Phường Cao Xanh

Tổng quan

Phường Cao Xanh chiếm vùng đất phía bắc khu Hòn Gai, trải từ bờ đông vịnh Cửa Lục lên vùng đồi mỏ Hà Khánh. Phường thuộc Thành phố Quảng Ninh từ 1/9/2026; tại thời điểm thành lập (1/7/2025), Quảng Ninh vẫn là tỉnh.

Diện tích 38,89 km², dân số 32.809 người, mật độ khoảng 844 người/km². Trụ sở Đảng ủy, HĐND và UBND đặt tại trụ sở phường Cao Xanh cũ.

Cao Xanh là một phường “ba mặt”: mặt vịnh với chợ hải sản đầu mối và làng vạn chài lên bờ; mặt mỏ – điện với khai trường than và Nhà máy Nhiệt điện Quảng Ninh ở Hà Khánh; và mặt đô thị mới với khu đô thị Cao Xanh – Hà Khánh, khu lấn biển ven Cửa Lục.

Tên gọi và ý nghĩa

Phường mới giữ tên phường Cao Xanh, một trong hai đơn vị hợp thành; tên Hà Khánh không còn ở cấp hành chính nhưng vẫn là tên khu vực, tên khu đô thị và khu công nghiệp.

Cao Xanh — nửa Hán Việt, nửa thuần Việt

Tên gồm hai âm khác gốc: cao có chữ Hán Việt 高 (cao, ở trên), nhưng cũng là từ thuần Việt cùng nghĩa; còn xanh là từ thuần Việt (các chữ Hán đọc “xanh” trên Wiki Ngôn Ngữ đều mang nghĩa khác hẳn, như chống đỡ, màu đỏ sẫm). Như vậy “Cao Xanh” nên hiểu là tên tiếng Việt, xem mục từ Cao Xanh. Trong tiếng Việt văn chương, “cao xanh” còn là cách gọi trời (như trong lời than “hỡi cao xanh”), nhưng chưa có tư liệu nào cho thấy địa danh bắt nguồn từ nghĩa ấy.

Về lịch sử, Cao Xanh là tên một trong hai phường tách từ thị trấn Cao Thắng năm 1981; cặp tên Cao Thắng – Cao Xanh cùng giữ chữ “Cao” chung. Lý do chọn chữ “Xanh” chưa tìm được văn bản giải thích.

Hà Khánh

Phường Hà Khánh tách từ thị trấn Hà Lầm năm 1981, theo lối đặt “Hà + một chữ” như Hà Trung, Hà Phong. Chữ khánh thường hiểu là 慶 — mừng vui, điều lành. Trong cả nước hiện chỉ có một phường Cao Xanh.

Địa lý

Phía tây phường là mặt nước vịnh Cửa Lục, rộng khoảng 18 km², chỗ sâu nhất 17 m, thông ra vịnh Hạ Long qua eo hẹp dưới cầu Bãi Cháy; bên kia vịnh là Bãi Cháy và Hoành Bồ. Phía bắc giáp xã Thống Nhất; phía đông giáp Quang Hanh; phía nam giáp các phường Hồng Gai, Hà Lầm và Hà Tu.

Địa hình chuyển từ bãi triều, rừng ngập mặn ven Cửa Lục sang đồi thấp, rồi dãy đồi than ở phía bắc và đông bắc. Vùng Hà Khánh nằm trong dải chứa than antraxit của khu Hòn Gai. Trong vịnh có đảo Sa Tô, nơi các hộ vạn chài đã lên định cư, được ghi nhận thuộc phường Cao Xanh. Một số sông nhỏ đổ vào vịnh Cửa Lục từ phía bắc; nước vịnh chịu ảnh hưởng thủy triều nhật triều, biên độ trung bình khoảng 3,6 m.

Lịch sử

Vùng Cao Xanh được khai thác than từ thời Pháp thuộc; khu Sa Tô (phiên âm từ tiếng Pháp château) nay là khu chợ Cao Xanh. Sau Cách mạng tháng Tám, khu vực có thêm các cơ sở như lò bát, xưởng chè, bệnh viện lao; dân cư chủ yếu là dân chài và công nhân mỏ.

Năm 1958, xã Thành Công của huyện Hoành Bồ được nhập vào thị xã Hòn Gai. Theo Quyết định 63-HĐBT ngày 10/9/1981, thị trấn Cao Thắng chia thành hai phường Cao Thắng và Cao Xanh; thị trấn Hà Lầm chia thành ba phường, trong đó có Hà Khánh. Ngày 1/8/1994, xã Thành Công được sáp nhập vào phường Cao Xanh. Từ năm 2003, khu đô thị Cao Xanh – Hà Khánh được triển khai trên khoảng 93 ha ven vịnh Cửa Lục.

Theo Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, toàn bộ phường Hà Khánh và phường Cao Xanh hợp thành phường Cao Xanh, hoạt động từ 1/7/2025. Từ 1/9/2026 phường thuộc Thành phố Quảng Ninh theo Nghị quyết 36/2026/QH16.

Dân cư – xã hội

Dân cư phường là sự pha trộn của dân chài ven Cửa Lục, công nhân mỏ và nhà máy điện ở Hà Khánh, và cư dân mới ở các khu đô thị. Theo thống kê của thành phố Hạ Long cũ, Hà Khánh là một trong bốn phường có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tập trung hơn cả (cùng Hà Phong, Đại Yên, Việt Hưng), dù tỷ lệ nhỏ so với người Kinh.

Khu đô thị Cao Xanh – Hà Khánh là một trong những dự án đô thị mới quy mô lớn nhất của Hạ Long cũ, nhưng nhiều năm phát triển chậm, nhiều lô đất còn bỏ trống. Phường có các cơ sở giáo dục từ mầm non đến trung học và một số cơ quan tư pháp cấp thành phố đặt trụ sở.

Kinh tế

Chợ Cao Xanh được biết đến là chợ đầu mối hải sản lớn nhất của đô thị Hạ Long: hải sản từ các thuyền đánh bắt trong vịnh và ngoài khơi tập kết về đây từ sáng sớm rồi phân phối cho chợ lẻ, nhà hàng khắp thành phố.

Ở Hà Khánh, Nhà máy Nhiệt điện Quảng Ninh có tổng công suất 1.200 MW, dùng than của vùng mỏ lân cận; cùng với khu công nghiệp Hà Khánh (một trong ba khu công nghiệp tập trung của thành phố Hạ Long cũ, bên cạnh Cái Lân và Việt Hưng), khu vực này là vùng công nghiệp – năng lượng. Khai thác than ở các khai trường phía bắc vẫn là nguồn việc làm lớn. Ven Cửa Lục, nghề nuôi trồng và đánh bắt thủy sản quy mô nhỏ còn duy trì.

Văn hóa

Văn hóa Cao Xanh là sự gặp nhau của văn hóa vạn chài và văn hóa thợ mỏ. Các hộ vạn chài lên bờ ở đảo Sa Tô, ven Cửa Lục vẫn giữ nếp sống gắn với con nước, tín ngưỡng cầu an cho người đi biển. Khu chợ Cao Xanh là không gian sinh hoạt sôi động nhất phường, nhất là các phiên chợ sáng.

Phường không có di tích cấp quốc gia nổi tiếng mang tên riêng; người dân thường tham gia lễ hội ở các di tích của khu Hòn Gai lân cận như chùa Long Tiên, đền Đức Ông dưới chân núi Bài Thơ. Ẩm thực tiêu biểu là các món từ hải sản tươi của chợ đầu mối: ghẹ, mực, ngán, sò huyết, cù kỳ.

Giao thông

Tỉnh lộ 337 nối Cao Xanh với quốc lộ 18 và cầu Bãi Cháy; trục đường bao biển ven Cửa Lục chạy thẳng ra khu bến phà cũ. Theo quy hoạch giao thông của thành phố Hạ Long cũ, cầu nối khu Hà Khánh với tỉnh lộ 328 trên trục Hà Tu – Hoành Bồ được đầu tư để phường liên thông với vùng Hoành Bồ, Thống Nhất phía bắc. Cao tốc Hạ Long – Vân Đồn đi qua vùng đồi phía bắc khu đô thị.

Hành chính

Địa chỉ ghi theo dạng: [số nhà, tổ/khu phố], phường Cao Xanh, Thành phố Quảng Ninh. Địa chỉ cũ “phường Hà Khánh, TP Hạ Long” nay thuộc phường Cao Xanh. Thủ tục cấp xã làm tại trung tâm phục vụ hành chính công đặt ở trụ sở phường Cao Xanh cũ.

Bản đồ Phường Cao Xanh

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Cao Xanh được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Hạ Long trước đây

• Phường Bãi Cháy 42.108
• Phường Hà Lầm 47.747
• Phường Hạ Long 52.905
• Phường Hà Tu 29.643
• Phường Hoành Bồ 28.534
• Phường Hồng Gai 51.333
• Phường Tuần Châu 14.904
• Phường Việt Hưng 51.787
• Xã Kỳ Thượng 5.918
• Xã Lương Minh 5.608
• Xã Quảng La 9.183
• Xã Thống Nhất 17.310