Hạnh Phúc là xã thuộc tỉnh Cao Bằng, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Ngọc Động, Tự Do và Hạnh Phúc của huyện Quảng Hòa cũ. Diện tích 126,78 km², dân số 15.009 người.
Tổng quan
Xã Hạnh Phúc có quốc lộ 3 và sông Bằng cùng chạy qua, nằm ở phía tây nam vùng Quảng Hòa của tỉnh Cao Bằng. Xã mới gộp ba xã cùng thuộc huyện Quảng Uyên trước năm 2020 — Ngọc Động, Tự Do và Hạnh Phúc; trụ sở đặt tại xóm Cốc Bó.
Diện tích 126,78 km², dân số 15.009 người, mật độ khoảng 118 người/km² — đứng thứ hai vùng Quảng Hòa cũ về dân số, chỉ sau xã Quảng Uyên. Theo Wikipedia, xã chia thành 15 xóm (trong đó các xóm Hồng Định I đến VI mang tên xã Hồng Định đã nhập vào Hạnh Phúc năm 2020).
Đặc điểm nổi bật về địa lý là con đèo Khau Chỉa trên quốc lộ 3; về địa danh, đây là nơi hai vế “Tự Do” và “Hạnh Phúc” của bộ ba tên xã Quảng Uyên xưa nay nằm chung một đơn vị.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Hạnh Phúc cũ. Hai tên Ngọc Động và Tự Do không còn là tên đơn vị hành chính.
Hán Việt: Hạnh phúc viết 幸福 — hạnh 幸 là may mắn, điều lành; phúc 福 là phúc lành, điều tốt trời ban. Từ điển giải nghĩa hạnh phúc là “sự sung sướng đầy đủ”. Theo từ điển, âm hạnh còn ứng với chữ 行 và âm phúc với các chữ 覆, 腹…, nhưng từ ghép “hạnh phúc” viết 幸福.
Bộ ba tên: huyện Quảng Uyên cũ có ba xã liền vùng mang tên Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc, trùng ba vế tiêu ngữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. Chưa tìm được văn bản ghi năm và lý do đặt các tên này. Sau năm 2025, “Tự Do” nhập vào xã Hạnh Phúc, còn xã Độc Lập vẫn giữ tên riêng ở phía đông bắc.
Tên hai xã cũ: Ngọc Động là tên Hán Việt (ngọc: đá quý; động: hang; nghiên cứu về Thạch An thế kỷ XIX ghi “động” cũng từng là một loại đơn vị hành chính ở miền núi, bên cạnh xã, trại). Ngay trong tỉnh Cao Bằng trước năm 2025 có hai xã Ngọc Động: một ở huyện Quảng Hòa (nay thuộc xã Hạnh Phúc), một ở huyện Hà Quảng (nay thuộc xã Thanh Long) — vì vậy văn bản sắp xếp ghi rõ “xã Ngọc Động (huyện Quảng Hòa)”.
Trùng tên: tỉnh Lào Cai cũng có một xã Hạnh Phúc. Khi ghi địa chỉ cần kèm tên tỉnh Cao Bằng.
Địa lý
Theo Wikipedia, xã giáp xã Trà Lĩnh và xã Quảng Uyên ở phía bắc; xã Bế Văn Đàn ở phía đông; xã Phục Hòa và xã Thạch An ở phía nam; xã Nguyễn Huệ và xã Kim Đồng ở phía tây.
Địa hình đồi núi, có núi Lũng Xe; các suối Thoóc Kéo, Sầm Xuyên chảy qua. Quốc lộ 3 vượt đèo Khau Chỉa trên địa bàn xã.
Theo Wikipedia, sông Bằng (Bằng Giang) chảy theo hướng đông nam qua các xã Kim Đồng, Thạch An, Hạnh Phúc rồi tới Phục Hòa, kết thúc đoạn chảy trên đất Cao Bằng tại cửa khẩu Tà Lùng trước khi sang Quảng Tây. Trên đất Việt Nam sông dài khoảng 90 km, lưu vực khoảng 4.000 km².
Lịch sử
Địa bàn thuộc châu Quảng Uyên thời Lê – Nguyễn – Pháp thuộc, rồi huyện Quảng Uyên sau năm 1948. Những mốc gần đây:
- 6/3/1967 — huyện Quảng Uyên hợp với Phục Hòa thành huyện Quảng Hòa.
- 2001 — tách lại huyện Quảng Uyên (Nghị định 96/2001/NĐ-CP).
- Tháng 2/2020 — xã Hồng Định nhập vào xã Hạnh Phúc.
- 1/3/2020 — huyện Quảng Hòa được tái lập (Nghị quyết 897/NQ-UBTVQH14), gồm cả ba xã Ngọc Động, Tự Do, Hạnh Phúc.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 sắp xếp ba xã thành xã Hạnh Phúc, hoạt động từ 1/7/2025.
Như vậy xã Hạnh Phúc hiện nay thực chất gồm bốn xã của thời trước 2020: Hạnh Phúc, Hồng Định, Tự Do và Ngọc Động.
Dân cư – xã hội
Với 15.009 người, Hạnh Phúc đông dân thứ hai vùng Quảng Hòa cũ. Chưa có số liệu công bố riêng về thành phần dân tộc của bốn xã cũ.
Các xóm theo danh sách Wikipedia gồm Bản Tin – Lũng Tao, Bình Linh, Bó Huy, Bản Hoán, Bản Khau, Hồng Định I–VI, Lũng Luông, Nà Bó, Nà Luông và Thôm Đán. Nghiên cứu về Thạch An thế kỷ XIX lý giải tên bản bắt đầu bằng “Nà” và “Lũng” cho thấy nơi cư trú là vùng đất thấp ven sông suối, trong thung lũng — thuận cho trồng lúa nước; các xóm Nà Bó, Nà Luông, Lũng Luông, Lũng Tao của Hạnh Phúc mang đúng những yếu tố này.
Kinh tế
Chưa tìm được số liệu công bố riêng về cơ cấu kinh tế của bốn xã cũ. Xã nằm trên quốc lộ 3 — trục nối trung tâm tỉnh với cửa khẩu Tà Lùng, nơi có Khu kinh tế cửa khẩu Cao Bằng (lập theo Quyết định 20/2014/QĐ-TTg). Theo Wikipedia, dự án cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh đi qua huyện Quảng Hòa cũ.
Văn hóa
Lễ hội Nàng Hai — lễ cầu mùa gồm ba phần đón Hai, cầu Hai, tiễn Hai, kéo dài nhiều đêm hát cầu “mẹ Hai” cho mưa thuận gió hòa — được nghiên cứu năm 2023 ghi nhận phổ biến ở một số vùng thuộc huyện Quảng Uyên, Phục Hòa và nhiều nhất ở Thạch An.
Chưa tìm được tư liệu về di tích được xếp hạng riêng trên địa bàn bốn xã cũ.
Giao thông
Quốc lộ 3 chạy qua xã, có đèo Khau Chỉa trên tuyến (Wikipedia); tuyến này kết thúc ở cửa khẩu Tà Lùng.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: xóm …, xã Hạnh Phúc, tỉnh Cao Bằng. Trụ sở UBND xã ở xóm Cốc Bó.
Bản đồ Xã Hạnh Phúc
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Hạnh Phúc được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Ngọc Động | Huyện Quảng Hòa | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Tự Do | Huyện Quảng Hòa | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Hạnh Phúc | Huyện Quảng Hòa | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Hạnh Phúc (Cao Bằng) gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ ba xã Ngọc Động, Tự Do và Hạnh Phúc của huyện Quảng Hòa cũ (Hồng Định đã nhập vào Hạnh Phúc từ 2020), theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15.
Tên Hạnh Phúc có nghĩa là gì?
Hạnh phúc (幸福) là sự sung sướng đầy đủ: hạnh là may mắn, phúc là phúc lành. Tên cùng với Độc Lập và Tự Do tạo thành bộ ba tiêu ngữ quốc gia ở huyện Quảng Uyên cũ.
Đèo Khau Chỉa thuộc xã nào?
Đèo Khau Chỉa trên quốc lộ 3 nằm trên địa bàn xã Hạnh Phúc, tỉnh Cao Bằng.
Còn xã Hạnh Phúc nào khác không?
Có, tỉnh Lào Cai cũng có xã Hạnh Phúc; khi viết địa chỉ cần ghi kèm tỉnh.
Diện tích và dân số xã Hạnh Phúc là bao nhiêu?
Diện tích 126,78 km², dân số 15.009 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Quảng Hòa trước đây
- Xã Bế Văn Đàn 10.253
- Xã Độc Lập 8.400
- Xã Phục Hòa 14.339
- Xã Quảng Uyên 16.689
- Xã Thạch An 7.589
- Xã Trà Lĩnh 10.805
← Toàn bộ 56 xã, phường của Cao Bằng Tra tên xã cũ → mới