Tri Lễ là xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, ở phía tây nam vùng Văn Quan cũ, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Lương Năng, Hữu Lễ và Tri Lễ. Diện tích 131,28 km², dân số 10.071 người.
Tổng quan
Ba xã cũ Tri Lễ, Hữu Lễ và Lương Năng — cả ba từng thuộc huyện Bằng Mạc trước năm 1964 — từ 1/7/2025 trở thành xã Tri Lễ của tỉnh Lạng Sơn, trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND đặt tại trụ sở cũ của xã Tri Lễ.
Xã rộng 131,28 km² — lớn nhất trong bốn xã thuộc vùng Văn Quan cũ — với 10.071 người, mật độ khoảng 77 người/km². Một phần đất xã Hữu Lễ cũ nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên; rượu men lá Hữu Lễ có tên trong danh sách đặc sản Văn Quan.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới kế thừa tên xã Tri Lễ cũ. Hai trong ba xã cũ cùng có chữ “Lễ” (Tri Lễ, Hữu Lễ). Theo Wikipedia, Tri Lễ, Hữu Lễ và Lương Năng đều nằm trong 6 xã của huyện Bằng Mạc cũ được nhập vào huyện Văn Quan khi huyện này tái lập ngày 16/12/1964 — tức ba tên đã có từ trước năm đó. Chưa tra được văn bản ghi năm đặt tên hay lý do chọn tên.
Âm Hán Việt: theo từ điển wiki.ngonngu.com, âm “tri” có chữ 知 (biết, hiểu biết) và một số chữ ít dùng; âm “lễ” có 禮 (phong tục, lễ nghi, phép tắc) cùng dạng giản thể 礼; âm “hữu” trong Hữu Lễ có 有 (có) và 友 (bạn). Tên xã cũ Lương Năng trùng với từ lương năng mà từ điển nhà giải nghĩa là “năng lực vốn có sẵn”. Chưa tra được văn bản ghi chữ Hán của tên các xã, nên bài chỉ nêu nghĩa từ điển của từng âm, không khẳng định tên được viết bằng chữ nào.
Trùng tên: cả nước còn xã Tri Lễ ở tỉnh Nghệ An, lập năm 2025 từ hai xã Tri Lễ và Nậm Nhoóng của huyện Quế Phong cũ; từ điển nhà có mục Tri Lễ cho xã này. Khi ghi địa chỉ cần kèm “tỉnh Lạng Sơn”.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Tân Văn và Văn Quan ở phía bắc; Hữu Liên và Vạn Linh ở phía nam; Yên Phúc và Bằng Mạc ở phía đông; Hưng Vũ ở phía tây. Wikipedia cũng ghi xã nằm trên tuyến đường tỉnh 238B.
Địa hình chủ yếu là đồi núi chia cắt phức tạp, tỷ lệ diện tích rừng khá cao. Đất nông nghiệp tập trung ở chân núi, thung lũng và sườn đồi thoải; dân cư sống dọc các trục đường chính và dưới thung lũng. Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi phía Bắc, mùa đông lạnh.
Láng giềng phía nam là vùng Hữu Lũng cũ — xã Hữu Liên có Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên trên núi đá vôi. Theo Wikipedia, khu bảo tồn cấp quốc gia này rộng 8.293,4 ha, trải trên toàn bộ xã Hữu Liên, một phần các xã Yên Thịnh, Hòa Bình (Hữu Lũng), một phần xã Hữu Lễ (Văn Quan) và một phần xã Vạn Linh (Chi Lăng) — tức một phần đất của xã Tri Lễ hôm nay. Mục tiêu của khu là bảo tồn hệ sinh thái núi đá vôi vùng Đông Bắc; Ban quản lý rừng cấm Hữu Liên được lập ngày 10/6/1989.
Lịch sử
Vùng đất thuộc châu Văn Lan thời Lê, châu rồi huyện Văn Quan thời Nguyễn. Khi huyện Văn Quan giải thể năm 1894, đất được chia về các châu Bình Gia, Bằng Mạc và Văn Uyên; năm 1964 huyện Văn Quan được tái lập từ huyện Điềm He và 6 xã của huyện Bằng Mạc. Theo Wikipedia, trước năm 1964 ba xã Tri Lễ, Hữu Lễ, Lương Năng thuộc huyện Bằng Mạc, cùng với Yên Phúc, Bình Phúc, Tú Xuyên.
Trong kháng chiến chống Pháp, Văn Quan là một chiến khu của tỉnh — nơi đặt cơ quan lãnh đạo, mở lớp huấn luyện, cất trữ lương thực, vũ khí. Hai xã Tri Lễ và Lương Năng có tên trong danh sách 11 xã được đề nghị công nhận vùng an toàn khu tại hội thảo khoa học năm 2022.
- Trước 2025: Lương Năng, Hữu Lễ, Tri Lễ là ba xã riêng của huyện Văn Quan; đợt sắp xếp 2019–2020 không thay đổi ba xã này.
- 16/6/2025: Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ diện tích, dân số ba xã thành xã Tri Lễ.
- 1/7/2025: xã mới hoạt động.
Dân cư – xã hội
Xã có 10.071 người. Mật độ khoảng 77 người/km², thấp nhất trong bốn xã vùng Văn Quan cũ (Yên Phúc khoảng 141, Văn Quan 114, Điềm He 110). Theo Wikipedia, dân cư xã sống dọc các trục đường chính và dưới thung lũng; ở cấp tỉnh, người Nùng và người Tày chiếm khoảng 78% dân số Lạng Sơn.
Trường trung học phổ thông gần nhất là THPT Lương Văn Tri ở xã Văn Quan.
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp là nền tảng; theo Wikipedia, đất nông nghiệp của xã tập trung ở chân núi, thung lũng và sườn đồi thoải. Hồi là cây có giá trị kinh tế cao nhất của Lạng Sơn (khoảng 36.224,5 ha toàn tỉnh năm 2025).
Rượu men lá Hữu Lễ được cổng thông tin xã Văn Quan giới thiệu là đặc sản: rượu trắng nấu và ủ thủ công từ gạo với men làm từ lá cây rừng.
Văn hóa
Ẩm thực tiêu biểu của vùng Văn Quan theo cổng thông tin xã Văn Quan: lợn quay lá mắc mật, khâu nhục, xôi trám (làm khoảng tháng 8 âm lịch), xôi lá sau sau, bánh ngải, bánh sì tải và rượu men lá Hữu Lễ.
Hành chính
Địa chỉ từ 1/7/2025: thôn …, xã Tri Lễ, tỉnh Lạng Sơn. Người dân ba xã cũ Lương Năng, Hữu Lễ, Tri Lễ làm thủ tục tại UBND xã Tri Lễ (trụ sở cũ của xã Tri Lễ). Ghi rõ tỉnh để phân biệt với xã Tri Lễ, tỉnh Nghệ An.
Bản đồ Xã Tri Lễ
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Tri Lễ được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Lương Năng | Huyện Văn Quan | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Tri Lễ | Huyện Văn Quan | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
| Xã Hữu Lễ | Huyện Văn Quan | Tỉnh Lạng Sơn | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Tri Lễ (Lạng Sơn) gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ ba xã Lương Năng, Hữu Lễ và Tri Lễ của huyện Văn Quan cũ, theo Nghị quyết 1672/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Tri Lễ có từ bao giờ?
Theo Wikipedia, Tri Lễ đã là một xã của huyện Bằng Mạc trước khi được nhập vào huyện Văn Quan năm 1964. Chưa tra được chữ Hán hay lý do đặt tên.
Có bao nhiêu xã Tri Lễ trên cả nước?
Hai: xã Tri Lễ tỉnh Lạng Sơn và xã Tri Lễ tỉnh Nghệ An.
Đặc sản của vùng Tri Lễ là gì?
Rượu men lá Hữu Lễ, cùng các món chung của Văn Quan như lợn quay lá mắc mật, khâu nhục, xôi trám.
Diện tích và dân số xã Tri Lễ là bao nhiêu?
131,28 km² và 10.071 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Văn Quan trước đây
- Xã Điềm He 11.340
- Xã Khánh Khê 13.373
- Xã Tân Đoàn 10.589
- Xã Văn Quan 9.955
- Xã Yên Phúc 16.585
← Toàn bộ 65 xã, phường của Lạng Sơn Tra tên xã cũ → mới