Phường Hà Tu

Tổng quan

Phường Hà Tu nằm ở rìa đông của đô thị Hòn Gai cũ, nơi quốc lộ 18 rời trung tâm đi về phía Cẩm Phả. Phường thuộc Thành phố Quảng Ninh từ ngày 1/9/2026; khi thành lập ngày 1/7/2025, phường thuộc tỉnh Quảng Ninh.

Theo số liệu sắp xếp, phường có diện tích 37,6 km², dân số 29.643 người, mật độ khoảng 788 người/km² — thưa hơn hẳn các phường lõi Hòn Gai vì phần lớn đất là đồi mỏ và bãi thải. Trụ sở Đảng ủy, HĐND và UBND đặt tại trụ sở phường Hà Phong cũ.

Hà Tu được biết đến trước hết như một trong những mỏ than lộ thiên lâu đời quanh vịnh Hạ Long: bưu ảnh thời Pháp khoảng năm 1910 đã chụp khai trường lộ thiên ở “Hatou”. Ngày nay, phường vừa mang dáng đô thị mỏ, vừa có dải ven biển đang chuyển sang khu đô thị và đường bao biển nối Hạ Long với Cẩm Phả.

Tên gọi và ý nghĩa

Phường mới giữ tên phường Hà Tu, tên của mỏ than và thị trấn mỏ có từ trước năm 1981; tên phường Hà Phong không còn ở cấp hành chính.

Hà Tu — một tên mỏ

Địa danh Hà Tu xuất hiện trong tư liệu thời Pháp dưới dạng phiên âm Hatou, gắn với khu mỏ lộ thiên. Âm hà thường viết 河 (sông) trong địa danh; âm tu có nhiều chữ như 修 (sửa, tu dưỡng) hay 須 (phải, cần). Tuy nhiên chưa có văn bản Hán Nôm nào được công bố cho biết tên Hà Tu viết bằng chữ gì; rất có thể đây là tên Nôm hoặc tên ghi âm một địa danh dân gian. Vì vậy chỉ nên coi Hà Tu là tên riêng của vùng mỏ, nghĩa gốc chưa xác định.

Hà Phong

Phường Hà Phong được tách từ thị trấn Hà Tu năm 1981, đặt theo lối ghép “Hà + một chữ” giống các phường Hà Trung, Hà Khánh, Hà Khẩu cùng đợt. Chữ phong có thể là 豐 (dồi dào, được mùa) hoặc 風 (gió); chưa tìm được tư liệu cho biết chữ nào được chọn. Trong cả nước hiện chỉ có một phường Hà Tu.

Tên đi theo mỏ

Ở vùng than Quảng Ninh, nhiều địa danh hành chính được gọi theo tên mỏ (Hà Tu, Hà Lầm, Mông Dương, Vàng Danh…). Việc giữ tên Hà Tu cho phường mới vì vậy cũng là giữ tên của một doanh nghiệp, một cộng đồng thợ mỏ gắn bó với vùng đất hơn một thế kỷ.

Địa lý

Hà Tu nằm ở cuối dãy đồi chạy từ Yên Lập qua phía bắc Hòn Gai đến Hà Tu, rồi thấp dần ra biển. Phía tây giáp phường Hà Lầm và phường Hạ Long; phía bắc giáp phường Cao Xanh; phía đông giáp phường Quang Hanh (vùng Cẩm Phả cũ); phía nam là vịnh Hạ Long.

Địa hình gồm ba phần: đồi núi và khai trường than ở phía bắc; dải đất thấp dọc quốc lộ 18 nơi tập trung dân cư; và bãi triều ven vịnh phía nam. Ngoài than, vùng Hà Phong còn có đá vôi làm nguyên liệu vật liệu xây dựng. Các suối nhỏ chảy từ sườn núi phía nam qua Hà Tu, Hà Phong ra vịnh; hồ Khe Cá ở Hà Tu là hồ chứa cung cấp nước tưới. Khí hậu ven biển Đông Bắc, mùa đông lạnh khô, mùa hè nóng ẩm mưa nhiều.

Lịch sử

Mỏ Hà Tu được người Pháp khai thác từ cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, cùng với các mỏ quanh Hòn Gai thuộc Công ty Than Bắc Kỳ. Bưu ảnh của nhà nhiếp ảnh Dieulefils khoảng năm 1910 ghi “mỏ than lộ thiên ở Hatou”. Sau năm 1954, Hà Tu tiếp tục là mỏ lộ thiên lớn của vùng Hòn Gai.

Sau năm 1975, thị xã Hồng Gai có thị trấn Hà Tu. Theo Quyết định 63-HĐBT ngày 10/9/1981, thị trấn Hà Tu chia thành hai phường Hà Tu và Hà Phong. Từ năm 1993, hai phường thuộc thành phố Hạ Long, nằm trong vùng kinh tế công nghiệp – lâm nghiệp theo quy hoạch của thành phố.

Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ diện tích, dân số phường Hà Phong và phường Hà Tu thành phường Hà Tu, hoạt động từ 1/7/2025. Tỉnh Quảng Ninh chuyển thành Thành phố Quảng Ninh từ 1/9/2026 (Nghị quyết 36/2026/QH16), phường giữ nguyên tên.

Dân cư – xã hội

Gần 30 nghìn dân của phường chủ yếu là gia đình công nhân mỏ, cán bộ ngành than và người làm dịch vụ dọc quốc lộ 18. Theo thống kê của thành phố Hạ Long cũ, đồng bào các dân tộc thiểu số (Tày, Dao, Sán Dìu, Hoa, Cao Lan…) trong thành phố sống chủ yếu ở các phường Hà Phong, Đại Yên, Việt Hưng, Hà Khánh — Hà Phong là một trong số đó, dù quy mô nhỏ so với người Kinh.

Về tín ngưỡng, chùa Quang Nghiêm ở Hà Tu được nhắc đến là một trong ba ngôi chùa nổi tiếng của thành phố Hạ Long cũ (cùng chùa Long Tiên và chùa Lôi Âm). Hệ thống trường học, trạm y tế của phường phục vụ chủ yếu con em thợ mỏ; tên trường cụ thể nên tra cứu tại UBND phường.

Kinh tế

Khai thác than là ngành chủ đạo: mỏ than Hà Tu (Công ty CP Than Hà Tu – Vinacomin) nằm trên địa bàn phường. Quanh mỏ là các hoạt động sàng tuyển, vận tải than bằng ô tô, cơ khí sửa chữa thiết bị mỏ. Khai thác lộ thiên lâu năm tạo nên các bãi thải lớn; công tác hoàn thổ, trồng rừng trên bãi thải và giảm bụi dọc quốc lộ 18 là vấn đề môi trường được quan tâm nhiều năm.

Ngoài than, vùng Hà Phong có tài nguyên đá vôi phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng. Dải ven biển phía nam đang được mở rộng bằng các dự án đường bao biển và khu đô thị, kéo theo thương mại – dịch vụ. Nông, lâm nghiệp chỉ ở quy mô nhỏ: trồng rừng trên đồi, một ít nuôi trồng thủy sản ven bãi triều.

Văn hóa

Chùa Quang Nghiêm là cơ sở Phật giáo tiêu biểu của phường, nơi phật tử khu Hà Tu – Hà Phong lễ bái vào các ngày rằm, mồng một và lễ Phật đản. Đời sống văn hóa cộng đồng mang đậm dấu ấn vùng mỏ: các đội văn nghệ, thể thao của công nhân, ngày truyền thống công nhân vùng mỏ 12/11 được tổ chức hằng năm.

Các lễ hội lớn mà người dân phường tham dự phần nhiều là lễ hội chung của khu Hòn Gai và vùng lân cận: lễ hội chùa Long Tiên dưới chân núi Bài Thơ, các sự kiện Carnaval và chợ hoa xuân của thành phố; về phía đông là vùng Quang Hanh – Cẩm Phả với đền Cửa Ông.

Giao thông

Quốc lộ 18 chạy xuyên phường theo hướng tây – đông, nối khu Hòn Gai với Quang Hanh – Cẩm Phả; đây là đoạn đường từng được nâng cấp, mở rộng vì xe tải chở than và lưu lượng khách du lịch đi Vân Đồn, Móng Cái. Cao tốc Hạ Long – Vân Đồn chạy phía bắc vùng đô thị. Tuyến đường trục Hà Tu – Hoành Bồ nối phường với khu Hà Khánh và tỉnh lộ phía bắc. Đường bao biển Hạ Long – Cẩm Phả dọc bờ vịnh mở thêm lối đi ven biển.

Hành chính

Địa chỉ ghi theo dạng: [số nhà, tổ/khu phố], phường Hà Tu, Thành phố Quảng Ninh. Địa chỉ cũ “phường Hà Phong, TP Hạ Long” nay thuộc phường Hà Tu. Thủ tục cấp xã làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của phường, đặt ở trụ sở phường Hà Phong cũ.

Bản đồ Phường Hà Tu

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Hà Tu được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1679/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Hạ Long trước đây

• Phường Bãi Cháy 42.108
• Phường Cao Xanh 32.809
• Phường Hà Lầm 47.747
• Phường Hạ Long 52.905
• Phường Hoành Bồ 28.534
• Phường Hồng Gai 51.333
• Phường Tuần Châu 14.904
• Phường Việt Hưng 51.787
• Xã Kỳ Thượng 5.918
• Xã Lương Minh 5.608
• Xã Quảng La 9.183
• Xã Thống Nhất 17.310