ 18 đoạn từ Mông Dương đi Tiên Yên chạy qua vùng xã, là trục chính nối Hải Hòa với khu đô thị Cẩm Phả ở phía nam và vùng Tiên Yên ở phía bắc. Đường thủy nội địa ven lạch nối ra vịnh.

Bản đồ Xã Hải Hòa

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Hải Hòa được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Cẩm Phả, Huyện Tiên Yên trước đây

• Phường Cẩm Phả 61.506
• Phường Cửa Ông 66.504
• Phường Mông Dương 18.953
• Phường Quang Hanh 52.750
• Xã Ba Chẽ 17.504
• Xã Điền Xá 6.956
• Xã Đông Ngũ 18.063
• Xã Hải Lạng 9.827
• Xã Tiên Yên 22.164