Kim Đồng là xã thuộc tỉnh Cao Bằng, nằm trên quốc lộ 4A phía nam đô thị Cao Bằng, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Kim Đồng, Thái Cường (huyện Thạch An cũ) và xã Hồng Nam (huyện Hòa An cũ). Diện tích 112,06 km², dân số 6.056 người.
Tổng quan
Xã Kim Đồng nằm trên con đường lịch sử số 4 — nay là quốc lộ 4A — đoạn từ đô thị Cao Bằng xuống Đông Khê, Lạng Sơn. Ở phía nam, xã giáp xã Đông Khê — trận Đông Khê (16–18/9/1950) là trận mở màn chiến dịch Biên giới. Xã được ghép từ hai huyện cũ: Kim Đồng và Thái Cường của Thạch An, Hồng Nam của Hòa An.
Diện tích 112,06 km², dân số 6.056 người, mật độ khoảng 54 người/km². Trụ sở xã đặt tại xóm Nà Vai. Đề án sắp xếp của tỉnh nhấn mạnh xã có quốc lộ 4 và quốc lộ 34B đi qua, có chợ xã sát quốc lộ thu hút tiểu thương khắp nơi, đường từ các xóm về trung tâm không xa.
Tên gọi và ý nghĩa
Kế thừa tên xã Kim Đồng cũ (huyện Thạch An) — xã đông dân nhất trong ba xã hợp thành. Theo đề án, về thủ tục hai xã Thái Cường và Kim Đồng được nhập vào xã Hồng Nam của Hòa An, nhưng đơn vị mới lại lấy tên Kim Đồng; đề án không ghi lý do chọn tên.
Kim Đồng là ai. Kim Đồng là bí danh của Nông Văn Dền (1929 – 15/2/1943), thiếu niên người Nùng ở xóm Nà Mạ, xã Trường Hà (Hà Quảng), làm liên lạc cho Việt Minh và hy sinh khi đánh lạc hướng quân địch để bảo vệ cán bộ. Tháng 7/1997 ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Tên thật Dền theo tiếng Tày – Nùng nghĩa là “tiền”. Xã Kim Đồng ở Thạch An không phải quê ông — quê ông nay thuộc xã Trường Hà — mà là tên kỷ niệm; Wikipedia tiếng Việt xếp xã vào nhóm đơn vị hành chính đặt theo tên người.
Hán Việt. Chưa thấy văn bản ghi chữ Hán của bí danh này. Theo từ điển: 金 (kim) là vàng, kim loại; 童 (đồng) là trẻ nhỏ. Từ điển nhà giải thích kim đồng là đứa trẻ hầu các vị tiên trong thần thoại, nghĩa rộng là trẻ em.
Tên hai xã cũ khác: Thái Cường và Hồng Nam là tên Hán Việt; nguồn gốc cụ thể chưa tìm được tư liệu. Theo bản đồ Cao Bằng năm 1909, vùng Hồng Nam khi ấy thuộc châu Phục Hòa.
Trùng tên: sau sắp xếp 2025, Kim Đồng là tên xã duy nhất trên cả nước.
Theo Wikipedia tiếng Việt, cha Kim Đồng là ông Nông Văn Ý, mẹ là bà Lân Thị Hò; anh trai là Nông Văn Tằng (bí danh Phục Quốc), đội viên giải phóng quân. Ngày 14/2/1943, cuộc họp của Châu ủy Hà Quảng ở nhà người anh rể thoát được nhờ Kim Đồng báo động; ông hy sinh ngày hôm sau.
Địa lý
Theo đề án sắp xếp, xã giáp xã Hạnh Phúc và xã Thạch An phía đông; xã Canh Tân phía tây; xã Đông Khê phía nam; xã Nguyễn Huệ và phường Tân Giang phía bắc.
Địa hình đồi núi thấp và trung bình, các núi như Cạm Ngần, Đông Đăm, Khuổi Đeng, Pá Đâu; vùng Thái Cường cũ có núi Khau Khoang với con đèo cùng tên trên quốc lộ 4A, vùng Hồng Nam có núi Cốc Păng, Tốc Lăng. Sông Bằng chảy qua phía bắc vùng Hồng Nam; ngoài ra có các suối Nà Ngườm, Nà Luông, Khuổi Lạng, Khuổi Linh. Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi, mùa đông lạnh.
Lịch sử
Kim Đồng và Thái Cường thuộc vùng Thạch An — huyện tách ra từ huyện Thạch Lâm năm 1835 dưới triều Minh Mệnh. Cuối thế kỷ XIX, châu Thạch An là một trong những nơi kháng Pháp bền bỉ nhất Cao Bằng — tư liệu tỉnh ghi các trận đánh ở phía đông nam châu kéo dài từ 1886 đến 1907. Thời kháng chiến chống Pháp, quân Pháp dựa vào đường số 4 để khóa biên giới Việt – Trung; trong chiến dịch Biên giới thu đông 1950, trận mở màn là trận Đông Khê ngay phía nam xã, cắt đôi hệ thống phòng thủ trên đường số 4.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ ba xã Hồng Nam, Thái Cường, Kim Đồng thành xã Kim Đồng, hoạt động từ 1/7/2025.
Theo đề án của tỉnh, trước khi nhập Kim Đồng có 53,49 km² và 3.398 người, Thái Cường 25,31 km² và 1.318 người; Hồng Nam khoảng 33,3 km² với khoảng 1.340 người.
Dân cư – xã hội
Dân cư sống thành xóm dọc quốc lộ 4A, ven sông Bằng và trong các thung lũng. Mật độ khoảng 54 người/km². Chợ xã sát quốc lộ là nơi giao thương chính; người dân vùng Hồng Nam trước đây làm thủ tục ở huyện lỵ Hòa An, nay về trụ sở xã ở xóm Nà Vai.
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp là sinh kế chính. Đề án sắp xếp ghi chợ xã nằm sát quốc lộ, là nơi người dân và tiểu thương khắp nơi đến họp chợ.
Văn hóa
Chưa tìm được tư liệu đáng tin về di tích xếp hạng nằm trong ba xã cũ, nên bài không nêu tên di tích cụ thể. Gần nhất là Khu di tích quốc gia đặc biệt Địa điểm Chiến thắng Biên giới 1950 ở vùng Thạch An — nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp ra mặt trận quan sát và chỉ đạo chiến dịch.
Giao thông
Quốc lộ 4A chạy qua xã từ bắc xuống nam, với các cầu Nà Vai, Nặm Nàng và đèo Khau Khoang, cầu Hang Kị ở vùng Thái Cường cũ. Quốc lộ 34B cũng qua địa bàn. Từ xã đi lên phường Tân Giang (bắc) và xuống Đông Khê – Thất Khê – Lạng Sơn (nam).
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: xóm …, xã Kim Đồng, tỉnh Cao Bằng. Người dân ba xã cũ làm thủ tục tại UBND xã, xóm Nà Vai.
Bản đồ Xã Kim Đồng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Kim Đồng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Hồng Nam | Huyện Hòa An | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Kim Đồng | Huyện Thạch An | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Thái Cường | Huyện Thạch An | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Kim Đồng mới gồm những xã cũ nào?
Hai xã Kim Đồng, Thái Cường (huyện Thạch An cũ) và xã Hồng Nam (huyện Hòa An cũ), theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15.
Tên Kim Đồng có nghĩa là gì?
Là bí danh của anh hùng thiếu niên Nông Văn Dền (1929–1943). Trong từ điển, “kim đồng” là trẻ hầu tiên trong thần thoại, nghĩa rộng là trẻ em.
Xã Kim Đồng có phải quê anh Kim Đồng không?
Không. Quê Kim Đồng là xóm Nà Mạ, xã Trường Hà (Hà Quảng cũ); xã Kim Đồng ở vùng Thạch An mang tên ông để tưởng niệm.
Trụ sở xã Kim Đồng ở đâu?
Xóm Nà Vai, xã Kim Đồng.
Diện tích, dân số xã Kim Đồng?
112,06 km², 6.056 người.
Cùng Huyện Hòa An, Huyện Thạch An trước đây
- Phường Tân Giang 18.204
- Phường Thục Phán 41.157
- Xã Bạch Đằng 4.808
- Xã Canh Tân 4.513
- Xã Đông Khê 9.099
- Xã Đức Long 5.236
- Xã Hòa An 20.329
- Xã Minh Khai 4.437
- Xã Minh Tâm 8.182
- Xã Nam Tuấn 16.310
- Xã Nguyễn Huệ 9.349
- Xã Thạch An 7.589
← Toàn bộ 56 xã, phường của Cao Bằng Tra tên xã cũ → mới