Trà Lĩnh là xã biên giới thuộc tỉnh Cao Bằng, nơi có cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh và hồ Thang Hen; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở thị trấn Trà Lĩnh, xã Cao Chương (huyện Trùng Khánh) và xã Quốc Toản (huyện Quảng Hòa). Diện tích 74,97 km², dân số 10.805 người.
Tổng quan
Xã Trà Lĩnh là đầu mối thương mại biên giới lớn nhất của Cao Bằng: cặp cửa khẩu Trà Lĩnh – Long Bang là cửa khẩu quốc tế duy nhất của tỉnh, nối với thành phố Bách Sắc (Quảng Tây) và miền tây nam Trung Quốc. Trong sáu tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu qua đây đạt hơn 170 triệu USD theo VOV.
Xã gồm ba đơn vị cũ: thị trấn Trà Lĩnh (trước năm 2020 tên là thị trấn Hùng Quốc, huyện lỵ huyện Trà Lĩnh), xã Cao Chương và xã Quốc Toản — xã duy nhất trong ba đơn vị đến từ huyện Quảng Hòa. Diện tích 74,97 km² — nhỏ nhất trong vùng Trùng Khánh cũ — nhưng dân số 10.805 người, mật độ khoảng 144 người/km², cao nhất vùng. Trụ sở xã ở Tổ dân phố II.
Trên địa bàn có quần thể hồ Thang Hen và đèo Mã Phục (xã cũ Quốc Toản), núi Thủng Nặm Chá (xã cũ Cao Chương) và “cổng trời” trên núi Phia Đảy ngay sau thị trấn — những điểm thuộc Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: Trà Lĩnh vốn là tên một tổng của châu Thượng Lang; năm 1928 tổng Trà Lĩnh có bảy xã. Năm 1942 tổng được tách lập châu Trấn Biên, ngày 20/3/1958 huyện Trấn Biên đổi thành huyện Trà Lĩnh. Khi huyện giải thể năm 2020, tên được chuyển sang thị trấn huyện lỵ (thay cho tên Hùng Quốc); năm 2025 tên lại được giữ cho xã mới. Như vậy tên này đã qua ba cấp: tổng, huyện, rồi thị trấn và xã.
Phân tích Hán Việt. Âm trà phổ biến nhất là chữ 茶 — cây chè, nước chè; âm lĩnh trong địa danh thường là chữ 嶺 — đỉnh núi, dải núi (như trong Ngũ Lĩnh). Theo hai chữ thông dụng ấy, Trà Lĩnh thường được hiểu là “núi chè”. Từ điển nhà có mục Trà Lĩnh ghi là tên huyện ở Cao Bằng nhưng không kèm chữ Hán; chưa tìm được văn bản Hán Nôm ghi tên tổng, nên đây chỉ là cách giải nghĩa theo âm.
Tên các đơn vị cũ: Hùng Quốc là tên xã rồi thị trấn huyện lỵ từ 1999 đến 2020, còn lưu trong tên cửa khẩu Hùng Quốc thời Pháp. Tên Quốc Toản và Cao Chương chưa có tài liệu giải thích.
Không trùng tên: cả nước chỉ có một xã Trà Lĩnh. Sông Trà Lĩnh là phụ lưu của sông Bằng.
Địa lý
Xã nằm ở phía tây vùng Trùng Khánh cũ, giáp biên giới Trung Quốc ở phía bắc; phía tây là xã Quang Hán, phía đông là xã Quang Trung. Trung tâm xã cách đường biên khoảng 5 km và cách trung tâm tỉnh khoảng 37 km theo quốc lộ 34 kéo dài (đoạn đèo Mã Phục – cửa khẩu Trà Lĩnh).
Địa hình karst điển hình: núi đá vôi dựng đứng như Phia Đảy, Phja Khoác, Phja Lĩnh, xen các lòng chảo và hồ tự nhiên. Hồ Thang Hen là hồ lớn nhất trong chuỗi 36 hồ nối nhau, dài gần 2.000 m, rộng khoảng 500 m, sâu tới 40 m; vào khoảng tháng 9–10 có những đêm nước hồ rút cạn trong vài giờ rồi đầy lại, do hệ thống hang ngầm dưới đáy.
Khí hậu cao nguyên mát, mùa đông lạnh, có sương muối.
Lịch sử
Thời Nguyễn, tài liệu tỉnh chép nhân dân tổng Trà Lĩnh dưới sự chỉ huy của Nông Thống Lệnh, người làng Pò Khao (nay thuộc khu trung tâm xã), từng phục kích đánh các toán giặc từ bên kia biên giới tràn sang cướp phá. Thời Pháp, cửa khẩu Hùng Quốc (xã Hùng Quốc, tổng Trà Lĩnh) là một trong các cửa khẩu của Cao Bằng.
- 1942 — tổng Trà Lĩnh tách khỏi phủ Trùng Khánh, lập châu Trấn Biên; từ 1948 gọi là huyện Trấn Biên.
- 20/3/1958 — Nghị định 153-TTg đổi huyện Trấn Biên thành huyện Trà Lĩnh.
- 1975–1978 — thuộc tỉnh Cao Lạng, sau trở lại tỉnh Cao Bằng.
- 10/6/1981 — xã Quốc Toản (huyện Quảng Hòa) và xã Cô Mười (huyện Hà Quảng) chuyển về huyện Trà Lĩnh.
- 11/8/1999 — xã Hùng Quốc thành thị trấn Hùng Quốc, huyện lỵ huyện Trà Lĩnh.
- 1/3/2020 — Nghị quyết 897/NQ-UBTVQH14: giải thể huyện Trà Lĩnh; xã Quốc Toản về huyện Quảng Hòa tái lập; phần còn lại nhập huyện Trùng Khánh; thị trấn Hùng Quốc đổi tên thành thị trấn Trà Lĩnh.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 sắp xếp thị trấn Trà Lĩnh, xã Cao Chương, xã Quốc Toản thành xã Trà Lĩnh, hoạt động từ 1/7/2025.
Như vậy sau năm năm tách ra, Quốc Toản lại về chung đơn vị với vùng Trà Lĩnh.
Dân cư – xã hội
Xã có 10.805 người. Báo Nhân Dân ghi cư dân bản địa quanh hồ Thang Hen chủ yếu là người Tày; trên toàn tỉnh, Tày và Nùng là hai dân tộc đông nhất.
Là huyện lỵ cũ của huyện Trà Lĩnh (1958–2020), khu trung tâm có chợ, trường học và các cơ quan quản lý cửa khẩu quốc tế.
Kinh tế
Kinh tế cửa khẩu là động lực chính. Tài liệu của tỉnh năm 2024 ghi Trà Lĩnh – Long Bang là cặp cửa khẩu quốc tế duy nhất trong sáu cặp cửa khẩu của Cao Bằng. Hàng xuất qua đây gồm hạt điều, hạt tiêu, tôm cá, chì thỏi, gỗ keo; hàng nhập gồm gỗ dán ép, máy móc, thiết bị, linh kiện và hàng tiêu dùng. Tỉnh định hướng xây khu thông quan thông minh, bến bãi, cảng cạn, khu chế biến; tuy vậy đến giữa năm 2026 phần lớn diện tích quanh cửa khẩu vẫn là đất nông nghiệp.
Theo VOV, tỉnh định hướng gắn cửa khẩu với cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh và tuyến Bắc Kạn – Cao Bằng.
Nông nghiệp có quýt Trà Lĩnh — sản vật được tỉnh nêu tên — cùng lúa, ngô, đậu. Hồ Thang Hen là điểm du lịch có thu vé tham quan.
Văn hóa – du lịch
Hội Háng Tán (chợ xuân, còn gọi Háng Hín) là lễ hội cổ truyền của khu trung tâm, bắt nguồn từ lễ hội đền thờ Nông Thống Lang. Xưa tổ chức ngày 9/3 âm lịch, sau chuyển sang 2/2 âm lịch cùng lễ tế thần; gần đây tổ chức trùng phiên chợ. Phần lễ là nghi thức tế thần (lễ cầu mật), phần hội có đẩy gậy, tung còn, hát dân ca và giao lưu thể thao với bên kia biên giới.
Hồ Thang Hen: theo tiếng Tày, “Thang Hen” nghĩa là “đuôi ong”. Truyền thuyết kể chàng Sung đỗ đạt về cưới vợ, quên ngày nhậm chức, chạy được 36 bước thì kiệt sức — 36 bước chân hóa thành 36 hồ.
Cổng trời Trà Lĩnh trên dãy Phia Đảy, cách trung tâm vài trăm mét chân núi và khoảng 800 m đường leo, được phát hiện năm 2007, có khối đá hình chữ S được ví với bản đồ Việt Nam; người dân lên viếng đông vào ngày rằm, mùng một.
Giao thông
Quốc lộ 34 kéo dài từ trung tâm tỉnh qua đèo Mã Phục lên cửa khẩu Trà Lĩnh; tỉnh lộ 211 nối sang xã Quang Trung và Trùng Khánh; tỉnh lộ 210 chạy qua xã Quang Hán bên cạnh. Tuyến cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) – Trà Lĩnh được tỉnh nêu là trục kết nối chính của cửa khẩu.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: tổ/xóm …, xã Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng. Người dân thị trấn Trà Lĩnh, xã Cao Chương và xã Quốc Toản làm thủ tục tại UBND xã Trà Lĩnh (Tổ dân phố II). Lưu ý xã Quốc Toản cũ thuộc huyện Quảng Hòa, không phải huyện Trùng Khánh.
Bản đồ Xã Trà Lĩnh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Trà Lĩnh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Thị trấn Trà Lĩnh | Huyện Trùng Khánh | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Cao Chương | Huyện Trùng Khánh | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
| Xã Quốc Toản | Huyện Quảng Hòa | Tỉnh Cao Bằng | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Trà Lĩnh gồm những đơn vị cũ nào?
Thị trấn Trà Lĩnh và xã Cao Chương (huyện Trùng Khánh) cùng xã Quốc Toản (huyện Quảng Hòa), theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025.
Tên Trà Lĩnh có nghĩa là gì?
Thường hiểu là 茶嶺 “núi chè” (trà: chè; lĩnh: núi). Tên có từ thời tổng Trà Lĩnh của châu Thượng Lang; chưa có văn bản Hán Nôm xác nhận chữ viết.
Thị trấn Hùng Quốc nay là gì?
Thị trấn Hùng Quốc (huyện lỵ huyện Trà Lĩnh) đổi tên thành thị trấn Trà Lĩnh từ 1/3/2020, nay là một phần xã Trà Lĩnh.
Hồ Thang Hen thuộc xã nào?
Thuộc xã cũ Quốc Toản, nay là xã Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng.
Cửa khẩu Trà Lĩnh là cửa khẩu gì?
Cặp cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh – Long Bang (Quảng Tây, Trung Quốc), cửa khẩu quốc tế duy nhất của Cao Bằng.
Cùng Huyện Trùng Khánh, Huyện Quảng Hòa trước đây
- Xã Bế Văn Đàn 10.253
- Xã Đàm Thủy 12.281
- Xã Đình Phong 10.778
- Xã Đoài Dương 12.536
- Xã Độc Lập 8.400
- Xã Hạnh Phúc 15.009
- Xã Phục Hòa 14.339
- Xã Quang Hán 6.918
- Xã Quang Trung 5.975
- Xã Quảng Uyên 16.689
- Xã Thạch An 7.589
- Xã Trùng Khánh 17.849
← Toàn bộ 56 xã, phường của Cao Bằng Tra tên xã cũ → mới